Ангилал

Сайтын талаар ярилцъя Уншигчдын санал бодол

Наран дээрх асар том хуйларсан давалгаануудыг эрдэмтэд илрүүлжээУншсан5,166

Наран дээр асар том хуйларсан хэлбэр дүрстэй давалгаанууд байгааг эрдэмтэд мэдэж авчээ. Эдгээр давалгаанууд нь нарны эргэлтийн чигийн эсрэг чигт тархдаг, олон сараар үргэлжилдэг үзэгдэл аж.

 

Наран дээр асар том хуйларсан хэлбэр дүрстэй давалгаанууд байгааг эрдэмтэд мэдэж авчээ. Эдгээр давалгаанууд нь нарны  эргэлтийн чигийн эсрэг чигт тархдаг, олон сараар үргэлжилдэг үзэгдэл аж. Судалгаааны үр дүнг Германы  Max Planck-ын нэрэмжит Нарны систем судлах хүрээлэн болон Гөттингени хотын  George August-ийн Их сургуулийн эрдэмтдийн удирдсан судалгааны багаас Nature Astronomy хэмээх мэргэжлийн  сэтгүүлд танилцуулжээ.

“Нарны эргэлтийн эсрэг зүгт хөдөлж байгаа маш том хуйларсан хэлбэр дүрстэй давалгаануудыг  бид  харсан. Эдгээр  давалгаануудыг Нарны экваторын бүсэд олж харсан хэмээн судалгааны багийн ахлагч Лорен Гизон онцлон тэмдэглэсэн байна.

Нарны энэ хуйларсан давалгаанууд нь манай дэлхийн туйлууд дээр явагддаг тийрэлтэт урсгалуудыг санагдуулам гэнэ. Манай дэлхийн атмосферид цаг уурыг тодорхойлж байдаг агаар мандалын үзэгдлүүдтэй  бүр ч төстэй. Тэгвэл дэлхийн хойд хэсгийн цаг уурын бүх  зураг дээр энэ агаар мандлын Rossby Wave хэмээн нэрлэсэн давалгаанууд харагдаж байдаг юм. Яг ийм үзэгдэл наран дээр болж байгаа нь гайхалтай.

Зургийн тайлбар: Манай дэлхийн хойд талд ажиглагддаг туйлын тийрэлтэт урсгал. Эх сурвалж: NASA SCIENTIFIC VISUALIZATION STUDIO

Энэхүү Rossby давалгаанууд нь хойд туйлын хүйтэн агаар subtropic-ийн халуун агаар нийлэх хил дээр үүсдэг туйлын тийрэлтэт урсгал юм. Энэ урсгал хойт туйл дээр арай хүчтэй, өмнөд туйл дээр арай сул ажиглагддаг.

Зургийн тайлбар: Тийрэлтэт урсгалын чигийг зааж байгаа үүлний зургийг сансарын хиймэл дагуулаас ингэж авчээ. Эх  сурвалж: NASA

Дэлхий дээр ийм давалгаа байдаг юм байж. Харин наран дээр...?

Эрдэмтэд наран  дээр ийм давалгаанууд байгаа эсэхийг 40 гаруй жил судалж байна. Гэхдээ судалсаар саяхан л техник технологийн хөгжил дэвшлийн ачаар ийм давалгаанууд наран дээр байдаг гэдгийг бодитоор нь харж чаджээ. Ингэж бодитоор нь дүрс зураг авч ажигласны дараагаар нарны энэхүү Rossby давалгаанууд нь манай дэлхийн агаар мандалд болон далайд гарч ирдэг Rossby давалгаануудын ойрын хамаатан садангууд гэж эрдэмтэд шууд тодорхойлж чадсан байна. Мэдээж хэрэг нарны ийм давалгаануудыг нээхэд олон жилийн ажиглалтын ажил хэрэгтэй байсан л даа.

Нарны Rossby давалгаануудыг олж харахад хэцүү. Тиймээс үүнийг нээхэд нарыг олон  жилийн туршид сайтар ажиглах хэрэгтэй болсон гэж Лорен Гизон ярьжээ.  

Зургийн тайлбар: Энэ нээлтийн ард олон жилийн туршид  явуулсан  ажиглалт байгаа юм.

Эх  сурвалж: NASA

NASA Solar Dynamics Observatory буюу НАСА-гийн нарны динамикийг ажиглах хиймэл дагуулын HMI аппаратын цуглуулсан баримт мэдээллүүдийг мэргэжилтнүүд задлан шинжилж судалжээ.

Зургийн тайлбар: NASA Solar Dynamics Observatory-НАСА-гийн нарны динамикийг ажиглах хиймэл дагуулын HMI аппарат. Эх  сурвалж: NASA

HMI-гийн  бичлэгүүд нь хангалттай их задаргаатай тул Нарны харагдах гадаргуу (fotosphere) дээрх бутархай эсүүдийн (granule) хөдөлгөөнийг ажиглаж болно гэж дээрх судалгааны багийн судлаач Бөрн Лөптиэн ярьжээ. Granule-үүд гэдэг нь дээшээ хөөрч байгаа convection урсгалын эгэл хэсгүүд юм. Эдгээр эсүүд дотор  буцалсан хийнүүд дээшээ оргилж  байдаг.  

Эдгээр харьцангуй жижиг convection эсүүд Нарны гадаргуу дээр тархсан байдаг. Эсүүд Нарны дотоод  динамикийг бүрдүүлж байдаг чухал эгэл хэсгүүд юм. Эдгээр давалгааны дээжүүд олон сарын туршид  тогтвортой байдаг гэнэ.

Зургийн тайлбар: Нарны дотоод динамикийг илүү сайн ойлгохын тулд цаашид илүү сайн ажиглах хэрэгтэй. Эх  сурвалж: NASA

Мэргэжилтнүүд анх удаа нарны эдгээр давалгаануудын давтамж болон урт хоорондын хамаарлыг тогтоож манай дэлхийн Rossby давалгаануудтай төстэй гэдэгтэй санал нийлжээ.

Нарны Rossby давалгаанууд хэмжээний хувьд асар том ба давалгааных нь уртыг Нарны радиустай харьцуулж болохоор  гэнэ. Эдгээр давалгаанууд нь  нарны дотоод динамикийг  бүрдүүлэгч томхон хэсэг ба  энэ нь  Нарны  кинетик энергийн хагас тал хэсэг юм хэмээн судлаачдын ахлагч Гизон сэтгүүлд мэдээлжээ.

Судлаач, орчуулагч Урианхан Лувсангийн Пүрэвхүү

Сэтгэгдэл 9ЭнгийнХэвтээБосооСэтгэгдэл бичих-Aa+
5 сар 29. 18:27
Зочин

МОНГОЛ Л БИШ БОЛ ӨӨР ХЭН Ч БИЧСЭН БАЙЖ БОЛНО

5 сар 27. 3:15
S.GBGoogle-р нэвтэрсэн

Нар ч шид ихтэй галан бөмбөлөг, амь амьдралын эх сурвалж даа, ёстой агуу юм энгийн гэдэгийн бодит жишээ л доо кк ;-)

5 сар 30. 6:19
Золиг Зочин

Яасанч шатаж дуусдаггүй нар в дээ ! Намайг ухаан орохын л шатаж байсан одоо болтол унтардаггүйээ? Мод бол 10-н минут. Нүүрс бол 5-н цаг шатаал дуусмаардаа

5 сар 31. 16:31
Зочин

Mal aa nar shataj duusuul amidral duusna amitai bvhen vheh bolno shvv dee.Tiimees nar bidend mash ih heregtei.

5 сар 31. 19:28
САЛБАЙДАЙ

ХОШИГНОЛ ОЙЛГОДОГҮЙ ХҮНИЙГ Л МАЛ ГЭДЭГ ЮМ

5 сар 21. 13:26
Зочин

Мэдээж шүү дээ. Асар том гелийн цикл өөрөө урвалд орж дэлбэрэлтүүд болж байхад давалгаа үүсэлгүй яахав дээ

5 сар 29. 17:46
Зочин

Асар их мэддэг хүн байна даа.

5 сар 22. 19:49
Зочин

юун гелийн цикл яриад байгаа ихмэдэх вэ. нарны 98 хувь нь устөрөгч, 2 хувь нь гели байдаг юм ш дээ. бас цикл, микл гэчихчээ дагз чинь.

5 сар 30. 8:59
Зочин

бүгдээрээл их мэддэг юм байна

Сэтгэгдэл бичих
Санамсаргүй нийтлэл [ Энд дарна уу ]