Ангилал

Сайтын талаар ярилцъя Уншигчдын санал бодол

Зүүнгарын хаант улс ойрад буюу монгол угсааны улс бөгөөд түүхчид Зүүнгарын хаант улсыг талын монголчуудын сүүлчийн эзэнт гүрэн гэж түүхчид үзэх нь бий. Цагаан хэрмийн баруун үзүүрээс одоогийн Казахстаны зүүн хэсэг, Киргизстаны хойд хэсгээс өмнөд Сибирь хүртэлх газар нутагт оршиж байлаа.

Н.Нагаанбуу: Богд Занабазар Манжид урвасан нь бодитой үнэн түүхУншсан29,364

Монголчууд Манжийн дарлалаас чөлөөлөгдсөнөөс хойш 100 гаруй жил өнгөрөөд байна. Халх Манжид эзлэгдэх болсон, мөн Зүүн гар болон Галдан хааны түүхтэй холбоотой одоог хүртэл маргаантай байдаг олон асуудлаар түүхч, зохиолч Н.Нагаанбуу агсантай 2015 онд ярилцсан ярилцлагыг хүргэж байна.

-Галдан хааны түүх Халх Манжид эзлэгдсэн явдалтай яахын аргагүй холбогддог. Олонхи түүхчид Галдан хаан Халхад халдсанаас халхын ноёд Манжид дагаар орсон гэж үздэг. “Хэрвээ Халхад халдаагүй байсан бол…” гэх “Хэрвээ…” гэсэн таамаглал магадгүй дээрх дүгнэлтээс гарсан байх. Гэтэл Галдан хаан Монгол эх орныхоо эв нэгдэл, тусгаар тогтнолын төлөө өөрийн амиа огтхон ч хайрлалгүй Манжийн эсрэг тэмцсэн хэмээн түүхэнд бичигддэг. Мөн Галдан хааныг түүхэнд тархай бутархай Монгол улсыг сүүлчийн удаа нэгтгэсэн хүн гэж тодорхойлох нь бий. Ингээд бодохоор Галдан хааны түүх эмгэнэлт хувь заяа мэт санагддаг?

-Тийм ээ. Энэ тухай хамгийн эмзэг эмгэнэлтэй сэдэв нь түүний үхэл. Бодохоос элэг эмтэрч, зүрх шархирам хувь заяа. Тэр баатар хаан эх нутагтаа хэний ч дэмжлэггүй өнчирч, хорын тунгаар эм хэтрүүлэн уугаад эрдэнэт амиа алдсан. Итгэлт нөхөд нь Манжид урван дагасан. Ойрад зүүн гарчууд нь хамаг сайхан эрчүүдийг нь дайнд үрсэн хэмээн түүнд ял тулгасан. Харин халх түмэн болохоор бидэн рүү довтолж Анхдугаар Богдыг минь харийн нутаг руу хөөсөн гэсэн ял тулгасан. Эцэстээ түүнийг дэмжих Монгол хүн тэр үед бараг үлдсэнгүй. Шархадсан арслан шиг болсон тэр эр, “Эс чааваас даа ийм ч Монголчууд байх гэж…” хэмээн хилэгнэн хашгирч махир сэлмээрээ үхэр чулуу цавчсанаас сэлэм нь хуга үсэрч, өөрөө хүйт даасан өргөө рүүгээ орон үхлийн эмийг хүртсэн гэдэг юм. Дэндүү эмгэнэлтэй хувь заяа гэдэг энэ.

Энэ хар өдөр бол 1696 оны 12-р сарын 3 буюу Энх Амгалангийн 33-р он. Монгол тооллоор бол төр гүрний үйл хэрэгт ивээлгүй, үймээний эзэн үхэр жил, үймээнт үхэр жил, үйл лайны эзэн гэх мэтээр хэзээнээс цээрлэдэг үхэр жилийн өвлийн эхэн, ес эхлэхээс өмнө буюу эртний монгол тооллоор өөлжин хэмээх 3-р сарын 13-ны хар өдөр. Ану хатнаа суманд эрсдэхэд, мөн Сэвдэнбалжир хүүгээ баривчлагдан Бээжинд хүргэгдэж, Энх Амгалан хааны улс төрийн золиос болон нэг хэсэг ашиглагдаж, улмаар цаазлуулэн толгойг ньдээрлэл брлгон өлгөснийгдуулсан ч Галдан хаан Монголынхоо төлөө зорилгоосоо буцаагүй юм. Галдан хааны нас барсан газар нь одоогийн Говь-Алтай аймгийн Тонхил сумын нутаг Ацтын ам.

-Галдан бошигт хааныг түүхэн үүднээс хэрхэн нэрлэх нь зөв бэ? Зарим түүхчид Галдан бошигтыг хаан биш, харин хан гэх нь зөв гэж үздэг. Энэ талаар таны дүгнэлт? Мөн “бошигт” гэж ямар учиртай нэр вэ?

-Галдан хаан гэж түүхчлэх нь зөв. Хаан гэхээс цэрвэж, хал палгүйгээр нь Галдан бошигт гэж түүхчилдэг боллоо. “Бошигт” гэдэг бол V Далай ламаас олгосон шашны нэгэн цол байх. Галдан долоон наснаас 27 нас хүртлээ хорь шахам жил шашны мөр хөөж, “илхарамба” гэдэг шашны цол хүртэж, бүр Зонховын суудалд сууж ном айлдах эрх олтлоо хүндлэгдэж байсан санваартан.

Ах Сэнгээг нь хаан суудалдаа хорлогдоход, түүний эх Юм Агас холын аяныг үл ажирч, хүү Галдан дээрээ очин энэ бүх байдлыг хэлж, улмаар хүү нь шашны үйл хэргээсээ буцаж сахил санваараа буцаасан түүхтэй. Энэ тухайд нь ярих бол бид Галдан бошигт гэнэ биз. Харин Нийт монгол угсаатнаа Манжийн дарлалаас хамгаалах агуу тэмцэл нь эрэлхэг хаан хүний эрэлхэг үйл хэрэг байсан юм.

Энэ үед ч гэсэн шашны том цол дагасан Түвдийн хорон бодлого Галдан хааныг дагадаг байсныг түүх шаштирт тэмдэглэсэн байдаг.

-Хаан гэж нэрлэж буйн учир нь Галдан хаан том улс гүрэн байгуулж чадсан гэсэн үг үү? Ойрадыг мэдсэн нэгэн хан байгаад Манжийн эсрэг боссон эрэлхэг баатар гэж л хүмүүс ойлгодог шүү дээ?

-Манжийн Энх Амгалан (Кан Си) хааны тооцоолсноор Галдан хаан 1200 гаруй хот тосгодыг эзэлсэн хаан байсан юм шүү.

-Тийм өргөн уудам газар нутгийг эзэгнэсэн хаан байсан гэж үү?

-Галдан хааны эзэмшил газар нутгийг Чингис хааныхтай жишиж болно. Чингис хаан 40 гаруй улс орныг эзэгнэсэн гэдэг боловч түүхчид Галдан хааны эзэлсэн газар нутгийг мөн тийм хэмжээгээр тоймлосон байдаг. 1188 онд Чингис хаан Тайчууд аймгийн хан өргөмжлегдсөн шиг 500 орчим жилийн дараагаар буюу 1671 онд Галдан Цоросын хан өргөмжлөгдөж, дараа нь хошууд, дөрвөд, торгууд гээд бүх ойрадуудыг нэгтгэж, 1675 он гэхэд Зүүнгар улсын хаанд өргөмжлөгдөж хаан суусан билээ. Галдан хаан бол Хами, Турфан, Кашгар, Яркенд, Хасаг, Хотон гэх мэтээр эрхшээлдээ оруулж, улмаар Чингис хааны хүрсэн газар Сайрам, Самарканд, Бухар, Киргиз, Фирганы хөндий гээд Төв ба Дундад Ази, Дорнод Туркменистаныг нэгтгэсэн их хаан байсан юм. Урагшаа Төвд, Хөх нуур түүний гол холбоотон байв. Дутуу нь гэвэл, Зүрчидийн Алтан улсын хойчис болох Манжийг л дарж чадаагүйгээрээ Чингис хаанаас дутуу байх.

-Манжийн дарлалаас чөлөөлөгдсөний ой гэж манайхан тэмдэглэх гэж байна. Түүхэнд “харгис хулгай” Галдан Халхад довтолсноос Манжид эзлэгдсэн хэмээн харагддаг. Мөн зарим нь “урвагч” Занабазар Богд Манжид бууж өгснөөс болсон гэж үздэг. Та хэний талд байна вэ?

-Хүн бүхэн мэдэхийнхээ хэрээр л бурдаг. Миний тухайд хэн нэгнийг нь зөвшөөрөх нь утгагүй хэрэг. Түүхэн үнэний талаас нь сурвалж судалгаа, баримт нотолгоо дэлгэж яривал өөр хэрэг бөгөөд сонирхолтой ч байж магадгүй. Тэр бол хувийн ойлголт биш, судлаачийн гэмээр дүгнэлт, гаргалгаа болох байх.

-Таны гаргалгаа ямар дүгнэлтэд хүрэв?

-Тухайн үе бол Монголын тулгын гурван чулуу баруун төв, зүүн гэх эртний уламжлал нь өөрчлөгдөж, Ойрад, Халх, Цахар буюу Ар, Өвөр, Баруун Монгол гэсэн ялгамжаар зааглагдсан үе. Ар халх нь боржигин буюу алтан ургийн бага ноёдын удамтнуудтай. Ойрад нь цорос овгийн дээд ноёдтой. Өвөрлөгч нар нь Лигдэн зэрэг алтан ургийн их ноёдын удам, мөн түүнийг дагасан Чингис хааны онгон шүтээнтэй байдаг байлаа.

Ар Монгол нь Чингис хааны цагаан тугтай голомт нутаг боловч товойн гарч чадахгүй байсан. Иймд шашны Анхдугаар Богдын дүрийг Түшээт хан Гомбодоржийн гэрээс Занабазар гэдэг хүүг тодруулж, түүнийгээ хаан хэмээн өргөмжилсөн.

 Өвөр Монгол нь угсаа залгамжилсан Лигдэн хүртэлх хаадтай. Харин баруун Монгол нь Зүүнгарын Галдан хааны улстай байв. Манжийг эсэргүүцсэн Лигдэн хааны тэмцэл мөхөстөж, улмаар өвөрлөгч ноёд ээлж дараалан Манжийн цол шагналд оочирлогдон урвасаар 1630-аад оноос Манжид дагаар оржээ. Халхын ноёд, ялангуяа Түшээт хан аймгийнхан хашир хэрсүү Гомбодоржоос хойш Манжид ил далдаар сээтэгнэх болсон. Энэ үеэс л Галдан, Занабазар хоёрын тэмцэл хурцадсан хэрэг.

-Анхдугаар Богд Занабазар Манжид урвасан, урваагүй гэж түүхчид одоог хүртэл маргалдсаар байгаа юм биш үү?

-Урвасан нь бодитой үнэн түүх. Түшээт хан Гомбодоржийн хүүхдүүд өсч, эцгийгээ амьд байх үеэс “Манжид эзлэгдэх юм бол…” хэмээн эртнээс нүхээ малтах зорилгоор Манж руу тал тохой татаж эхэлсэн байдаг. Түшээт хан Гомбодорж 1655 онд нас барсан. Гэтэл түүнээс хоёр жилийн өмнө 1653 онд хүү Бундар нь харъяат ард иргэдээ аваад Манжид очиж дагаар орсон байдаг. Тэр байтугай Халхын ноёдоос хамгийн анх удаа Засаг Чин ван цол хүртэж, харьд урвасан тод тохиолдол түүхэнд бичигдсэн байдаг.

Энэ бол Гомбодоржийн нөгөө нэг хүү Занабазар тэргүүтнүүд Манжид 1691 онд бүрэн бууж өгснөөс даруй 38 жилийн өмнө болсон үйл явдал шүү! Бас тэр эмгэнэлт цагаас 36 жилийн өмнө Анхдугаар Богдын төрсөн дүү шинэ Түшээт хан Чахундорж эцгийхээ эзгүйрсэн• суудлыг өвлөмөгцөө өөрийн дүү, хүүхдүүдээ Манжийн хааны ивээлгэд суулгасан гээд урвалгын урьдчилсан бэлтгэлийн гэмээр түүх яривал зөндөө зүйл ярьж болох байх. Тодруулж хэлбэл, анхдугаар Богд ч, Чахундорж ч хожим Манж руу зугтан очиход тэнд эцэг эх нэгтэй элгэн садан Бундар зэрэг ах дүүс нь Манжийн албанд зүтгээд, элбэг хангалуун хүлээж тосч авсан. Өөрөөр хэлбэл, тэд Галдан хаанд хөөгдөхийн эрхээр юуны ч учир ололгүй хүний газар очсон юм биш.

-Тэгвэл Галдан хаан Халхад довтолсноос хамаг хэрэг үүджээ гэж ойлгож болохгүй нь ээ дээ?

-Хамгийн гол нь энэ буруу ойлголтоос бас салах хэрэгтэй байна. Түшээт хан буюу төв халхдаа бурууг тохохоос зайлсхийдэг бөөрөнхий, аймхай үзэл сурталч түүхчдийн балгаас түүх гажуудаж байгаагийн тод жишээ энэ юм. Галданг довтлохоос өмнө Түшээт хан Чахундорж нэгэн түм буюу арван мянган цэрэг дайчлан Зүүнгарын нутаг руу дайн байлдаан, өдөөн хатгалга хийж, Галдан хааны дүү Доржжав болон Засагт хан Шар нарыг хүйс тэмтрэн алсан байдаг. Мөн Галдан хаанаас Манжийн хаанд илгээсэн гурван зуу гаруй элчийг зам зуураас довтолж устгасан гээд эдгээр ярих өч төчнөөн баримт юу харуулж байна вэ? Яагаад Түшээт хан Чахундорж Халхын хүчийг харийн Манж руу биш, Ойрад Монгол руу эхнээс нь эргүүлэх гээд байв?

-Та Галдан хааныг Халхад довтолдог нь буруу гэж үздэг түүхчдийн эсрэг байна аа даа?

-Би өмнө нь баримт дурьдан ярьсан. Галдан хаан, “Долоон хошууны Халх надад дайсан биш” гэж мэдэгдэж, “Түшээт хан, түүнийг дагасан Сэцэн хан нарыг дүү нар, үр хүүхдээ Манжийн хаанд илгээн, тэд нартай ураг худ болж холбоолж байгааг зогсоо, ойрад, халх хоёр нэгдэж Манжийн эсрэг зогсоё” гэж тэмцсэн. Чахундорж, Занабазар нар зугатаж Манжид байсан холбоотон болон ах дүүстээ очиход, Манжийн хаанаас “Монголын нэгдэл, тусгаар тогтнолд дайсагнасан эл хоёр этгээдийг өг!” гэж шаардаж байсан.

 -Түүх бичиг ном зохиолуудад яагаад энэ бүхнийг үнэн мөнөөр нь тусгаж болдоггүй юм бол?

-Тийм учраас л “аймхай бөөрөнхий түүхчид, зохиогчид” гэж хэлж байна. Үнэнийг гаргавал, үндэсний үзэл хагаралд хүргэнэ, одоогийн ар, өвөр хангайнхнаа хүнд байдалд оруулна, дөрвөд, торгууд гээд “бага ястнууд”-ыг давраана гэдэг эмзэглэл түгшүүр байдаг бололтой. Тэгсэн атлаа түүх бичигт, тэр бүү хэл төр засаг нь захчин, үзэмчин, дархад ястан, бага ястнууд гэх мэтээр зохиомол их багын ялгаа, доромжлол гаргаад байдаг нь тун хачин.

Уг нь монгол даяараа цагаан ястан тайж хаад, харцас буюу хар яст ард иргэд эгэл түмэн гэх хоёр л ястан байдаг түүхтэй. Өөлд, мянгад, урианхай гэдэг нь төрөлх аймгууд бөгөөд Говь-Алтай, Сүхбаатар гэдэг нь хожмын зохиомол аймгууд. Овог гэвэл аймаг дотроо дэгрээ тамгатайнхан, шар хятадууд, хар үхэрт гэх мэт юм. Гэтэл одоо халх гэдэгхэлний ухагдахууныг их ястан гээд тэр дотроо бүгд шахам боржигин овог (уг нь аймаг) болсон нь тун ч инээдтэй ч гэмээр юм уу, үндэсний эмгэнэл ч гэмээр гаж төрх юм. Манай зохиогчид ихэнхи нь энэ мэт хөнгөн гоомой ойлголттой байдгаас Түшээт хан буюу Төв Халхыг Монголын ари угсаа гэж үзэн өмгөөлөх олонхи болдог.

 Үүнээс болоод Галдан хааныг ерийн нэгэн тэмцэгч мэтээр доош нь хийх доголон сэтгэлгээ хэвшмэп байсаар байна.

-Ер нь тэр үед халх, ойрад хоёрын хүч болон хүн ам хэр зэрэг ялгаатай байсан бэ?

-Тэнцүү байсан гэж хэлж болно. Харамсалтай нь, Галдан хаанаас хойш ойрадуудыг Манжийн түрэмгийлэгчид эзлэхдээ 620 мянган ойрадыг 120 мянга болтол нь түйвээсэн. Дайны хөлд 240 орчим мянга хүн амьүрэгдсэн. 100 мянга гаруй ойрадуудыг хоморголон цаазалж, олноор нь амьдаар нь газар булж хүйс тэмтэрсэн. Ийм аймшигт яргаллыг Монголын түүх Манжийн балгаар зөвхөн Ойрадад үзсэн. Энэ гашуун түүхийг ил гаргах дургүй түүхчид бас бий. Энэ балгаас болж ойрадууд бага ястан болсон гутамшиг эхэлсэн.

-Зүүн гарын улс хэдийгээс хэдий үе хүртэл оршиж байсан юм бэ?

-Галдан хааны улс 1635-1758 он хүртэл 120 гаруй жил оршин тогтносон. Галдан хаанаас хойш 60-аад жил төр улс нь ямар нэгэн хэмжээгээр хадгалагдаж байсан.

-Галдан хааны улс гэхээр үр хүүхэд нь түүний төрийг сэргээн залгамжилсан хэрэг үү?

-Үгүй ээ. Галдан хааныг Халхыг нэгтгэж Манжийн эсрэг хамтын хүчин бий болгохоор тэмцэж байх хооронд ар хударгаар талийгаач ах Сэнгэ хааны хүү Цэвээнравдан өөрийгөө Зүүнгар улсын хаан хэмээн өргөмжлөн ар талын гол хүчнээс тасалж эсэргүүцэл буй болгосон түүхтэй. Мөн Богд хаанд дайсагнаж, манай Халхад довтолсон гэж ар халхууд Галдан хааныг эсэргүүцсэн. Энэ байдлыг Манжийн Энх Амгалан ха,ан овжин ашиглаж, “хулгай” Галданы харгис довтолгооноос ар халхыг чөлөөлнө гэдэг шалтгаанаар нэгэн удаа 50 мянган цэрэг зэвсгийн хүч илгээж, улмаар энэ үйл явдлаар ар халхыг Манжид нэгтгэх бодлогоо ерөнхийд нь хэрэгжүүлсэн.

Галдан хааны улс гэж байгаа нь түүний үндэслэсэн улс гэсэн санаа. Хөдөөгийн түүхч өтгөс тэгэж ярьж хэлэлцдэг байсан, Жүчийн улс, Чагадайн улс, Хүлэгүгийн улс… Өөрөөр хэлбэл, Хубилайн улс гэж ярьдаг байснаас Юань улс гэдэггүй. Одоо л шинжлэх ухаанчирхан нэр томъёолжуулж Юань, Алтан Ордны гэх мэтээр цоллох болж. Тэгэж ярих төрөлх түүхчийг олохгүй дээ.

Нанхиад гүрэн дотроо Хубилайн улсыг тэгэж нэрлэдэг л юм байгаа биз. 1254-1368 он хүртэлх хугацааг Дайдуд сууж асан хаадууд бүгд Хубилайн улсын л хаад. Энэ нь Монгол гүрний хаан гэсэн утга огт биш, Монгол гүрний гэвэл эдгээр дөрвөн ханхүүгийн хараат дөрвөн улс дээр Тулуй эзний сахисан Монгол газрын төрийн голомт нутгаа нэмж амилуулаад Монгол гүрэн гэж ухаардаг уламжлалтай юм. Энэ л гүрний төлөө эрслэн тэмцсэн Галдан хааны улсыг би тийн зүйрлэн нэрлэсэн хэрэг.

-Тэгвэл “Зүүн гар” гэсэн нэрний хувьд таны дүгнэлт…?

-Зүүнгарын улс гэдгийг ч манай эрдэмтэд буруу тайлбарладаг. Одоо эрдэмтэд биш энгийн түүхч хэд гурванхан эгэл Монгол л мэдэж байгаа эртний өвөг зурхайн ёсонд төрийн хэргийг алтан гадас одыг харж зогссон хүний гараар баруун, зүүн гэдэг ёс бий. Энэ нь зүг чигээ хэзээ ч алдаж төөрөлдөхгүй гэсэн энгийн санаанаас үүдэлтэй эрдэм л дээ.! Энэ зурхайн ёсоор ертөнцийн баруун зүгт зүүн гарын монголчууд оршдог юм. Баруун монголчууд гэвэл монгол зурхайн бар зүгээр ярьж байгаа хэрэг бөгөөд зүүн гарын гэдэгтэй дүйх адил утга.

-Галдан хаан Чингисийн алтан урагтны удам биш биз дээ?

-Ойрадын Гүүш хааны Цорос аймгийг Хасарын хойчис гэдэг. Цоросын Эсэн тайш хаан эцэг Тогоон тайшаас өвлөж, 1451-1454 онд нийт Монголын хаан байсан. Галдан хаан бол Эсэн хааны бага хүү Эсмүний хойчис бөгөөд 1643 онд Эрдэнэбаатар хиан тайшийн зургаадугаар буюу хоёрдугаар хүү болон мэндэлжээ. Зургаадугаар хүү гэсний учир нь, Эрдэнэбаатар хиан тайш гурван хатнаас төрсөн арван хоёр хөвүүнтэй байснаас зургаа дахь хүү нь Галдан хаан байсан юм. Харин Юм Агас хатнаас гарсан лоёр дахь хүү нь Галдан хаан юм. Хэрэйдийн Тойрол хааны торгууд удмын Амгалан ноёнд Ойрадын Тогоон тайш өөрийн Юм Агас охиноо өгчээ. Тэгэхээр Галдан хаан Хасарын хойч Цорос эцэгтэй, эртний хуяань (хүннү) хаадын хойчис, Хэрэйд Тойролын алтан ургийн торгууд эхийн үр язгууртан юм.

Ер нь Алтан ураг гэж зөвхөн Чингисийн удмыг хэлдэг юм шиг хуудуу ойлголг байгаа нь уг язгуур муутай удамласан төрөлх эрдэм ухаангүй ч гэсэн цол хамгаалжтом нэр хүртсэн эрдэмтдийн таамгаар тарьсан нэр томъёо. Зөвхөн XIII зуунаас түүх ярья гэвэл Хэрэйдийн Тойрол хааны, Найманы Таян ханы, Мэргэдийн Тогтохын, Тайчудын Чингисийн гэх мэт тэнгэр язгуур ярих хэрэгтэй алтан урагтай олон удам бий. Чингисийн удмын бага ноёд зөвхөн өөрийгөө алтан урагган гэж нэрлээд, Тогоон, Эсэн нарыг Чингисийн хойчис биш учраас алтан урагтан биш гэдэг байв.

Иймд хаан гэлгүй харин Ойрадын Тогоон тайш, Эсэн тайш гэж түүхчилдэг байсан. VIII Богдыг ч төвд хүн тул хаан гэлгүй наран гэрэлт түмэн наст богд эзэн гэх ёстой гэж үздэг байсан юм гэнэ лээ. Бас Алтан ураг гэж эцгийн талын удам биш эхийн хэвлийн ураг удмыг хэлдэг ёсыг бас мэдүүштэй.

 -Ану хатны тухайд?

-Ану хатан Галдан хааны ах Сэнгэ хааны бага хатан байсан. Сэнгэ хаан нас барж, Галдан хаан эхнэрээ болгож, харин Ану хатны дүү охин нь Галдан хааны дараа хаан төрийг уламжилсан Сэнгэ хааны хүү Цэвээравданы сүйт бүсгүй байсан ч Галдан хаан нэр нөлөөгөө ашиглан бас эхнэрээ болгосон. Зүйрлэвэл, Чингис хааны Есүй, Есүгэн эгч дүү хоёр хатан шиг. Цэвээнравдан энэ өшөөр Галдан хааныг Халхад үйл ажиллагаа явуулж байгаа хооронд өөрийгөө Зүүнгарын хаан өргөмжилж, Галдан хааныг нас барсны дараа ч мөн төрийн хаан суудлыг үргэлжлүүлж Манжтай эрэлхэгээр тэмцсэн түүхтэй. Ану хатныг Сэнгийн хатан гэхээр Цэвээнравдангийн эх гэж ойлгож болохгүй.

-Хамгийн их хохирол үзсэн тулаан Налайх, Зуун мод, Заан Тэрэлжийн дэргэд болсон. Энэ тулалдаанд Галдан хаан Ану хатнаа алдсан гэдэг биз дээ?

-Монголын хувь заяанд эмгэнэлт учир холбогдолтой энэ газар нутгийг мөн л ойрадтай холбоотой учир шалтгаанаар хайхрахгүй орхисоор элсний карьер болгон энд тэндгүй ухаж сийчсэн хэвээр л… Зүй нь тэр. хавийг төрийн хамгаалалтанд авч, Галдан хааны болон Ану хатны хөшөө дурсгалыг хүндэтгэн босгох учиртай.

Галдан хаан Энх Амгалан хааны удирдсан 50 мянган манж, хан, нанхиад, өвөр, ар монгол нийлсэн гурван замын их цэрэгтэй тэнцвэргүй дайн хийж ялагдаад, үлдсэн нөхдөө авч баруун зүгт зугтахдаа үхрийн баас шиг цувран гээгдсээр бутарсан. Манжийг сөрсөн хүч энэ дэлхий дээр ганцхан Галдан хаан, түүний хүчирхэг арми л байсан. Манжаас илүүтэйгээр монголчууд, ялангуяа Түшээт ханы Чахундорж тэргүүтэй Түшээт ханыхан Галдан хааныг дотроос нь задлах, гаднаас нь бутлах үйл ажиллагааг олон жил уйгагүй хийсэн.

Галдан хаан Манжтай тулгарсан их бага олон тулаан, дайн байлдаан бий. Хамгийн гол нь, Галдан хаан бол манж, нанхиад, өвөрмонгол, бас халх монголын нэгдсэн цэргийн хүчний эсрэг Монгол үндэс угсаатныхаа тусгаар тогтнолын төлөө хааны ёсоор тэмцэж, эцэстээ ганцаардах хуртлээ туйлбартай тэмцсэн жинхэнэ Монгол хаан.

Манжийн дарлалаас чөлөөлөгдсөний 100 жилийн ойг хөл болгон тэмдэглэхдээ хамгийн гол нь анх яагаад Манжийн дарлалд орчихсон юм бэ гэдгийг зөв тунгаах ёстой. Гэтэл тэгэх шинжгүй байна. Ой болно гээд бас баахан манж бодлого ёслол болно гэхээс ичиж байна. Манжууд монголчуудыг өөрт нь ямар ч гарз гарлагагүй хоосон цол хэргэм, чулуун жинш, шувууны өд мэтээр өрсөлдүүлж, нэгэн зууны ч насгүй баахан эд хөрөнгөөр дотор нь жөтөөрхөлцүүлж, атаа жөтөө дэгдээснийхээ хүчинд санасандаа хүрсэн. Өнөөгийн төр тэр ёсыг дэглэж, бас баахан одон тэмдэг, гавъяат ардын баатар гээд хоосон цол шагнадаг байна. Түүний оронд адаглаад Зуун модны замд Галдан хааны дурсгалын цогцолбор байгуулах шав тавих юмсан.

-Та “Зууны мэдээ” сонинд нийт монголчуудын хаан төрийг ойрадууд гурван удаа авсны эцэст Монгол улс өөдөлнө гэж бичээд Ойрад угтай хүмүүс танд ихэд дургүйцэж байгаа дуулдсан?

-Би Ойрадыг муулаагүй, бас худлаа өргөмжлөөгүй. Ухаант эцэг дээдсийн тийм зурхай байдгийг л хэлсэн. Тэр нь үнэн болохыг эртний монгол зурхайн ухаанаар харьцуулал, жишээтэйгээр ярьсан. Эсэн тайжийн үед Халхын Агварчин жонон тэргүүтэн 64 өрлөгтөн, 32 хиуртан тэргүүтнийг хядаж цуст яргалал үйлдсэн. Эндээс ноёдын үхэл чуулганд гэх хэлц үг гарсан. Энэ харгис үгээс Ойрад, Халхын хагарал эхэлсэн тухай түүх сурвалжид тэмдэглэгдсэн. Ойрадын зах мянган буюу захчин аймгийн Тогоон тайш, Эсэн тайш нар Монголын хаад байсан гэж би өмнө нь хэлсэн.

XX зуунд социализмын замаар далан жил явсан. Тэр онол мэдлэгээр жолоодсон гол эзэд нь Ю.Цэдэнбал, Ж.Батмөнх нар байсан. Тэд бас ойрад хүмүүс. Тэр талаар маш сайхан түүх, бас базаахгүй баримт ч ярьж болно. Ойрадууд гурав дахь удаагаа Монголын төрийг авсан нь өнөөгийн ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж, УИХ-ын дарга Д.Дэмбэрэл, Хууль зүйн сайд Ц.Нямдорж нарын энэ үе гуравдахь нь болох юм. Энэ шинжийг би Монгол доройтохын, эсвэл мандахын дохио тэмдэг гэж хэлээгүй. Гурван удаа ойрадууд Монголын төрийг атгана гэсэн зурхайн тооцоо зөв байна. Энэ тэмдгийн дараа Монголын цоройсон их бадрал ирнэ гэсэн. Тиймээс Манжийн дарлалаас чөлөөлөгдсөний зуун жилийн ойн өмнө Монгол төрийн гал голомтын цогцолбороо улсын нийслэл Улаанбаатарын төв цэгт мандуулж, Галдан хааны тэмцлийн ганцаардалд гэмшиж чадваас ойн ач холбогдол тэрболно. Ойрад, Халх хоюулаа алтан урагтай нэг үндэстэн.

-Ингэхэд Галдан хааны тэгш ой ойрын үед хэдийд болох бол?

-Галдан хаан Хасарын хойч цорос хүн тул Есүхэй баатарын удам. Халхын ноёд ялангуяа Түшээт хан гомбодоржийнхон Чингисийн хойч. Тэмүжин, Хасар хоёр Есүхэйн хөвгүүд шүү дээ. Тэр Манжийн эсрэг дайтна гээд цэрэг элсүүлж боссон эгэл нэгэн зоригт баатар биш тэнгэр заяат хиан угсаат хаан хүн. Байгуулсан улс нь зэр зэвсгийн, галт бөмбөг, дарьт бууны үйлдвэртэй, тагнуулын алба сүлжээтэй, газар тариалан, мал аж ахуй хосолсон том гүрэн байсан. Анхдугаар Богд болон Түшээт хан Чахундоржийг Монголынхоо төлөө Манжийн эсрэг тэмцэлд ятгуулахаар мянган лам тагнуул бэлдэн халхад оруулж байсан гээд бод. Тэр хаан эцэстээ яаж ганцаардан ягтаж, өлөм зэлэм өнчрөн эцэслэв дээ.

Тэр их хүний түүхэн ойг тэмдэглэхээр барахгүй, Манжийн эсрэг тэмцлийг манлайлж, амь нас, амьдралаа өргөсний хувьд төрийн дээд хүндлэлээ амилуулах ёстой. Хөшөө дурсгал нь зөвхөн Ховдод биш, Улаанбаатарын ойролцоо, тухайлбал Зуун модонд сүндэрлэх ёстой. Галдан хааны Зах мянганы Эсэн тайш хааны хувилгаан хойд дүр болон хорвоод мэндэлсний 370 жилийн ой 2013 оны намар болсон билээ.

Тэмдэглэсэн С.Гэрсэнз

Сэтгэгдэл 254ЭнгийнХэвтээБосооСэтгэгдэл бичих-Aa+
4 сар 20. 6:49
Хуцваа

Ёстой хуцваа. Урвасан байсан ч ашигтай урвалт байж дээ тэгвэл. Амьдрал тэмцэлд дандаа урагшаа зүтгэж биш заримдаа ухарч байгаад ялах ч үe байна. Тийм тактикийг бол Чингис хааны цэргүүд их хийдэг байсан даа дайнд. Нэр нь хүртэл Нагаанбуу шүү, худлаа бууд гэж ийм нэр өгчээ

5 сар 1. 14:50
Зочин

Hujaanuud irvel shuud urvahad belen hunii neg bol chi l dee! Harin ene udaad butsaj tusgaar togtnoh tiim az taarahgui bh shuu, ertnees anhaaruulchihaya! Luu guai 2 sekundiin dotor nugasiig chini tas avna harj l baigaarai! Daraa ni tsusaar uilsan oroitson bh vii! Yug husehee!sain medej bai goojuur!

4 сар 22. 14:37
Зочин

hudlaa zvil barag olj harsangvi ene hvn vneniig bichsen bnaaa chamshig hagalgan butargagchdiig alj mongoliig cewerleed oird, halh bvgd negej hvchirheg mongoliig baiguulah cag bolson

4 сар 19. 1:58
Жамсар

Шуудайд хийсэн vxрийн эвэр шиг зøрøлдсøн эв нэгдэлгvй Монголчууд хэсэг бусагаараа тасдуулан Манжид хядагдаж дуусах бодит аюулыг урьтаж харсан Øндøр Гэгээн Занабазар Монгол тvмнээ аврахын тухайтад тактикийн чанартай буулт хийж "гал зогсоох" гэрээ байгуулсан нь Мøнх тэнгэрийн доорх vнэн тvvx юм. Ve veийн тvvx гуйвуулагч нар аль дэмийрэхийг тэр гэхэв дээ. Vнэн тvvx vнэнээрээ vлддэг.

5 сар 7. 19:27
Зочин

Ulsaa zarj baij gal zogsooh geree hiideg muu l naimaachin bna

4 сар 20. 6:50
Үнэн

Ёстой үнэн

4 сар 18. 18:19
Зочин

Дөрвөд хүмүүс ажилтай, амьжиргаагаа сайхан аваад явж чаддаг хүмүүс хирнээ хүн чанар яагаад муу байдаг юм болоо.??????????? Эхнэр авсан халх , нөхөрт гарсан халх иргэд Дөрвөд хүнийг цаанаа л муу санаатай, өөрийн талын ах дүүгээ гэнэ, нөгөө талын ах дүүг тоохгүй байдаг гэж ярьдаг. Яльгүй юм болоход амархан хэрэлдэнэ. Яагаад ийм хүн чанаргүй хэл ам хөөцөлдсөн улс болсон юм болоо ?????? гэж гайхдаг юм. Солонгосчууд юм л бол өшөөгөө авна, ингэж хорлоно тэгж хорлоно гэсэн улс л байх юм. Халхчуудтайгаа сайхан байж болдоггүй муу байнаа. Цэдэнбал дарга ч үндэс ясаараа нь ялгаж байсан бол тааруухан нөхөр байж, тэгээд ч орос авгай чирч ирээгүй бол МУ ямар ч байх байсан юм . Оросуудын гарт л улам илүү орох үүд нээгдсэн гэж дүгнэдэг шүү. ЕВС-д 4-р ангиас эхлээд Монголын түүхийг зааж эхэлмээр байна шүү. Түүхээ мэдэхгүйгээр эх орноо хайрлана гэж байхгүй.

4 сар 30. 9:55
Зочин

Yagaad gevel manai halhuud aimshgiin zalhuu unhiagui udaan amidraliin toloo yamar ch temtsel baihgui heterhii taivan ni dendsen humuus baidag blohoor l uur tevcheer aldagdaad baidag. Nadad bas neg halh ber halh hurgen bna. Ajil torol yu ch baihgui duu naraar l tejeelgeed l er yum baij ichihgui gertee toonooroo tamhia tataad l hevtej bna eroosoo. HUrim nairniih ni zardliig daaj ail shig ail bolgood tavisan chini urgeljluuleed avaad yavj chadaagui . Amidralaa uurch yavaa ehneree zodood baihaar ni mani gariig paket hiigeed beree bol hoorhii emegtei hun bolohoor geed bid hed chirch l baigaa chireh ch bolno. Aav eejiig ni ch bas harj handdag bolomjooroo nastai humuus zailuul bidnii aav eejees yalgaa yu bhav. . Bid nar niilj bair sav mashin unaag ni avch ogood eregtei duu maani hooloo hiij ajliinhaa zav zaigaar huuhduudee ovdvol harj handana. Hajuud ni zee duugee tavij ger orniig ni tseverluulne. Bi ooroo haaya ochij zee duu naraa gadaa togluulahad ni eelj boldog. Yahav buh humuus adilhan bish geed sain taliig ni harj yavahiig hicheedeg. Neg ch udaa berdee hazgai ug helj uzeegui . Bd nar shig sain tevchdeg humuus bna chaddaggui ch humuus bna. Yagaad hel am hiidgiin uchir ni ene duu mini! NEg ulsiin irged bolj neg tugan dor jagsaj bgaa bid bie bienee oilgoltsoj yavah shig heregtei yum baihguig meddeg bolohooroo uchir nachriig olj chadahgui humuus bval tus bolog l gej jishee tataj bichlee. Buruu oilgohgui gej naidnam!
Etsest ni helehed ta nar maani jaaha gavshgai idevhtei bas baga zereg hariutslagaa uhamsarladag bolchihvol heruul iruul!ch bagasaad aj amidral maani ch deeshleed eh oron maani ch gyalalzaad l garaad irneshte, gants hun notsoldood baihaar zarimdaa diildeed amidral hunddeed hetsuu uye baidag yum aa!

5 сар 4. 20:44
Зочин

увсын хазгай хэлтэй арчаагүй,залхуу ,малын хулгай хийхээс өөр чадах юмгүй новшнууд сэлэнгэ,дархан, эрдэнэтээр дүүрэн байна.

5 сар 7. 19:39
Зочин

Omnod aylagaa zasaj maldaa ezen bolj surval hen ch chamaig hohirooj chadahgui bui za!

5 сар 4. 12:05
Зочин

Er n unen shuu. 1-aaraa amidraliin toloo temtseed diildeh n hetsuu. etsest n hamag yumnii buruutan bolj setgel sanaagar unana.

4 сар 18. 16:47
Зана

Энэ Гарбуу муу новш одоо Халх-Ойрдын хооронд яс хаясан лалар байна аа мэдлэггүй сурсан эрдэмгүй худлаа муу гөлөг хятадын тагнуул биз чи муу Гарбуу

4 сар 17. 22:52
mongol

ene yostoi teneg nagaanbuu bna. uhsenee tuuh meddeg gej ooriigoo heldeg yum, orostoi huivaldaj buriad baigal dalaig ogson halh ruu dovtolson galdand hoshoo baiguulah bish harin hovdod hoshoog ni nuraah heregtei, muu teneg zanabazar lamaas bolj shariin shashin d mongol tashuur barisan erchuud lam bolj nomhorch darlagdsan, chingisiin ued urvagch hubulai haan toriig hucheer bulaaj beejind mongolchuudiig avaachsan nitumen nugel bolson. iimees mongold ene 3n neriig tseerleh heregtei 1. hubulai 2. zanabazar 3. galdan

4 сар 20. 6:53
Тэнэгт

Тэд байсны хүчинд өнөөдөр чи бид ингээд хэрэлдээд сууж байх эрх чөлөө, тусгар тогтнол байгаа юм биш үү.

4 сар 16. 20:38
Зочин

Өмхий дөрвөдүүд 3-н удаа төр хутгалаа увс улсаа байгуулаад зайлаачээ

4 сар 22. 14:41
Зочин

bi halh hvn gehdee mah cusnii tasarhai oirduudiig hezee ch ad vzehgvi bid ewtei bj shine hvchirheg mongol ulsiig baiguulah cag bolson

4 сар 16. 14:48
Зочин

ойрадууд 3 удаа төрийг ихэд доройтуулах тул түүнээс сургамж авч байж л Монгол улс хөгжих учиртай

4 сар 6. 2:42
Halh

Lalariin dorvoduud tsaanaa l neg huniirhuu golognuud shuu buh zuil deerees harhad omhii booluudiig hooj garagval taarna hujaa dorvod hoyor hun bishii iljig shiir2

5 сар 4. 12:08
Зочин

halh nereer orj irj baigaa ene muu hujaa yah geed bnaa. hujaa tsus chin hatgaad bna uu. esvel erguu teneg uu. Mongoluud negdii geed bhad hagalah yum bicheed baidag.

5 сар 1. 14:29
Зочин

TAnai hujaa hamaatnuud mon ch saihan ooriimsog setgeltei shuu naiz aa!! Hudlaa ineej nahilzchihaad hoiguuraa bogsiig ni uhaad naasan! Neg harsan hooson tseej l uldsen bval er hun bolj torsnii buh hereg dashiin shog!

4 сар 17. 16:30
Зочин

huts bandi min

3 сар 20. 12:03
Зочин

bugdeeree l tuuhee meddeg munhaguud boljee ta nar dor burnee tuuhee meddeg aihtar surhuu nohoinuud ve bie bie nee barij idehnee

3 сар 20. 10:57
Нямаа

хэнээс урвасан юм бэ. Галданбошгитоос уу. Галдан бошгит нь ирээд алаад талаад байхаар амиа, ард иргэдээ амьд мэнд үлдээхээр дүрвэсэн хэрэг төдий ш дээ. ирж алчихаад надаас урвасан гэж Галдан бошгит яриагүй байлгүй дээ. Тэгэхээр тэр хүнээс асуухгүйгээр түүхийн ийм том дүгнэлт хийж болхгүй байх аа

3 сар 11. 21:13
Зочин

Уравсан биш дүрэвсэн гэвэл тухайн үеийн нөхцөл байдалд илүү тохирно. Солонгосруу амьдрал хөөж ажил хийхээр яваа залуучууд бас урвагчид уу.

3 сар 17. 23:04
Зочин

Хятад уруу дүрвэдэггүй л байхгүй юу

4 сар 25. 20:27
Зочин

Манж бол Хятад биш

4 сар 4. 0:26
Зочин

чухам үнэнийг цөөн үгээр хэлжээ

3 сар 5. 17:52
Зочин

nagaanbuu ch genuu ene neg teneg . UNDUR GEGEENTENtei hamt amidarsan met gantsaaraa yugaa soliorood bgaa novsh ve, buduuleg agent tsarailsan amitan chn naad ulgertee chi uuruu itgej baysaj suu

3 сар 6. 22:35
mongol

урвагчийг урвагч гэж хэлэхээр яс хаясан болох уу?Харин ч түүхийг зөвөөр харж тунгааж сургамж авч эв нэгдэлтэй байхыг анхааруулсан дохио.

3 сар 5. 16:56
ЗоТТчин

Маш ээдрээтэй түүх байх аа .Энгийн бид үнэлэлт дүгнэлт өгөөд байх асуудал байх .Эрх мэдлийн төлөө л халх ойрд аль аль ннь явсан юм шиг ээ.

3 сар 3. 15:02
Зочин

ХАЛХУУД ГЭЖ ХУДАЛЧ ХУЛГАЙЧ БЯЛДУУЧ ХААНААС Ч ГАРААД ИРСИЙМ. БӨӨН ХЯТДЫН ЭРЛИЙЗҮҮД. ОДОО МАНЖ ХЯТАДЫГ САЙН ХЭМЭЭЖ ТЭДНИЙ ҮЕД Л ЖАРГАЖ БАЙСАН ОРОСТОЙ БАЙСАН ҮЕД БИД ДАМПУУРСАН ГЭЖ ШААДАГ ГАРУУД БОЛЖ ДЭЭ.

3 сар 19. 12:34
Зочин

АМЕРИКИЙН МОНГОЛЧ ЭРДЭМТЭД ХАЛХУУДЫГ ИХ АЗТАЙ УЛС ГЭЛЦДАГ ЮМ БИЛЭЭ.УЧИР НЬХАЛХУУД МАНЖИД ДАГААР ОРСНООР АЙМАГЛАН ХЯДУУЛАХААС АВРАГДСАН.ГАЛДАН ХӨӨРЦӨГЛӨН УЛС АЙМГАА БУТАРГАН ЭЦЭСТ НЬ ЮУТАЙ ҮЛДЭВ ХАЛИМАГУУД,ШИНЖААНЫ ҮЛДЭГДЭЛ, ХАЛХААС ГАЗАР ГУЙН АМЬДАРДАГ УВСУУД БАЙНА Ш ДЭЭ.

4 сар 30. 10:05
Зочин

Amerik hezee irch chinii tuuhiig chamd zaah boloo ve guzeen tolgoit? Chi ooroo bichig usegt tailagdaagui yu?

2 сар 16. 10:23
Нямхүү

Энэ бичсэн нийтлэл зарим нэг гэлтгүй хүмүүсийг хагаралдуулах өдөөн хатгалаг шинжтэй бичсэн байна. Хүмүүс зөвийг нь ойлгоосой Галдан, Занабазар 2-ын алийг нь буруу урвагч гэх нь үнэндээ хэцүү хоёулаа түвдэд шавилан суусан тийм болохоор л хоорондоо дайтсан бусад шалтгааныг нь үнэндээ би чухал биш гэж үздэг хоёулаа далай ламын заавраар явсан. Үүнээс дүгнэхэд хөгийн түвд лам л манжуудтай нийлж монголчуудыг өөр хооронд нь алалцуулж хагаргасан гэж би үздэг. Энэ түүхийн ойрын жишээ бол Чойбалсан, Сүхбаатар хоёр, хоёулаа оросод сургагдсан харин ирээд Сүх монгол түмний төлөө гэсэн сэтгэлтэй байж дээрх алдааг давтаагүй тул амиараа төлөөс төлсөн харин Чойбалсан самарсан /сэтгэл байсан л байх гэхдээ л зааврыг чандлан дагасан/. Ийм л юм болсон гэж ойлгож байна тэгэхээр иймэрхүү нийтлэл бичихдээ өөр хооронд хатгасан юм битгий бич харин хүмүүст гадний хүмүүсийг дагах ямар аюултай болохыг харин ойлгуулах хэрэгтэй. Далай лам /Буддын шарын урсгалын нэг ламыг л Монголын Алтан хан далай гэдэг цол өгөөд л тэр нь Монголчуудад ивээгдсэн гээд л томорсон тэрнээс биш байдаг л нэг шашны хүн байсан/, оросууд Монголчуудаас Халимаг Тува Буриадыг салгаж авчихаад ханахгүй социолизмийн үед хэл соёл бүх зүйлийг устгах бодлого барьж яаж дарлав өөрсдийн гар хөл бологчдоор дамжуулж тэгэхээр одоо Монголчууд хоорондоо жийлцэх ямарч шаардлагагүй харин Хятад, Орос, Америк, Солонгос тэгээд нөгөө далай лам энэ тэрийг дагавал дахиад л гашуун түүх давтагдаж хоорондоо л алалцана нөгөө хэд нь бах таваа хангаад шоолж суух биз

4 сар 30. 10:06
Зочин

Sanal neg bna!

4 сар 20. 6:56
Тэнэгт

Өөрсдийн буруугаа битгий бусад руу чихэж бай. Нарийн ярьвал тэр үeд Далай лам өнгөрөөд 15 жил болсныг нуусан, байхгүй байсан гэдэг юм.

2 сар 16. 21:33
Нэргүй

Ямар ч зүйл сайн муу 2 талтай байдаг болохоор түүхэн хүмүүсээ хэнийг нь ч буруутгах зөвтгөхийн шүүлтүүрээр шүүх хэрэггүй. Бидний л түүх.

3 сар 6. 22:23
mongol

бидний түүхийг анхнаасаа буруу бичиж байсан учраас хүмүүс ердөө амархан үнэмшээд энэ мэт үнэн түүхийг хүлээж авч чадахаа больжээ.Одоо сэрцгээ.бас судалцгаа.Бүү өөрсдийн бодлоо түүхэнд тулга. Энэ бол үнэн түүхийг сөхсөн баримт судалгаатай нийтлэл шүү.

5 сар 17. 11:51
Зочин

Serj sudlaad zoviig ni gargaad ireheer oort chini taalagdsan hariu garsangui yu? Minii buh yum l zov busdiin bol buh yum buruu gej dunhuu tolgoidoo bodoj ooriigoo bayasgan untaj yavddag manuuhainuudiin neg chi l dee! Unen gashuun baidag. Zalgij l surah heregtei!

2 сар 15. 12:38
Зочин

Er ni eh tuuhee medehgui hun oid tuursun sarmagchin lugaa adil gedeg bhaa bid nar unuuudur uwug deedsee shuumjleh bish harin aldaan deer ni suraltsah estoi shuu ene hun buruu zuil ogt yariagui shuu eh tuuhiin unen muniig yarij bna taltsaj bie bienee hemelj bhaar odoo eh ornoo hyatadiin koloni bolgochihgui bh tal der ni anhaar ch ur huuheddee eh oronch setgelgeleeg suulgaj ugwul yasan yum be hari ornii hel soel sudalj bhar eh helee eh tuuhiig ni uneneer ni zaaj surgaj ugwul deer bhaa

2 сар 15. 2:05
sonirxogch

eedee mongolchuudaa bid bugd yg adilxan bieniixee deer garax geed yaxav ta bidnii ene xoorondoo metgeltseed, temtseldeed baigaa chin,xundlunduus xarj baigaa xumuust olz bolood l baina daa. EVTEI BAITSGAAY........

2 сар 14. 21:27
Mongol hun

Tuuhch hun ym bol ingej aldaatai bichej boloh ym uu tuuh gedeg guivuulag gedeg aguu unen bilee

3 сар 6. 22:25
mongol

Чи өөрөө судлаж үзээд дараа нь буруутгаарай.

2 сар 14. 10:37
Зочин

НАГААНБУУ АГСАН БОЛ ХАРИЙН БОДЛОГООР ГАЖУУДСАН МОНГОЛЫН ТҮҮХИЙН ГАЖУУДЛЫГ ХААШАА Ч ХӨДЛӨХГҮЙ БАРИМТ НОТОЛГООГООР ГАРГАН ТАВЬЖ, МУНХАРЧ, ЖИВСЭН АРД ОЛНЫГ СЭРЭЭХИЙН ТӨЛӨӨ НЭГЭН НАСАА ЗОРИУЛААД ОДСОН НЭГ ЁСНЫ БААТАР ХҮН БӨЛГӨӨ. ТҮҮНИЙ БҮТЭЭЛҮҮДИЙГ УНШИХАД МОНГОЛЫН ХЭР БАРГИЙН ТҮҮХЧИД СУДАЛЖ МЭДЭЭГҮЙ, ЗОРИГЛОЖ ХЭЛЭЭГҮЙ ЗҮЙЛҮҮДИЙГ ҮЙ ОЛНООР НЬ ГАРГАЖ ТАВЬСАН БАЙХ БА ГҮН УХААНЫ, СЭТГЭЛГЭЭНИЙ ЦАР ХҮРЭЭГЭЭРЭЭ Ч ГАЙХАМШИГТАЙ БАЙДАГ. ЭНЭ МЭТ ҮНЭНИЙГ НУЛИМЖ, ХУДАЛ ХУУРМАГИЙН БАЛЧИГ РУУГАА ШИГДСЭЭР БАЙВАЛ ЯГ ӨНӨӨГИЙН БАЙГАА БАЙДАЛ ШИГЭЭ ДОРОЙТСООР БАЙХ БОЛНО. МОНГОЛЫН АРД ТҮМНИЙ ӨӨРИЙГӨӨ АВРАХ ХАМГИЙН ЧУХАЛ ГАРЦ НЬ ХАТУУ Ч ГЭСЭН ҮНЭНИЙГ УХААРАХ ЯВДАЛ ! ! !

3 сар 20. 15:18
Зочин

Үнэндээ ийм түүхийг Наганбуу агсан биш аль 80 жилйин өмнө оросууд зохиож Цэдэнбалд итгүүлж тэр нь дүрдээ итгээд урвагчийг шийтгэх үзлээр өвчилсөн байсан юм. Ж. Мөнхбат аваргыг түрүүлэхэд үнсдэггүй, халх хүнийг сайн явахад ямар нэг аргаар буруутгаж цөлдөг, монгол хэл соёлыг үзэн ядаж монгол хүнтэй гар барихаас ч цэрвэж ойр орчиныхноо монголоор ярихыг хориглодог байсан юм. Тийм түүхэнд итгэсэн энэ мэт хоцрогдсон улс монгол түмнийг хагаралдуулж амь зуух аргаа болгосон юм. Ж: Түүхч Далай мэт нь ойрдын түүхийг худлаа бичиж халхууд лу урваж байсан мэт домог зохиож шан харамж авч амьдарч ирсэн юм. Ингэж манай улсын цул нэгдмэл байдлыг хагалан бутаргах үзлийг харь гүрний хатгаасаар хийдэг юм. Зүүн гарын их нутгаа харьд алдсан улс Байгал нуур, Увсын Давст уул зэргээ орост өгснөө харамсахгүй байх нь аргагүй юм даа. Урваж ирсэн өөрийн нутаггүй улсын зан юм. Цэдэнбалаа өмөөрөөд эх орончдын амь насыг ч тоохгүй байх юм.

4 сар 17. 13:23
Зочин

тэр давс т уул чинь байгаа тэнгээ тэр уул чинь оюу толгой гоос хэр том юм бэ

2 сар 17. 15:39
ТӨМӨР

БАЯРЛАЛАА НЭГ БОЛОВЧ ҮНЭНГ ОЙЛГОДОГ ЗӨВ СЭТГЭЛГЭЭТЭЙ ШУДРАГА БАЙСАНД БАЯРЛАЛАА.НАГААНБУУ АГСАН ҮНЭНИЙГ СУДАЛЖ ӨГҮҮЛДЭГ СУДЛААЧ, ТҮҮХЧ БАС ШУДРАГА ТЭМЦЭГЧ БАЙЛАА.....ТҮҮХ МАРТАХГҮЙ ЭЭ

4 сар 22. 14:33
Зочин

bi ch gesen halh hvn mah cusnii tasarhai oirduudiig hezee ch ad vzehgvi mongol odoo negdej sereh tsag bolson muu hujaagiin erliiz minuu

2 сар 21. 21:57
Зочин

ЗАХЫН ЖОЛООЧ ИНГЭЖ ХУЦАЖ ЧАДНА.ХАРИН ӨГӨР ОЙРАД НЭРТНҮҮД ХААНААС ЯАЖ ХАЛХ МОНГОД ОРЖ ИРСЭНЭЭ САЙН СУДАЛЖ ҮЗЭЭРЭЙ.

3 сар 6. 22:28
mongol

Чи бол хужаа байна. Бас илжиг унадаг жолооч байна. Би халх хүн,гэхдээ хэзээ ч ойрдыг өмөөрнө.Яагаад гэвэл бид мах цусны Монголчууд.

4 сар 25. 20:36
Төв Монгол

Галдан бол өөрийн нутаг орноо Шинжаан уйгараа лалын шашинтануудад алдаад Монгол руу орж ирсэн харийн хүн. Хаан ч биш хан шүү дээ. Дүрвэд хүн хүн биш Дөрвөн шийр мах биш гэж өвөг дээдэс маань мэдээ орох цагаас сургаж ирсэн билээ.

5 сар 20. 17:52

Zanaa yag cham shig ingej heleed uragshaa yavj bilee. Hujaa hun hun herzger iljig mal geed..

3 сар 8. 21:10
Халх

Дэмжиж байна. Би ч халх хүн гэхдээ Ойрадыг хэзээд өмөөрнө. Хятадыг хэзээд хараана. Өөө лалар гэж хужаа нарыг ядаж Улаанбаатраас хөөх юмсан.

3 сар 7. 16:44
Зочин

Асар дэмжлээ

2 сар 14. 10:34
Зочин

НАГААНБУУ АГСАН БОЛ ХАРИЙН БОДЛОГООР ГАЖУУДСАН МОНГОЛЫН ТҮҮХИЙН ГАЖУУДЛЫГ ХААШАА Ч ХӨДЛӨХГҮЙ БАРИМТ НОТОЛГООГООР ГАРГАН ТАВЬЖ, МУНХАРЧ, ЖИВСЭН АРД ОЛНЫГ СЭРЭЭХИЙН ТӨЛӨӨ НЭГЭН НАСАА ЗОРИУЛААД ОДСОН НЭГ ЁСНЫ БААТАР ХҮН БӨЛГӨӨ. ТҮҮНИЙ БҮТЭЭЛҮҮДИЙГ УНШИХАД МОНГОЛЫН ХЭР БАРГИЙН ТҮҮХЧИД СУДАЛЖ МЭДЭЭГҮЙ, ЗОРИГЛОЖ ХЭЛЭЭГҮЙ ҮЙ ОЛНООР НЬ ГАРГАЖ ТАВСАН БАЙХ БА ГҮН УХААНЫ СЭТГЭЛГЭЭНИЙ ЦАР ХҮРЭЭГЭЭРЭЭ Ч ГАЙХАМШИГТАЙ БАЙДАГ. ЭНЭ МЭТ ҮНЭНИЙГ НУЛИМЖ, ХУДАЛ ХУУРМАГИЙН БАЛЧИГ РУУГАА ШИГДСЭЭР БАЙВАЛ ЯГ ӨНӨӨГИЙН БАЙГАА БАЙДАЛ ШИГЭЭ ДОРОЙТСООР БАЙХ БОЛНО. МОНГОЛЫН АРД ТҮМНИЙ ӨӨРИЙГӨӨ АВРАХ ХАМГИЙН ЧУХАЛ ГАРЦ НЬ ХАТУУ Ч ГЭСЭН ҮНЭНИЙГ УХААРАХ ЯВДАЛ ! ! !

4 сар 20. 6:58
Ээ

Өө өнгөрчихсөн хүн юм уу. Занабазар богдыг муу хэлсэний үрээ эрлэгт эдлээд битгий суугаасай даа хөөрхий гэж залбирая даа

5 сар 17. 11:53
Зочин

Tanai bogd chini ooroo uilee edleed zavgui

2 сар 13. 22:12
Zanabazar

Uursdiiguu oiradiin hoichis gej itgesen Mongoliin golomt ru ungulzsun tsaashaa setgeltei lalaruud urgelj olon 7 ym hutsaj tuuh guivuulj gomdolloj gonshigonoson azgui pisdakuud ta nar urgelj 2rt erembelegdeh bolno. Halhiin buyan zaya ih ym shu daaj amidarch chadahgui bol ter tsaashaa setgelee dagaad eh orongui tsiganuud shig guilgachin tsarailaad daldraarai.

4 сар 30. 10:13
Зочин

Oirduudiin achaar deeguuree tatah orhtei duuduulah nertei bolj avsnaa meddeggui baij ingej bicheed yah ve hoorhii! EH ornii huvi zayag chamd uldeesen bolbol odiid hyatdiin tugan door nomhon, marsh shaaj yavah bailaa chi!

3 сар 6. 22:30
mongol

чам мэтийн п ярьсан лүмпэнгүүд хэзээ ч ойлгохгүй сэдэв рүү өнгөлзөөд юү хийхэв дээ.цаашаа бай даа.

2 сар 12. 1:17
БОДИТ ТҮҮХ хэрэгтэй

Одоогийн түүх бол оросууд зохиож өгснөөр л хэрэлдээд байх юм бид. Түүхэндээ халхын ноёд оростой байгаль нуурын баруун биеэр тулаладж байхад Галдан оростой тохирон халх руу эхэлж цөмөрч орж халхын ноёд тэндээс цэргээ татахаас өөр аргагүй болгосон. Үр дүнд нь халх галданд дургуй болсон. төв зүүн сибирь оросын нутаг болж улмаар энэ их эвдрэлцээн манж монголыг эзлэхэд хүргэсэн. Эвдрэлийн эхлэл бол Оростой хуйвалдаж монголчуудаа хохироосон Галдан юм. өнөө харин тэр манжийн бодлогыг зөөллөж хатуу гэрээ хийж, ном уншлагаа /монгол тусгаар улс болох Жанлавцогзолыг монголын бүх хийд өглөө бүр эхэлж уншдаг болсон/ бичиг сүлдэээ /Соёмбо/ нутгаа авч үлдсэн ухаантан нь Занабазар юм. Имй соц үеийн орос түүхэнд итгэсэн түүхч бидэнд хагарал л авч ирнэ үү болохоос эв авч ирэхгүй, Юмыг байгаа бодитоор нь хөдлөнгийн өөр олон эх сурвалжаар бичихийг түүхч гэнэ. тэрнээс энэ хүн шиг өөрийн үзэл бодлоо соц үеийн зохиолоор дүгнэж боломгуй юм даа миний цөөхөн монголчууд минь. Орост тусалсан Галданг орос баатар болгож магтахаас өөр арга байгаагүй тэдний эрх ашигт нийцсэнээр. Харин тэдний эсрэг тэмцсэн Чахундорж, занабазар нарыг урвагч болгосон буруутан бол Орос. Тэрнээс дээхэн үедээ Ойрад халхгүй л Занбазарыг шүтэн биширч ирсэн гэж миний өндөр өвөө, эмээ нар дурсаж байдаг байсан. тэд ойрад улс байсан ч гэсэн өндөр гэгээнийг муу хэлсэн ном судар ярианд их дургуй байсан бүүр худлаа бичиж наана чинь гэж хэлдэг байсан гэж өөө маань 10 жилд байхад 1980 аад онд надад хэлдэг байлаа.

2 сар 1. 7:48
Зочин

mongolchuudin dund iim shaldar buldar ium bichij yas haydag tagnuuluud sergej ehlee iu do yam heregtei bnda

3 сар 6. 22:34
mongol

урвагчийг урвагч гэж хэлэхээр яс хаясан болох уу?Харин ч түүхийг зөвөөр харж тунгааж сургамж авч эв нэгдэлтэй байхыг анхааруулсан дохио.

1 сар 31. 22:19
Зочин

Галдан Хасарын удам биш ээ. Тэгж Хасарын хан болоод алтан ургийнхныг гутаах хэрэггүй, бүү нагаан буугаар их буудах хэрэггүй. Энгийн ард биднээс дор түүхээ мэддэг түүхч гэж байдаг аа. Ичиж амьдар. Ер нь сүүлийн үед ойрадууд халх соёлыг өөрийнх мэт нэрлэж, халх маягаар аяглах гэж оролдож, халхуудыг доош нь хийх гэж яддаг болжээ. Хүний мах цусыг өөрчилж болдоггүй юм. Атаархуу ойворгон ойрадууд хэзээ ч алтан ураг болж чадахгүй ээ бүү горьд. Халхууд харин сэрэх хэрэгтэй. Хүүхдэд чинь бие билгээ, жуурай гэлдэн зааж халх дуу бүжиг соёл бүдгэрч байгааг анхаарч соёл уламжлалаа хамгаалах хэрэгтэйш дээ.

5 сар 17. 12:01
Зочин

Halh hel soyol chini haanahiin h bilee neg saiiihan bodood uz! Hujaagiin huvtsas omsoj tovd nereer nerluulj hujaajsan mongol aylagaar yarij bgaagaa odoo medeh tsag bolson.

5 сар 1. 14:37
Зочин

Oo ter altan urag ene ter chini zanaataigaa hamt uragshaa taliigaad!1000 jil bolloo hoorhii! Sereech mal aa!

3 сар 4. 20:21
Zss

Tegeed heniu udamiin heleed uguuch medehgui shd

2 сар 16. 10:35
зочин

Чи ямар буруу бодож байна аа. Монгол хэл, соёл, нүүдэлчин амьдралтай л бол бусад ямар ястан байх нь пад үгүй халх гэж ер нь юу вэ /боржигон угсааны удам/, буриад гэж юу вэ /үндсэндээ хорь түмэд дотор нь бас нилээн олон эртний овгуудын угсаа/, ойрд яг л ижилхэн Монголын эртний овгууд багтдаг, Өвөр монгол /цахар, хорчин зэрэг томоохон овог/ наад орос хятад хоёр нийлж байгаад л монгол гэдэгийг нь алдагдуулж хувааж авах гээд янз бүрийн нэршилээр нэрлүүлээд тэрийгээр тусгаарлаад байгаа юм биш үү жаахан бодоорой

1 сар 31. 18:43
би шүү

оросууд монголчуудыг үндэсний үзэл нь сэргэхээс айж алтан урагаас биш урвагч ойрадуудаас нэг ардын баатар тодруулах хэрэгтэй болоод үлгэр зохиосон байдаг. тэр баатар нь галдан лам.

2 сар 16. 14:27
Зочин

nagaan byy gyai chin oirad hyn bish tyyhend bolson zyiliig bichsen bna oilgoogyi yum shig bna dahiad hed hed sain ynsh

2 сар 16. 14:25
Зочин

ehleed tyyhiin nom jaahan ch boltygai ynsh

1 сар 31. 19:34
Зочин

За да зөв гаргалгаа байна даа.Дээр нь Монгол хүний "Би" гэдэг өвчнийг яавал хөдөлгөж бусдыг нь сүйрүүлэх вэ гэдгийг манай 2 хөрш хэдэн мянган жил мануудад дарлуулахдаа олж нээгээд "Би" өвчтэй нөхдийг турхирч Монголыг самарсны тод жишээ юм.одоо ч энэ өвчин удамшаад гаараад байгаа нь эдгээр нөхөд шүү дээ. Халх урвагч гэж зүхдэг нөхөд шүү.Тийм сайн юм бол өөрснөө тэр сайхан улсаа байгуулахгүй үлийгээ хийгээд урвагч халхуудтай хамт байгаа юм.

2 сар 28. 1:16
Зочин

Ooriin chini sanaliig bodoj uzsen chini omno talaasaa ugaasaa hujaad taviad tuugaad selenge hurtel irchihsen hoid talaasaa bid avchihval oort chini yu uldeh ve gej bodood bna l!daa! Ulaanbaatar bgaa bolohoor mongol uls bna gej bodoj suudag hun guai ta neg saihan nartai odor garaad urd zug ruu neg yavaad uz dee!

1 сар 31. 18:41
би шүү

худлаа юм бичихээ больж үз. галдан лам бол төвдийн бууны нохой монгол улсыг мөхөөсөн арчаагүй шунахай хүн. оросын зохиосон үлгэр.

2 сар 16. 10:37
зочин

За да бас Занабазар ч гэсэн түвдийн бууны нохой үүнээс дүгнэхэд далай ламыг дагавал өөрөөр хэлбэл буддийн шашин шүтвэл бүгд бууны нохой болж монгол сүүрэх нь дээ

2 сар 14. 21:24
Зочин

Tiim shuu

1 сар 31. 9:46
хагас түүхч Зочин

шашны Анхдугаар Богдын дүрийг Түшээт хан Гомбодоржийн гэрээс Занабазар гэдэг хүүг тодруулж, түүнийгээ хаан хэмээн өргөмжилсөн. арай ч ингэж түүхч хүн бичихгүй болов уу

1 сар 30. 23:08
Зочин

za bugdiig ni unshlaa ymarch baisan ih olon hun unen tvvhiig haidgal yum bna. end orgui hooson zuil negch algaa bugdel baij bolhoor um. gehdee ene niitlel haglan butlah ter negen tsagiig sanagduulaj bna. odoo bid bichsenee harl daa taltsaj margaad suuj bna. o

1 сар 30. 22:08
Зочин

Жагарын орноос ирсэн банди хаан байлаа юу. Тийм л сүрхий эзэн богд Чингис тэй зүйрлэх гээд байгаам бол үлдээсэн улс нь хаана байна. дэлхий лам бандийн талаар юу мэдэж байна??? Яаж ч бодсон их эзэн богд той зүйрлэгдэх нь энэ ламхай лав биш

1 сар 30. 17:18
Mongol

Halh,Oirad,Ovormongol Hohnuur,Deed mongol geed ter ued olon mongol aimaguud baisan negdej chadaagui bugd manjid eelj daraalan ezlegdsen gashuun unen,negduulehgui gej urid erhsheeld baisan oros, min,manj nar yas hayj baisan bas unen,eden dundaas ers shiidemgii temtsej chadsan Galdan haan tuunii zuun gariin haant uls temtsehdee aldaa onoo gargasan l baih gehdee onoodor manj uls gej alga Mongol uls maani bna bid evtei baihdaa huchtei sanaj ene aldaag davtahgui baih chuhal tehgui bol hazgai mongol bish hari hytadaar hajuud yarih ayul baigaag bid Mongol gesen negen tsusan dor negdej bodoj serej seremjtei baiya Mongolchuudaa

1 сар 30. 20:40
хазгай монгол

туйлын үнэн

1 сар 30. 15:35
Халх

Өндөр гэгээний тухай ийм мугуйд дүгнэлтийг жалга довны үзэл, атгаг бодолдоо баригдсан өөрийгөө үл ичин түүхч гэж нэрлэгч өчүүхэн долдой гаргаж Их үндэстэн Халхууд болоод бага ястнуудын дунд яс хаяж байгаа санаатай юм байхдаа. Галдан бошигт гэгч яг л одоогийн манай бага ястнуудын авиртай ойворгон сагсуу, хэрцгий, шунал хүсэл, тачаал ихтэй, эд хөрөнгө, эмс охидод ихэд санаархагч хан гэхэд ч хэцүү амьтан байсан болтой юм билээ. Говийн аймгуудын нутгаар, Хөгнө хан уулын орчимд энгийн Монгол ард иргэдийг хонины холбоогоор холбож байгаад өөрийн гараар цавчин хядаж байсаныг одоо ч үр удамдаа захиж үлдээж явдаг бол харин нууц биш шүү. Өнгөрсөн лүү тэр тусмаа хоолыг нь идэж хосоо өдий дайтай болгосон Халхын ихэс дээдсийг энэ мэт өөртөө таарсан өчүүхэн өдөөн хатгалага хийж нагаанбуугаар буудахчаа болж байж үхэр бууны сум мэд Халхуудын хилэгнэлд үнс чандруу болох вийдээ.

5 сар 1. 14:44
Зочин

Ooriin chini helsneer:Herev Galdan iim oodgui archaagui jijighen gar bsan bol Chinii helsen Halhiin ter ih lag ihes deedes chini yagaad diilchihej chadaagui hamag yumaa tsuvruulaad uragshaa zugataa vee? Jaahan logiktoi yum yarihgui bol hooson yum bichij busdiin tsag urehee boli! Omdoo tataad ajlaa hiij aaviigaa asar huuhdiinhee nusiig tseverle mongol ulsaa uls shig uls bolgo, haraya chamaig!

2 сар 13. 20:35
Зочин

НАГААНБУУ ГЭДЭГ Ч ГОЁ НЭР БНА.37 ОНЫ НОГООН МАЛГАЙТАЙ ОРОС АХ ӨГСӨН БӨАЙХ

1 сар 31. 18:03
Зочин

unen ug helsen hund uher ochino gej ene de uns nuram bolno ch geh shig chi urvaachiin ur hovrol biz

1 сар 30. 15:17
Зочин

энэ сэтгэгдэл бичиж байгаа хүмүүсийг хараад байхад яасан их урд зүгийн гаралтай гэмээр, биднийг хооронд нь хагаралдуулах сонирхолтой хүмүүс байдаг юм бэ. базарваань. монголчуудаа ийм хүмүүсийн золиос болов оо!

1 сар 30. 12:48
Жинхэнэ монгол

Галдан хааныг эсэргүүцэж олон юм яриад байгаа нуснуудыг өмхий хужаа өгөр манжийн үр хойчис гэж ойлгоё оо

4 сар 25. 20:38
Төв Монгол

Галдан бол өөрийн нутаг орноо Шинжаан уйгараа лалын шашинтануудад алдаад Монгол руу орж ирсэн харийн хүн. Хаан ч биш хан шүү дээ. Дүрвэд хүн хүн биш Дөрвөн шийр мах биш гэж өвөг дээдэс маань мэдээ орох цагаас сургаж ирсэн билээ.

1 сар 30. 23:09
Зочин

tuvdiin huuheldei urvagch galdan l gej medeh yum bna

2 сар 5. 18:20
хазгай монгол

эрхэм зочин гуай аль ч түүх шаштирт Галдан бошигтыг урвагч гэж бичээгүй юм шүү мажын эсрэг зоригтой тэмцэж байсан нь түүхэн үнэн халхын хаад ноёд өдтэй жинс өнглөг торгонд хуурталгүй Галдантай нэгдэж манжын эсрэг тэмцсэн бол монгол улс 200 гаран жил манжид дарлагдах байсан ч юм уу бүү мэд түүх жааханч гэсэн унш

2 сар 12. 1:11
БОДИТ ТҮҮХ хэрэгтэй

Одоогийн түүх бол оросууд зохиож өгснөөр л хэрэлдээд байх юм бид. Түүхэндээ хадхын ноёд оростой байгаль нуурын баруун биеэр нутаглаж байхад Галдан оростой тохрион халх руу эхэлж цөмөрч орж хадхын ноёдын тэндээс цэргээ татахаас төөр аргагүй болгосон. Үр дүнд нь халх галданд дургуй болсон. төв зүүн сибирь оросын нутаг болж улмаар энэ их эвдрэлцээн манж монголыг эзлэхэд хүргэсэн. Эвдрэлийн эхлэл бол Оростой хуйвалдаж монголчуудаа хохироосон Галдан юм. өнөө харин тэр манжийн бодлогыг зөөллөж хатуу гэрээ хийж, ном уншлагаа /монгол тусгаар улс болох Жанлавцогзолыг монголын бүх хийд өглөө бүр эхэлж уншдаг болсон/ бичиг сүлдэээ /Соёмбо/ нутгаа авч үлдсэн ухаантан нь Занабазар юм. Имй соц үеийн орос түүхэнд итгэсэн түүхч бидэнд хагарал л авч ирнэ үү болохоос эв авч ирэхгүй юмыг байгаа бодитоор нь хөдлөнгийн өөр олон эх сурвалжаар бичихийг түүхч гэнэ. тэрнээс энэ хүн шиг өөрийн үзэл бодлоо соц үеийн зохиолоор дүгнэж боломгуй юм даа миний цөөхөн монголчууд минь_

1 сар 30. 14:53
Худалчууд

Галдан хаан байсан гэдэг худал. Галдан Төвдөөс ирээд Манжийн хаанаас Хан цол авч цэрэг авсан болохоос төвдөөс цэрэгтэй ирээгүй. Энхамгалан хаан Галданг Бослого дараад ир гэж баруун тийш явуулсан болохоос Оростой нийлээд урваад ир гэж явуулаагүй. 1680-1690 онд Байгаль нуур орчим Оросууд Манж руу дайрч байлаа. Оросууд Галданг ятгаж Халх буюу дундуур нь довтлож бүслэх оролдлого хийгээд бараагүй. Үнэндээ Галдан Оросын гар хөл болсон болохоос хэн ч биш. Ялагдсан галдангийн хүү Оросуудруу тусламж гуйж очоод тэндээ үхсэн. Орсуудад хэрэггүй болсон учир хүү нь хэн ч биш болсон. Эцэстээ 1689 онд Нэрчүү хотод ОРос Манж 2 гэрээ байгуулж дууссан. google ээр хайгаад үз. 1689 nerchinsk treaty. Монголын түүхчид Байгаль нуурыг ород алдсан тэр үед Галдан хүч хуваах гэж дундуур нь дайн хийж байсан.

4 сар 25. 20:39
Төв Монгол

Галдан бол өөрийн нутаг орноо Шинжаан уйгараа лалын шашинтануудад алдаад Монгол руу орж ирсэн харийн хүн. Хаан ч биш хан шүү дээ. Дүрвэд хүн хүн биш Дөрвөн шийр мах биш гэж өвөг дээдэс маань мэдээ орох цагаас сургаж ирсэн билээ.

2 сар 15. 10:41
Зочин

Үнэн үүнийг оросууд юу гэж манайх халхуудтай байгаль нуурын тэнд байлдаж байсан гэж тэнэгтэхийн өөрийнхөө түүхийг зохиогоод бичдэг улсууд манай түүхийг өөрт ашигтай хувилбараар бичнэ.Гэтэл түүнийг судалж үнэн зөвийг олох байтал соц-т үеийнхээр бичиж байх гэж Нагаанбуу гэж ийм хүн байсан юм бий .Эцэг өвөгдийн минь гал голомтоо бадрааж,байсан нутаг дээр амьдарч байж үнэн худалын мэдэхгүй оросын зохиосон түүхийг сурталчилаад сууж байдаг.бий вий?Чингис хаанаас их нутаг эзлэж байсан гэнээ,хатууч гэсэн чамд нэг зүйл дурсая,тэр манж гээд байгаа байлдсан улс чинь дандаа халхууд байсан шүү?Манжууд үхэр буугаар угтаж буудаад зүйл дуусагсан шүү?Манжуууд халхын өмнүүр ороод байлдаад галданг ялсан гэвэл бас худалаа.Та наад буугаа өөр зүгт хандуулбал зохилтой,эсвэл эзлэж байсан тэр газруудаар наад түүхээ яриад яв.

1 сар 31. 12:59
Зочин

tanai enh amgalan haan chin tegeed Galdang daruulhaar Galdan haaniig yawuulaa yu kkk

1 сар 31. 7:55
Зочин

Битгий санаанаасаа юм зохиогоод бай түүхийг зохиодоггүй юм шүү. Галданд Энхамгалан Хан цол өгсөн ч гэх шиг. Галданг баруун тийш явуулсан ч гэх шиг угаасааа Галдан тэр баруун гээд байгаа зүгт чинь төрж өссөн юм. Оростой Галдан байлдаж ч явсан бас хэлэлцэж ч явсан Харин Манжтай бол байлдсаар үхсэн юм шүү.

4 сар 25. 20:39
Төв Монгол

Галдан бол өөрийн нутаг орноо Шинжаан уйгараа лалын шашинтануудад алдаад Монгол руу орж ирсэн харийн хүн. Хаан ч биш хан шүү дээ. Дүрвэд хүн хүн биш Дөрвөн шийр мах биш гэж өвөг дээдэс маань мэдээ орох цагаас сургаж ирсэн билээ.

1 сар 30. 18:08
Зочин

Галдан ч тэр хэн ч тэр, Ямарваа нэгэн байдлаар, эрх мэдлийг атгаж байж, нэгдсэн монголыг зангидах нь тодорхой байсан. Халхын ч бай, Ойрадын ч бай, хан хаадуудын хийсэнийг одоо шүүмжлээд нэмэргүй, Гэхдээ хамаагүй ингэж бичиж чи болохгүй шүү. Түүх гэдэг олон эх сурвалжтай байдаг, Ийм эх сурвалжид, тэр улсын тэр гэдэг хүн ингэж бичсэн байна ч гэдэг юмуу. Тэрнээс тэр бол ийм нэг нөхөр байсан гэх мэтээр бичиж болохгүй. Огт болохгүй.

1 сар 30. 17:10
Жинхэнэ монгол

Галдан хаан биш байсан бол Урваач Занабазаырг хаан гэх үү..... битгий энэ тэндхийн алиа юм олж уншичаад элийрээд бай. Наад толгойгоо монгол хүний сэтгэхүйгээр ажлуул оросууд хэзээ ч монголчуудын талаар олигтой түүх бичиж байгаагүй. Тэгээд ч хүч хуваах гэж дайн хийдгүй юм. Хүчирхэг болохын тулд дайн хийдэг юм. Яах аргагүй манжийн хааны хамгийн их айж байсан хүн нь Галдан хаан тэр хүн хор хутгах ажлаа маш сайн хийсэн. Та нар зүгээр энгийнээр ойлго одоо дэлхийд 2 улс дайн хийж байна. АНУ, Орос 2 тэд үнэхээр хүчирхэг өөрсдийн дураар дэлхийд ноёлохыг санаархаж байгаа. Галдан хааны үйлдэл бас яг л ийм байсан.

1 сар 30. 12:28
Түүх сонирхогч

"Хүн бүхэн мэдэхийнхээ хэрээр л бурдаг" гэж нэрт түүхч маань өөрөө хэлсэн байна. Миний хувьд, хэдэн тал дээр өөр ойлголттой байдаг.
1. Галдан Хаан хор ууж амиа егүүтгэсэн гэдэг бол Манж нарын зохиож түгээсэн түүх. Амиа хорлох гэдэг бол аймхай хулчгар хүний сонголт байдаг. Хайртай хатан, хүү зэрэг хамаг бүхнээ алдсан ч тэмцэлээ зогсоогоогүй Галдан хаан амиа хорлоогүй, харин хүндээр өвдөж удалгүй таала барьсан байдаг. Түүнийг дээд тэнгэрээс дуудаж эгүүлэн татсан байдаг.
2. "Халх Ойрадын хүн амын тоо бараг тэнцүү байсан" гэдэг үнэмшилгүй дүгнэлт. Дөчин Дөрвөн хоёрын их цааз гэдэг нэршил юу хэлнэ вэ? Дөрвөн түмэн ойрад, дөчин түмэн халх гэдэг биш билүү. Галдан хаан дундад Ази уруу довтолж томоохон хот сууринг эзэлж олон бага улсын эрхшээсэн нь үнэн боловч энэ нь түүний цэргийн тоог төдийлөн нэмэх шалтгаан болоогүй.
3. Галдан хаан 20 шахам жил Занабазартай зэрэгцэн бурханы ном үзэж эрдэмийн оргилд гарсан ба Ойрадад бурханы шашинг дэлгэрүүлэх зорилготой байсан. Тэрээр Жигжад бурханыг бясалгалаар босгон биедээ оршоож чадсан хувилгаан байсан хэдий ч шар шувталж хаан болсноор шид чадал нь буурсан. Сэлмээр хад цавчиж байгаа нь зүгээр ч нэг хүний "галзуу" үйлдэл биш юм.
4. Бурханы шашинд цагийг эзлэх гэж ойлголт бий. Хэг хэсэг хугацаанд хэнд ч юунд ч дийлдэхгүй хүчийг олох гэсэн санаа юм. 800 жилийн өмнө Монголчууд бид тийм л байсан. Харин 300 жилийн өмнө Манж нарт цагийг эзлэх ээлж таарчээ. Энийг Галдан, Занабазар аль аль нь мэдэж байсан. Нэг нь сөрөн босохоор шийдсэн, нөгөө нь тэвчиж өнгөрөөхөөр санал зөрсөн бололтой байдаг.
5. Түүхийн нугачаа энэрэлгүй бас таашгүй. Товчоор хэлбэл, 800 жилийн өмнө хятад, орос, солонгос төвд, зэрэг оронд бидний учруулсан гамшиг бүтэлгүйтэл угтаа эргээд Монголд нүүрлэсэн хэрэг. Хэн урвасан, хэн эхэлж урвасан, хэн урвахад хүргэсэн гэх мэт нь өнгөц хрсан хүний яриа болно. Энэ бүхний цаана Манж талын явуулга байсан гэдгмйг анзаарах нь чухал.

1 сар 30. 12:56
Зочин

Монгол Улсын төлөө энэ хоёр эрхэм хүн хоорондоо дайтсан дүр үзүүлж байсан гэдэг. Энэ 2-г тулаанд сульдахыг хүлээсэн манжууд энэ хооронд хэдэн жилийн хугацаа алдаж байсан гэсэн үнэн үү

1 сар 30. 18:13
Зочин

Ерөөсөө л Манжийн Энх-Амгалангийн үе болон түүнээс ч хойш, Манжуудын биш, тэднийг тойрсон хятад түшмэд сайдуудын, олон зууны турш шалгарсан арга л хэрэглэгдэж байсан. Монголчууд төдийгүй олон улсыг эвдрүүлэн, хагаралдуулж л хүчийг нь суллах арга хэрэглэж байсан.

1 сар 30. 9:09
галсан

Муу өөлдүүд бага ястангууд бол дандн хүний ул шагайж увдаг хамгийн адгийн шаарууд да

2 сар 16. 10:56
зочин

Өөлдүүдийн тод жишээ бол Давгвадорж аварга байна ш дээ ээж нь өөлд миний таних олон өөлдүүдэд нийтлэг дараах шинжүүд байдаг Сайн тал: дайчин омогтой, хүч чадалтай сул тал: жаахан тархи муутай түргэн ууртай тийм л хүмүүс байдаг. Тэрнээс бол хүний ул шагайж байхыг нь үзээгүй мөн адгийнх бол бүр биш эрчүүд нь сайхан нөхөрлөхөд түшигтэй хүмүүс байдаг. Мэдэж байж юм бичээрэй

2 сар 28. 1:25
Зочин

Za Davgadorj avragiigaa bas taviad tuusaan!

1 сар 31. 18:07
Зочин

haha ataarhaj uhehnee chi oolduud sor mongol ataarhaj shees ni goojih baigaa garuud l iimerhuu yum yaridii neg oldiin tolgoid nejgeed halhiin tolgoi hurdegguimdoo ter bol gatsuun unene kikiki

1 сар 30. 1:26
Зочин

удам угсаагаа мэдэхгүй хүн ойд төөрсөн сармагчин мэт гэдэг байх аа. түүхийн эх үндэсийг яг таг үнэн гэх нь энэ үед хэрэглэгдэхээ больсон ухагдахуун. олон талт судалгааг мэдэхэд илүүдэхгүй сайн юм. харин түүнийг биднийг хагалан занчилдуулах хэрэглэгдхүүн болгох гэвэл харин буруу. үүнийг уншигчидийн гэгээрсэн эсэх л мэднэ.

1 сар 29. 22:22
Altan urag

neg muu yavdal guitselgui uldsen UULD yu gej soliorood ard tumniig taltsuulaad bna. Uulduud ingeed ireheeree boldoggui. Tuuh davtah geegui bol iim uildlee zogsookh kheregtei es tegvel 1650=aad onig davtakh ayultai.

1 сар 28. 21:08
Зочин

Халхын өндөр гэгээний ухаан суу билгээр өнөөдрийн Монгол оршиж байна шүү дээ.Тухайн үедээ дайн байлдаанд туйлдсан ард түмнээ аврах хамгийн зөв гарц нь Манж Чин Улсыг дагах байсаныг түүх нотолж байна.Байгаль нуураас болж оростой муудсан байсан,бас галдан довтолсон учраас өөр гарц байгаагүй Өндөр гэгээн мөн Алтан Ургийн хүн байсан учраас халхуудад үзүүлэх нөлөө нь үлэмж иа байсан.

1 сар 29. 22:05
Зочин

Та халх гэж ямар үндэс угсаатан хаана оршин байсан болохыг хэл өгөөч

1 сар 28. 10:09
Зочин

наад нагаанбуу чинъ өөрөө архангай булганий заагаар цэрэг гүйцэхгүй хаяагсан өөлдүүдийн үлдэгдэл орихдос шүүдээ

1 сар 28. 15:04
Зочин

НАгаанбуу асан халхын бэсүдэй хүн бөлгөө мэдэж автугай

1 сар 29. 22:06
Зочин

Бэсүд нь л зөв\халхын гэвэл худлаа болно\

1 сар 28. 10:01
НН

Занабазарын хэлсэн энэ үгийг халхууд дагаж манжид даган орох болсон. Өмнө зүгийн Хятад Манжын төр амгалан, тэнд бурханы шашин дэлгэрсэн. Тэдний хааны эрдэсийн сан тэнгэрийн од лугаа адил их. Тэр зүг явбаас хамаг амьтан жаргана гэсэн

1 сар 28. 9:51
Halh hun

Jiriin Halh humuus buruugui . Udirdagch Zanaa lam Chaahun dorj hoer buruutai

1 сар 29. 22:09
Зочин

Тиймээ.Буруутан эрэхдээ бус.Үнэнг олхд л сэтгэлээ гаргах нь бидний үүрэг боловуу

1 сар 28. 9:34
Зочин

Manjiin daalgavaraar zoriud Halh Oiradiin hagaralduulsan Chahundorj Zanabazar hoer muu humuus

1 сар 28. 9:32
Зочин

Агуу Галдан Бошигт хаан . Түүх хэзээч мартахгүй

1 сар 29. 18:51
Зочин

Алуурчин Галдан, түүний улс мөхсөн

1 сар 29. 22:11
Зочин

Үгүй ээ та бас л буруу бичээд байх юм.Одоогийн Ар Монгол чинь Галдангийн улс юм шүү дээ

4 сар 25. 20:41
Төв Монгол

Галдан бол өөрийн нутаг орноо Шинжаан уйгараа лалын шашинтануудад алдаад Монгол руу орж ирсэн харийн хүн. Хаан ч биш хан шүү дээ. Дүрвэд хүн хүн биш Дөрвөн шийр мах биш гэж өвөг дээдэс маань мэдээ орох цагаас сургаж ирсэн билээ.

1 сар 31. 15:30
Зочин

za bolij uz

1 сар 25. 19:06
Зочин

Zorigt baatar Galdan Haaniihaa hoshoog bosgood harah burdee oirad halhiin hagaralaar yamar ui gashuu amssanaa ergen sanaj dahin davtahgui baihiin bileg temdeg bolgoyo! Demjij bna!

1 сар 25. 16:57
Зочин

чалчдаг буу

1 сар 19. 21:05
Зочин

N. Nagaanbuu R.I.P ...

1 сар 18. 1:00
Зочин

haan shiree ruu getsen yu yu gedeg bilee?hehe!uursduu uursdiiguu ustgasan humuus

1 сар 26. 0:37
Түүхч

Ойрдын хаант улсын ГОЛЫГ САМАРСАН улсууд бол ДҮРВЭД аймаг. Дүрвэд аймгийн үлдэгдэл одоо увс аймагт биана. Тэд Манжуудтай хамсан Ойрдын Хаант улсыг үнсэн товрог болгосон 1753-1775 онуудад. Дүрвэдүүд нь Ойрдуудтай урга гарлын хувьд ОГТ ХАМААГҮЙ бөгөөд тэд Ойрдын, тодруулбал Чорос, Хойдуудын харьяанд ДАГАААР ОРСОН ХАМЖЛАГА аймаг юм. Тиймээс тэд Ойрдуудад ӨС санаж явсаар Манжуудтай нийлэн Ойрдуудыгаа хүйс тэмтэрч дуусаад өөрсдөө Манжийн ивээлд орсон юм.

1 сар 26. 21:20
Зочин

Зүүнгарын сүүлчийн хан Даваачийг дарж, ард түмнийг нь хядахаар хөдөлсөн Манжийн хааны жанжид

Зүүн фронтоор(цэргийн тоо 20 мян):
Ерөнхий захирагч Банди жанжин (Хорчны)
Цэнгүнжав жанжин (Халхын)
Дэд жанжин Амарсанаа(хойдийн)
Эфү Цэвдэнбалжир(Өөлдийн)
Жүн ван Нэмэх(Дөрвөдийн)
Жүн ван Банзор(Хошуудийн)
Зөвлөлийн сайд Арантай жанжин(Манжийн)

Баруун фронтоор(цэргийн тоо 16 мян):
Ерөнхий захирагч Юн-Чин жанжин(Манжийн)
Дэд жанжин Саарал(Дөрвөдийн)
Чин ван Цэрэн(Дөрвөдийн)
Жүн ван Цэрэн уваш(Дөрвөдийн)
Бэйл Цэрэнмөнх(Дөрвөдийн)
Эрхэм сайд Яльфунга(Манжийн)
Зөвлөлийн сайд Уяхан(Манжийн)

1 сар 28. 9:21
Зочин

Сайхан худал шаах юмаа хахаха_наад жанжид гээд байгаа чинь . Эфү сэвдэнбалжирийг өөлд гэж ээ . Хорчины Эфү Сэвдэнбалжир

1 сар 28. 9:23
Зочин

Саарал Амарсанаа 2 л үнэн бусад нь худал

1 сар 26. 20:55
Зочин

Зүүн фронтоор(цэргийн тоо 20 мян):
Ерөнхий захирагч Банди жанжин (Хорчны)
Цэнгүнжав жанжин (Халхын)
Дэд жанжин Амарсанаа(хойдийн)
Эфү Цэвдэнбалжир(Өөлдийн)
Жүн ван Нэмэх(Дөрвөдийн)
Жүн ван Банзор(Хошуудийн)
Зөвлөлийн сайд Арантай жанжин(Манжийн)

Баруун фронтоор(цэргийн тоо 16 мян):
Ерөнхий захирагч Юн-Чин жанжин(Манжийн)
Дэд жанжин Саарал(Дөрвөдийн)
Чин ван Цэрэн(Дөрвөдийн)
Жүн ван Цэрэн уваш(Дөрвөдийн)
Бэйл Цэрэнмөнх(Дөрвөдийн)
Эрхэм сайд Яльфунга(Манжийн)
Зөвлөлийн сайд Уяхан(Манжийн)

1 сар 26. 20:54
Зочин

БООЛЫН БООЛ БОСГОНЫ ШОРООНУУД ТУУРГА ТУСГААР ХАЛХ МОНГОЛЧУУДЫГ УРВАГЧ ГЭЖ ДАНДАА МУУ ХЭЛНЭ.ӨӨРСДӨӨ ЯМАР АДГИЙН ШААР ГЭДГИЙГ, ҮМХИЙ ХАЗГАЙ ХЭЛТЭНГҮҮДЭД ӨГЛӨӨ БОЛГОН ЭНЭ ТҮҮХИЙГ УНШИЖ ӨГӨХ ХЭРЭГТЭЙ.

1 сар 27. 2:24
Bi

Yundaa uurlaad bgaa yum be bish l yum bol?.
Uneniig helchee yu esvel?
Bosgonii bool bolohiin tuhaid hun hun oor oor l bodoltoi baidag. Zarim ni oorsdoo guij ochood bolchihdog zarim ni hyaduulj duussan ch tas guriigeed hevtchihdegiig tuuheesee harj l bna bid!
Ovog deedsiinhee hiisen saihnaas ni suraltsaj saariig ni zorigtoi jigshij yavahiig ehleed oortoo daraa ni huuheddee surgah ni mongol ulsiin irgen chinii uureg, chadmaargui bval haalga tend hujaagiin nutag omno,chini bna! Goodbye and Good riddance!

1 сар 9. 21:36
Зочин

ӨМХИЙ ХУЖАА НАР АМАА ТАТААД ГАЛДАН ХААНЫ МАНЖ ХЯТАДТАЙ ХЭРХЭН ТЭМЦДЭГ ЭЭС СУРАЛЦ

1 сар 12. 14:11
Зочин

МАНЖ ТӨВДӨӨР ТАРХИА УГААЛГАЖ, АХ ДҮҮГЭЭ АЛЖ ХЯДСАН ӨГӨР ОЙРАДУУД ЯАЖ УСТАЖ АЛГА БОЛСОНЫГ САНАЖ БАЙ ХАЗГАЙ ХЭЛТНҮҮДЭЭ.

1 сар 28. 9:49
Зочин

Manj hyatadaar tarhia ugaalgasan Zanubazar ch balarsan l da. Halhiig hyatad manjuudad ugsun geed nutagtaa ireh nuurgui ireh geheer Halhuud ni alchih geed baisan tul hytadiin Beejin hotod manj haanii hajuud uhen uhtelee amidarch hamgaaluulj baisan. Tuuniig aluulahaar shavi nereer neg halh huu ochood nileen olon jil hajuud ni baij itgeliig ni olj baigaad hulsan hutgaar hutgalan alj Halhiig hyatad manjid yatgan ugsun hariug avsan

5 сар 17. 12:14
Baruun Mongol

Bi bas iim tuuhiig unshij bsan. Eh orniihoo toloo temtsej urvagchaas hariugaa avsan halh huugiin suns ni amgalan orshih boltugai! Bid chamaig martahgui!

2 сар 16. 11:04
зочин

Энэ ямар эх сурвалжаас авсан бэ үнэн юм уу өмнө нь сонсож байгаагүй юм байна

1 сар 9. 15:25
Баяр

Одоо болно доо. Бүгдээрээ Монгол . Үнэн л юм бичжээ. Хоорондоо маргалдаж бусдын явуулганд ороод хэрэггүй дээ. Миний сайхан МОНГОЛЧУУД

1 сар 30. 18:17
Яг үнэндээ

Сайхан туйлширч аль нэг талд нь орох хэрэгтэй л гэж санаад байх шиг байна л даа. Ихэнх нь хальт сонссон баталгаагүй мэдээлэл дээр, өөрийн дульмаг дүгнэлтийг хийж, итгэхийг хүссэн зүйлдээ л итгэж, хэлэхийг хүссэн зүйлээ л хэлцгээж байна, үнэн байсан ч нүдээ аниж байна, худлаа байсан ч үнэн мэт ярьцгааж байна, Товчхондоо стрессээ л тайлцгааж байна даа манайхан.

1 сар 8. 16:25
Зочин

ХАА ГАЗАР ИЙМ ӨӨДГҮЙ ЦАРАЙТАЙ НОВШИЙН БУУ НАР БДАГ,ХАЛХЫН НУТАГТ ХАЛХУУДЫГ МУУЛДАГ ДҮРВЭЖ ИРСЭН НОВШ.

1 сар 6. 0:32
Халх залуу

Нагаанбуу ч юм уу Нусанбуу ч юм уу энэ нэг юм одоо болиосой билээ Халх төдийгүй бүх монгол улсаа өдий хэр тусгаар тогтносон улс болоход Өндөр гэгээний буян заяа ихээ.Хэрэвзээ Өндөр гэгээний буян заяа гийгээгүй бол Нагаанбуу өдийд аль хэдийн хэдийн хятадын боол болчихсон хэл ам нь мэдэгдэхгүй нусанбуу явна биз.Улс орноо мөхлийн шатны ирмэгт хүргэсэн муйхар Галдан бол яавч өөдтэй хаан биш.Хажууд нь Зүүнгарын Цэвээнравдан Галданцэрэн нар бол хаан байлаа Галдангийн дэргэд Түшээт хан Чахундорж чинь харин ч эх оронч эр.Ойрадынхоо толгойг мэдэхгүй Халхын буянд шунаж явж аль ч үгүй хоцорсон азгүй эр.Харин хажууд нь Манжийн Энхамгалан бол Халх Ойрад Мин гэсэн дайсагнасан улс орнуудыг нэгэн туган дор нэгтгэсэн Манж гүрний ухаант их хаан.

2 сар 28. 1:31
Зочин

Enh amgalan haanii ach huu baij chadaj bgaa yum uu ooroo? Esvel boloh yumsan gej hichneen moroodood ch bolj chadaagui azgui er hunuu?

1 сар 30. 23:09
Зочин

Тэнэг амьтан бэ, Энх Амгалан хаан чинь харин харгис хаан байсан гээ биз дээ? Монгол нялх хүүхдүүдийг гал руу шиддэг байсан гэсэн ш дээ...

1 сар 29. 13:26
Зочин

халхууд яг иймэрхүү утгатай үг хэлээд манжид дагаар орсон гэдэг. Түүх давтагдаж чи араас нь явах гэж байгаа юм байна.

1 сар 25. 19:10
Зочин

Hyatadiin irgenii unemleh heregtei bol heleereihootsoldoj ogie!

4 сар 19. 10:25
Зочин

Nadad heregtei olood ug

1 сар 18. 11:30
Зочин

халхууд манжид урвсан үнэншдээ

1 сар 27. 2:07
Зочин

чи галдангаас халхуудад урваж амьд үлдсэнээ мэдэх үү?

3 сар 6. 10:31
Зочин

кк

1 сар 5. 17:07
Зочин

Лигдэн Галдан 2-т хүчээр монголоо цуглуулах санаа байснаас Занабазар шиг ухаан байсангүй гэж

1 сар 5. 13:25
Зочин

Ойродыг дурвэд баядууд хядсан гэсэн сэтгэгдэл уншаад элэг хошчихлоо

1 сар 18. 1:02
Зочин

Зүүнгарын сүүлчийн хан Даваачийг дарж, ард түмнийг нь хядахаар хөдөлсөн Манжийн хааны жанжид

Зүүн фронтоор(цэргийн тоо 20 мян):
Ерөнхий захирагч Банди жанжин (Хорчны)
Цэнгүнжав жанжин (Халхын)
Дэд жанжин Амарсанаа(хойдийн)
Эфү Цэвдэнбалжир(Өөлдийн)
Жүн ван Нэмэх(Дөрвөдийн)
Жүн ван Банзор(Хошуудийн)
Зөвлөлийн сайд Арантай жанжин(Манжийн)

Баруун фронтоор(цэргийн тоо 16 мян):
Ерөнхий захирагч Юн-Чин жанжин(Манжийн)
Дэд жанжин Саарал(Дөрвөдийн)
Чин ван Цэрэн(Дөрвөдийн)
Жүн ван Цэрэн уваш(Дөрвөдийн)
Бэйл Цэрэнмөнх(Дөрвөдийн)
Эрхэм сайд Яльфунга(Манжийн)
Зөвлөлийн сайд Уяхан(Манжийн)

1 сар 26. 0:38
Түүхч

Ойрдын хаант улсын ГОЛЫГ САМАРСАН улсууд бол ДҮРВЭД аймаг. Дүрвэд аймгийн үлдэгдэл одоо увс аймагт биана. Тэд Манжуудтай хамсан Ойрдын Хаант улсыг үнсэн товрог болгосон 1753-1775 онуудад. Дүрвэдүүд нь Ойрдуудтай урга гарлын хувьд ОГТ ХАМААГҮЙ бөгөөд тэд Ойрдын, тодруулбал Чорос, Хойдуудын харьяанд ДАГАААР ОРСОН ХАМЖЛАГА аймаг юм. Тиймээс тэд Ойрдуудад ӨС санаж явсаар Манжуудтай нийлэн Ойрдуудыгаа хүйс тэмтэрч дуусаад өөрсдөө Манжийн ивээлд орсон юм.

1 сар 26. 15:09
Халх

Нохойд нохойн үхэл зохино гэж

1 сар 28. 9:27
Зочин

Тийм шүү нохой Чахундорж манж хятаддаа хорлогдож үхсэн бол нөгөө нохой Занабазар нь Халхдаа насан туршдаа ирж чадалгүй Бээжинд хамгаалалт нэртэй гэрийн хорионд байж байгаад үхсэн. Муу хүн болохоороо үхэхгүй их өндөр бараг 90 насалсан болохоор нь сүүлдээ түүнийг хулсан хутгаар хутгалж алсан түүхтэй . Занабазар үхсэн хойноо Халхадаа ирсэн муу нохой

1 сар 25. 19:19
Зочин

Chingis Galdan Haan 2iigoo yugaar ch solihgui ee ho! Yagaad gevel ted nar zovhon mongoliin toloo zutgesen jinhene er humuus! Busad ni halh dorvod hoton hen ch bai urvasan l bol urvasan aimhai hulchgaruud, tedniig omoorch baigaachuud ni ch bas urvagchid!

1 сар 4. 23:50
Mongol hun

Altan Urag bol Borjigon ovgiin Halh humuus yum.Unuudur hun amiin 87% burduulj bn shuu dee.Tegeheer yaaltai ch bilee.Olnii umnu tsuun ni huchgui,huchtenii umnu huchgui ni buruutai shuu de.

1 сар 18. 11:32
Зочин

галдн бол жинхэнэ эх оронч

1 сар 4. 18:02
Зочин

Галдан хаан бол Монголын сүүлийн хаан гэж Оксфордын түүхийн сургуулийнхан 2007 онд хийсэн судалгаандаа тодорхой бичсэн байдаг. Маргах биш бид үнэн мөнийг мэдэж аваад хамтдаа цаашдаа хөгжих хэрэгтэй байна.

1 сар 4. 15:04
Зочин

1911 ОНД ДӨРВӨД ДАЛАЙ ХАНЫХАН БОГД ХАНТ МОНГОЛ УЛСАД ДАГААР ОРОХООР ХҮСЭЛТ ТАВЬСАН БАЙДАГ. МАНДУХАЙ ХАТНЫ ҮЕД Ч БООЛ БОЛОХООР ЗӨВШӨӨРСӨН БАЙДАГ. ТҮРЭГ ГЕНТЭЙ ХАЗГАЙ ЯРИАТАЯ БААГИЙНУУД ХАСГУУДТАЙГАА ТЭВРЭЛДЭЭД БАЙЖ БАйхгүй дээ.

4 сар 25. 20:44
Төв Монгол

Ойрдын хаант улсын ГОЛЫГ САМАРСАН улсууд бол ДҮРВЭД аймаг. Дүрвэд аймгийн үлдэгдэл одоо увс аймагт биана. Тэд Манжуудтай хамсан Ойрдын Хаант улсыг үнсэн товрог болгосон 1753-1775 онуудад. Дүрвэдүүд нь Ойрдуудтай урга гарлын хувьд ОГТ ХАМААГҮЙ бөгөөд тэд Ойрдын, тодруулбал Чорос, Хойдуудын харьяанд ДАГАААР ОРСОН ХАМЖЛАГА аймаг юм. Тиймээс тэд Ойрдуудад ӨС санаж явсаар Манжуудтай нийлэн Ойрдуудыгаа хүйс тэмтэрч дуусаад өөрсдөө Манжийн ивээлд орсон юм.

1 сар 4. 15:02
Зочин

Ар, Өвөрхангайнхан ч найдваргүй улсууд бна шүү. Гончигдорж, Лүндээжанцангууд ч мөн дөө хөөрхий

1 сар 4. 13:32
Зочин

Нусанбуу

1 сар 26. 0:38
Түүхч

Дүрвэдүүд нь Ойрдуудтай урга гарлын хувьд ОГТ ХАМААГҮЙ бөгөөд тэд Ойрдын, тодруулбал Чорос, Хойдуудын харьяанд ДАГАААР ОРСОН ХАМЖЛАГА аймаг юм. Тиймээс тэд Ойрдуудад ӨС санаж явсаар Манжуудтай нийлэн Ойрдуудыгаа хүйс тэмтэрч дуусаад өөрсдөө Манжийн ивээлд орсон юм.

1 сар 4. 14:48
Зочин

Halhuudaas bainga bolgoomjilj tedniig sain hynaj baih heregtei ted hezeech haanch urvaj medne Mongoliig manjiin darlald 200 jil darluulsan hudaldsan uursduu bayn hangaluun amidrald jargasan urvagchid Manjiin haanii bugsiig doloogchid Halhuud !!!

1 сар 17. 14:38
Зочин

харин ч ойрадууд жинхэнэ урвагчид хаана хэнд очиж урваж дагахуу гээд ижил мөрөн хүртэл нүүгээд зарим нь эргэж ирээ биздээ, ирэлгүй тэр халимагтаа үлдэхгүй яасийн, Эзэн Чингисийн Их Монголын гал голомтыг үүрд сахин хамгаалж өнөөг хүртэл бвч үлдэж чадсан халхуудын хувь заяанд атаархан элдвээр муулах доош хийх гэж оролддог ойрадуудын зан галдангаас нь эхтэй бололтой, нөгөө гайхал кирсан илюмжинов нь бид хятадаас ирсэн хятад хүмүүс гээд оросын тв-ээр яриад зогсож бналээ, өөрт нь хэрэгтэй байвал энэ түүхч ч гэсэн тэгж ярих байлгүй ойрадууд бүгд арай тэгж ярихгүй байхаа.... тэдэн дотор түүхийн үнэнийг ойлгосон цэдэнбалын захиалгаар оросуудын бичсэн зохиомол туухээр хүмүүсийн тарьхийг угааж байсныг мэдсэн хүмүүс зөндөө байгаа бизээ. галдан орос, манж руу халхыг дарж өгье оронд нь хаан болгож өг гэж аль алинд нь хандаж байсан баримтыг түүхчид олсон түүнийг жинхэнэ урвагч байсан гэдгийг нотолсонш дээ

4 сар 25. 20:45
Төв Монгол

Ойрдын хаант улсын ГОЛЫГ САМАРСАН улсууд бол ДҮРВЭД аймаг. Дүрвэд аймгийн үлдэгдэл одоо увс аймагт биана. Тэд Манжуудтай хамсан Ойрдын Хаант улсыг үнсэн товрог болгосон 1753-1775 онуудад. Дүрвэдүүд нь Ойрдуудтай урга гарлын хувьд ОГТ ХАМААГҮЙ бөгөөд тэд Ойрдын, тодруулбал Чорос, Хойдуудын харьяанд ДАГАААР ОРСОН ХАМЖЛАГА аймаг юм. Тиймээс тэд Ойрдуудад ӨС санаж явсаар Манжуудтай нийлэн Ойрдуудыгаа хүйс тэмтэрч дуусаад өөрсдөө Манжийн ивээлд орсон юм.

1 сар 27. 2:29

Ee dee sain hyanah heregtei ene halhuudiig! HOishoo neg haraad ergeh hooro!d l alga bolson bna shuu ed nar! Za jaahan mongo togrog puusuu torgo haruulchihval biur duusaa! Ee mon hetsuu humuus shuu! Araar tavidag avgai shig!

1 сар 27. 1:57
Зочин

Зүүнгарын сүүлчийн хан Даваачийг дарж, ард түмнийг нь хядахаар хөдөлсөн Манжийн хааны жанжид

Зүүн фронтоор(цэргийн тоо 20 мян):
Ерөнхий захирагч Банди жанжин (Хорчны)
Цэнгүнжав жанжин (Халхын)
Дэд жанжин Амарсанаа(хойдийн)
Эфү Цэвдэнбалжир(Өөлдийн)
Жүн ван Нэмэх(Дөрвөдийн)
Жүн ван Банзор(Хошуудийн)
Зөвлөлийн сайд Арантай жанжин(Манжийн)

Баруун фронтоор(цэргийн тоо 16 мян):
Ерөнхий захирагч Юн-Чин жанжин(Манжийн)
Дэд жанжин Саарал(Дөрвөдийн)
Чин ван Цэрэн(Дөрвөдийн)
Жүн ван Цэрэн уваш(Дөрвөдийн)
Бэйл Цэрэнмөнх(Дөрвөдийн)
Эрхэм сайд Яльфунга(Манжийн)
Зөвлөлийн сайд Уяхан(Манжийн)

1 сар 4. 13:31
Мгл

Нутгархаж боогнож суугаад цэцэрхэдэг увсын хэдиин л яриа байна.Энэ хунд туухиин эх сурвалж уншиж судалсан,иш татсан юу ч алга.Туухииг ингэж гуйвуулж болохгуй

1 сар 4. 13:07
Иргэн

Тэнэг Увс юугээд хуцаад бна. Худал юм яриад !!! Дурвэд хулгайчид их олон юм ярьдаг болжээ хэрээ мэдэж !!!!

2 сар 5. 17:19
Баатар

Ер нь хамгийн урвагчууд халхууд байсан юм ш дээ. Халхууд манжын хелд сегдсенеес хойш нэг жарны дараа зуун гарын хаант улс халх ноедын урвалтаас болж унасан нь туухэн унэн. Халхууд 220 жил манжид боолчлогдсон. Туунээс жарны дараа зуун гар унах хуртлээ 5 хунээс 1 хун болж улдтэлээ Монгол улсын телее манжтай алалцсан нь унэн юмаа. Туухийг буу шуу. Урвагч ноедууд л монголыг унагадаг. Хамгийн ойрын жишээ УИХ суугаа урвагчидаа харж дугнээд буулгаж хаяхаа бод манайхан.дараа нь монголыг аврах гэж газар нутгаа хятадад найр тавьсан юм гээд буруутанг хайгаад яриад суухуу монголчуудаа

2 сар 16. 11:47
зочин

Жинхэнэ урвалтын үр үндсийг Галдан өөрөө тавьсан гэсэн бас түүх байна. Орос манжтай тохирилцож Монголын хойд хэсгийг оросуудад, Өмнөд хэсгийг манжид /угаасаа манжид орсон байсныг хүлээн зөвшөөрнө/ тэгээд халхыг өөртөө нэгтгэх гэсэн тохиролцоо хийсэн. Тэгээд халхыг ямарч гарцгүй болгочихсоныг манжууд овжин ашиглаад өөдөө шидсэн чулуу өөрийн толгой дээр унасан даа. Үнэхээр л зөв зүйлийн төлөө байсан бол тэр их хүчирхэг Галданг өвөг дээдсийн сүнс харж үзэх л байсан тэгээгүй яаж хаягдаж зүдэрч үхлээ дээ. Одоогийн өвөрмонголчууд яаж зовж байна хамгийн түрүүнд урвасан жинхэнэ урвагчид бол цахар, хорчин гээд өвөрмонголчууд шангаа хүртэж байна. Дараа нь эх нутгийнхаа голомтыг буруу аргаар өөртөө нэгтгэх гэж оролдоод ойрдууд яаж зовов бараг ихэнх нь хядуулсан. Нэгдэж чадаагүй арчаагүй амиа бодсоныхоо төлөө нийтээрээ монголчууд манж дараа нь хятад тэгээд оросуудад одоо энэ эрлийз хурлийзуудад дарлуулж үнэхээр л зовж байна даа. Шийтгэл минь хэзээ дуусах юм бол доо

1 сар 4. 13:04
bid

ene lalariin tuuhch gej yu baidag yum. ter tsuvuun tsagt mongoliin haad noyoduud hoorondiin tsemtselees uudsen ch bii l baih. gehdee galdan tiim mundag yum bol mongolchuudiig huis temtrelgui manjuudaa yalah ni yaasan yum

1 сар 4. 12:49
Зочин

ГАЛДАН БОШИГТ БОЛ МАНЖИЙН ЭСРЭГ ТУУШТАЙ ТЭМЦСЭН АУГАА ЭХ ОРОНЧ ХҮН. МАНЖ ХЯТАДЫН ҮЗЭЛ СУРТЛААР ТАРХИА УГААЛГАСАН ДОЛДОЙ НАР ҮНЭН ҮГ ХЖЛСЭЭН ХҮНИЙГ ЮУНД НОХОЙ ШИГ БООРЛООД БАЙГӨӨ ЮМ БЭ

1 сар 31. 15:38
Зочин

Галдан манжтай монголын тусгаар тогтнолын төлөө тэмцсэн юм байхгүй ээ. Харин Занабазар нарыг авч шийтгэх ч гэсэн юмуу өөрийнхөө боол болгох ч гэсэн юмуу тэгэж л тэмцсэн байдаг.Монгол туургатанд их л гай блсон юм шиг билээ

1 сар 27. 2:14
ОЙРАДЫН СҮНС

ГАЛДАНГААС УРВАЖ ХАЛХАД АМЬ ЗУУЖ БГАА АДГИЙН ШААР ЧИНЬ ЧИ БНА ДАА.

2 сар 15. 10:49
Зочин

Зөв хөө халхууд урваж зүүн гарт амьдарч байсан бол та нар ёстой нар харуулахгүй байсандаа?Наад оросын түүхээс татгалз түүх өнөөдөр ямар байна үр дүн тэр холын бодолтой байсан нь ялдагийм.

1 сар 4. 12:48
Зочин

ҮНЭН Ш ДЭЭ, МАНЖИД ДАГААР ОРСОН. БИ ХАЛХ ХҮН. УРВАГЧ ХҮН БАЙСАН. СИ НОЁНТОН 360 ЖИЛИЙН ОЙГ НЬ ТЭМДЭГЛЭЭД БАЯРЛААД БАЙСАН. БААХАН МӨНГӨ ХУССАН. ЭШ-НИЙ ХУРАЛ ХИЙХЭД Л ХАНГАЛТТАЙ.

1 сар 25. 12:43
Зочин

ҮХСЭН АЦНЫ ЧИНЬ ЭХ ОРООНЧ ,ХАР ТӨВДИЙН БООЛ ӨӨРӨӨС НЬ ХЭД ДАХИН УХААН ЧАДАЛТАЙ,ХАЛХЫН АНХДУГААР БОГДЫН АМИЙГ ХОРЛОН,АЛАХ ГЭЖ БАЙЖ,ӨӨРӨӨ НОХОЙ ШИГ ҮХСЭН БООЛ БИЗ ДЭЭ.

1 сар 4. 12:46
Зочин

ГАЛДАН БОШИГТ ХААН - ЯАХЫН Ч АРГАГАГҮЙ МОНГОЛЫН ХААН . ЭХ ОРОНЧ ХҮН .

1 сар 17. 14:43
Зочин

монголын хаан ч гэх шиг битгий горьд тэгж яривал ойрадын хаанч биш зөвхөн зүүнгарын хаан гэж өөрийгөө өргмжилсөн, зүүнгар гэдэг нь зөвхөн хэдэн торгууд, хошууд нар байсан гэсээн

1 сар 4. 12:36
СААГИЙ

ХАЛСАН СОЛИСОН ҮЛДЭЭСЭН БУЙРАА САХИЖ ҮЛДСЭН ХОЙЧИС ШҮҮ. НУУЦ ТОВЧООНД ХАЛХ ҮНДЭСТЭН ГЭЖ НЭГ Ч ҮГ БАЙХГҮЙ. МАНЖИЙН ДАРЛАЛЫН ҮЕЭЭС Л ИЛҮҮ ИХ ЯЛГАРЧ ЯРЬГДАХ БОЛСОН. ГЭХДЭЭ ХАЛХЧУУД БҮХЛЭЭРЭЭ УРАВЧХААГҮЙ НЬ ҮНЭН ХЭДЭН ХАНУУДААСАА БОЛООД Л МАНЖИЙН МОНГОЛ БОЛСОН. МАНЖИЙН 3 ХҮЙТЭН НЭР ТӨР ТОРГОНД ШУНААД 1-ТОЛГОЙ ДЭЭРХ ЖИНС, 2-ЗҮРХЭНД ХОЛБИРОХ ХӨӨРӨГ, 3-АМАНД ЗУУГДАХ ГААНС Л ДЭЭДСИЙН ДАВХРАГА ҮҮСГЭСЭН ДЭ. ЗҮГЭЭР Л ГАЗАР ХЭВТЭХ ЧУЛУУГ ОДОО ХҮРТЭЛ ҮНЭ ХАЯЛЦУУЛААД ЖИРИЙН ЧУЛУУГ ХҮРТЭЛ ӨНГӨЛӨӨД ХӨӨРӨГ ХИЙХЭД ЯМАР ГОЁ БОЛДОГ БИЛЭЭ ДЭ. АЛМАЗЫГ ХҮРТЭЛ ХИЙМЛЭЭР ГАРГАЖ АВДАГ БОЛООД БАЙХАД. ХЭЗЭЭ НЭГЭН ЦАГТ ЗҮГЭЭР Л ЧУЛУУ ГЭДГИЙГ ОЙЛГОХ БАЙХАА БИД. БИ ХАЛХ ЧИ ДӨРВӨД ГЭЛТГҮЙ ЭВТЭЙ Л БАЙГААСАЙ.

1 сар 27. 1:56
Зочин

Зүүнгарын сүүлчийн хан Даваачийг дарж, ард түмнийг нь хядахаар хөдөлсөн Манжийн хааны жанжид

Зүүн фронтоор(цэргийн тоо 20 мян):
Ерөнхий захирагч Банди жанжин (Хорчны)
Цэнгүнжав жанжин (Халхын)
Дэд жанжин Амарсанаа(хойдийн)
Эфү Цэвдэнбалжир(Өөлдийн)
Жүн ван Нэмэх(Дөрвөдийн)
Жүн ван Банзор(Хошуудийн)
Зөвлөлийн сайд Арантай жанжин(Манжийн)

Баруун фронтоор(цэргийн тоо 16 мян):
Ерөнхий захирагч Юн-Чин жанжин(Манжийн)
Дэд жанжин Саарал(Дөрвөдийн)
Чин ван Цэрэн(Дөрвөдийн)
Жүн ван Цэрэн уваш(Дөрвөдийн)
Бэйл Цэрэнмөнх(Дөрвөдийн)
Эрхэм сайд Яльфунга(Манжийн)
Зөвлөлийн сайд Уяхан(Манжийн)

2 сар 15. 11:00
Зочин

Амарсанаа Зүүн гарын хан болох гэж манжид урваж очоод Даваачийгаа алж хаан болоод дараан манжийн эсрэг байлдаж байгаад бас өнгөрсөн харин тэр зүүн гарын Цэвээнравдан Даваач чинь жинхэн баатарууд шүү?Галдангийн ямар ч хэрэгцээгүй дайн хийж яваад өнгөрсөн хүнийгээ өөгшүүлж байхаар цаад 2 чинь л жинхэн баатарууд шүү?Түүнийгээ дурс за.Галдан бол үнэхээр дайчин баатар хүн байсан боловч буруу зүйл хийсэн,улс төрч ухаантай хүн байсан бол Эсэн тайш шиг хүн болохыг хэн байг гэх юм.

1 сар 4. 19:34
Зочинрр

Бууриа сахиж үлдээгүй юм шдээ Бууриа цэвэрлэсэн хүмүүсийн удам шүү дээ. Халхын түүх бол Ойрадтай дайтсан түүх юм. Монголын орны баруун хагасыг хүртэл эзэгнэн сууж байсан ойрадуудыг Халхын Абтай хаан, Лайхур хан Шолой убаши нар Алтайг давуулан Эрчис мөрөнг хүртэл элдэн хөөж өнөөгийн Халх төвт Монгол улсыг үндэслэсэн байдаг. Халхуудад байнга ялагдаж хядагдаж явсан даа хорссон ойрадууд Халхуудыг дотоодын дайн дажин Оросуудтай газар нутгийн маргаантай байхад нь Халхуудын дайсан Оросуудаас галт зэвсэг их буу авч Монгол нум сумт дайчдын сүүлчийн үлдэц болсон Халхуудыг галт зэвсэгээр ялсан юм. Өндөр гэгээн Занабазар ухаалаг мэргэн бодлого явуулж дайны хөлөөс болж эх нутагаасаа дүрвэсэн Халх Монголчуудыг дахин бүрдүүлэн нэгэн бүхэл болгосон Монгол улс болж Төв азийн нүүдэлчдийг галт зэвсэгээр хядаж явсан ойрадууд эцэстээ тусгаар тогтносон улсаа чөөрсдөө Манжуудтай нийлж устгасан байдаг. Дөрвөд далай хан бол Зүүнгарын улсаа устгасны төлөө Дөрвөд Баядуудад өгсөн цол юм.

1 сар 5. 15:13
Зочин

чи дор хаяж 300гаруй настай шоохууз биисаан

1 сар 4. 18:14
нямаа

яг зөв сайхан хэллээ таны хэлснийг иш авч энэ олон сурвалжлагч, сэтгүүлч нар эвлэлдэн нэгдэхэд суурь ажил хийгээсэй билээ

1 сар 4. 12:18
Зочин

ХАЛХУУД МАНЖИД ДАГААР ОРООГҮЙ БОЛ БУРИАД ХАЛИМАГИЙН АДИЛ БОЛОХ БАЙЛАА. КАЗАХ ШИГ .ЭНЭ ДҮГНЭЛТИЙГ АМЕРИК БАРУУНЫ ЭРДЭМТЭД ХИЙГЭЭД БАЙГАА.ГАЛДАНГ ДАГАВАЛ ХИЙ ЦУС УРСГАЖ,ШИНЖААН ӨВӨРМОНГОЛ ШИГ БОЛОХ БАЙЖ. ХЯТАД СУДАР УНШ, АРХИВД СУУ. ОРОСЫН СУРВАЛЖ СУДАЛ .ЭНЭ ЯМАРБУУ Ч БИЛЭЭ ХҮН ШИГ НӨХДҮҮД АРДЧИЛАЛЫН ЖИЛҮҮДЭД ОЛШИРСОН.

1 сар 31. 20:21
Зочин

urvagch zanaa gej

1 сар 30. 14:14
Зочин

ok

1 сар 28. 9:30
Зочин

Халхууд урваж манж хятадыг дагаагүй бол өдийд МУ хүчирхэг гүрэн улс байх байв. Юун манж хятадад эзлэгдэх

2 сар 15. 11:19
Зочин

Өнөөдөр тэгээд үр дүн юу билээ,Халхууд тусгаар Монгол улс гэж байгуулчихаад байна.Тэр эзлэж явсан манж чинь хаа байнаа.Өнөө Чингис хааны чинээ улс байгуулсан гээд байгаа зүүн гарын улс хаа байна.Өчигдөрийг ярих гээд өнөөдөр хаа байгаагаа мартаж болохгүй нутаг дээр нь амьдарч байж олон юм ярихаар Нагөөнбуу нутагтаа очиж орон нутагаа хөгжүүл тэгвэл чамайг бас ч гэж овоо хүн гэж ойлгоё,түүхч юмуу хутган үймүүлэгчүү? Одоо наад хуучин соц-н үеийн зохиомол түүхээ орхи цаашаа ,Халхууд ураваад ойродууд өнөөөгийн байж байгаа улсыг бий болгоогүй шүү?Үнэхээр болж өгөхгүй байгаа бол казахстанд очиж наад түүхээ бич эсвэл тэндээ амьдар нутаг чинь биздээ?Халхууд дуугүй байдагч юмны цаад наадахыг мэддэг улс тулдааа өдий зэрэгтэй яваа,хажуугаар нь даварсан эрлийз хурлийзуудтай битгтй хутагаарай түүхч ухаантай юм бол үнлэлт дүгнэлт хийж сур за өөр зүйлгүй дараа нааштай олон сайхан нийтлэл бичиж байгаарай сайн судал хуучин цагийн ком үзэлээс ээ сал.

1 сар 25. 18:55
Зочин

Hucheer diilehgui bolohooroo iim yum bichij tarhiig ni ugaaj bgaad diilsen ahuu dee ! ODoo boltol medehgui bas deer ni hyatad baruun amerikiig unsh gechihjee! Ter uyed ene ulsuudaas suragch ugui bailaa hajuud ni zogsoj hooson chalchihaa boli gehed!

1 сар 4. 12:21
Зочин

Уйгагүй юм бичиж улайрч суудаг барлаг вэ

1 сар 4. 12:51
Зочин

ЧАМД МОНГОЛ ХҮНИЙ ҮНЭР Ч АЛГА , САРМИС Л ҮНЭРТЭЖ БАЙНА

1 сар 4. 12:22
Зочин

Уйгагүй шүү энэ Увсын барлагууд

1 сар 5. 10:09
Зочин

13-р зуунд Халх гэж ерөөсөө тийм юм байгаагүй шүү. Нууц товчоо сайн унш.халхавч гэдэг үг сүүлд монголыг Халх болж Манжид урваж халсандаа. Энэ үгийг чи ойлгохгүй Халх.

1 сар 26. 0:39
Түүхч

Ойрдын хаант улсын ГОЛЫГ САМАРСАН улсууд бол ДҮРВЭД аймаг. Дүрвэд аймгийн үлдэгдэл одоо увс аймагт биана. Тэд Манжуудтай хамсан Ойрдын Хаант улсыг үнсэн товрог болгосон 1753-1775 онуудад. Дүрвэдүүд нь Ойрдуудтай урга гарлын хувьд ОГТ ХАМААГҮЙ бөгөөд тэд Ойрдын, тодруулбал Чорос, Хойдуудын харьяанд ДАГАААР ОРСОН ХАМЖЛАГА аймаг юм. Тиймээс тэд Ойрдуудад ӨС санаж явсаар Манжуудтай нийлэн Ойрдуудыгаа хүйс тэмтэрч дуусаад өөрсдөө Манжийн ивээлд орсон юм.

4 сар 25. 20:48
Төв Монгол

Бууриа сахиж үлдээгүй юм шдээ Бууриа цэвэрлэсэн хүмүүсийн удам шүү дээ. Халхын түүх бол Ойрадтай дайтсан түүх юм. Монголын орны баруун хагасыг хүртэл эзэгнэн сууж байсан ойрадуудыг Халхын Абтай хаан, Лайхур хан Шолой убаши нар Алтайг давуулан Эрчис мөрөнг хүртэл элдэн хөөж өнөөгийн Халх төвт Монгол улсыг үндэслэсэн байдаг. Халхуудад байнга ялагдаж хядагдаж явсан даа хорссон ойрадууд Халхуудыг дотоодын дайн дажин Оросуудтай газар нутгийн маргаантай байхад нь Халхуудын дайсан Оросуудаас галт зэвсэг их буу авч Монгол нум сумт дайчдын сүүлчийн үлдэц болсон Халхуудыг галт зэвсэгээр ялсан юм. Өндөр гэгээн Занабазар ухаалаг мэргэн бодлого явуулж дайны хөлөөс болж эх нутагаасаа дүрвэсэн Халх Монголчуудыг дахин бүрдүүлэн нэгэн бүхэл болгосон Монгол улс болж Төв азийн нүүдэлчдийг галт зэвсэгээр хядаж явсан ойрадууд эцэстээ тусгаар тогтносон улсаа чөөрсдөө Манжуудтай нийлж устгасан байдаг. Дөрвөд далай хан бол Зүүнгарын улсаа устгасны төлөө Дөрвөд Баядуудад өгсөн цол юм.

1 сар 17. 14:51
Зочин

нууц товчоонд халх гэж үг байхгүй харин ойрадууд Чингис хааныг эсэргүүцэж жамухыг дэмжсэн гэж байдаг даа энэ нь та нар Чингисийн удам бишээ гэдгийн чинь нотолгоо шүү , харин гурван голын Монголчуудыг сүүлд Гэрсэнзийн үеэс эхлэн ар халх, халхууд гэж нэрлэж хэвшсийн, эзэн Чингисийн гал голомтыг өнөө хүртэл сахин хамгаалж ирсэн халхуудад баярлаж яв

4 сар 25. 20:50
Төв Монгол

Чингисийг хүртэл эсэргүүцэж байсан оорцогууд

1 сар 4. 12:51
Зочин

ЧАМД МОНГОЛ ХҮНИЙ ҮНЭР Ч АЛГА , САРМИС Л ҮНЭРТЭЖ БАЙН

1 сар 26. 0:39
Түүхч

Дүрвэдүүд нь Ойрдуудтай урга гарлын хувьд ОГТ ХАМААГҮЙ бөгөөд тэд Ойрдын, тодруулбал Чорос, Хойдуудын харьяанд ДАГАААР ОРСОН ХАМЖЛАГА аймаг юм. Тиймээс тэд Ойрдуудад ӨС санаж явсаар Манжуудтай нийлэн Ойрдуудыгаа хүйс тэмтэрч дуусаад өөрсдөө Манжийн ивээлд орсон юм.

1 сар 4. 12:15
Зочин

Монголчууд бүгдээрээ түүх мэддэг цэцэн болчихсон цаг үе шүү дээ. 300 жилийн өмнөхийг харсан үзсэн юм шиг худлаа ярих хэнд хэрэгтэй юм бол. Өөрсдийгөө ийм тийм угсааны хаан энэ тэр гэж дараа өргөмжилнө. Тэнэгүүд хорвоо

1 сар 4. 11:59
Зочинч

ХАЛХ гэж хэзээнээс үүссэн ястан вэ Боржигон чинь бараг Дайны хөлөөр гадагшаа гарсан.Ууган Улаанбаатарчууд Америк Европ явсан адил

1 сар 29. 22:59
Зочин

Yag unen

1 сар 4. 11:44
ZANABAZAR MUU HUJAA MANINGIIN SHEES

ZANABAZAR MUU HUJAA MONGOLD YER NI YUUGAARAA GIIGUULSIIN,ENE ORONG BAIGUULAA YU SHAALAAL BAIHGUYU MUU HUJAA YANKAN ZANABAZAR

1 сар 27. 1:54
Зочин

Зүүнгарын сүүлчийн хан Даваачийг дарж, ард түмнийг нь хядахаар хөдөлсөн Манжийн хааны жанжид

Зүүн фронтоор(цэргийн тоо 20 мян):
Ерөнхий захирагч Банди жанжин (Хорчны)
Цэнгүнжав жанжин (Халхын)
Дэд жанжин Амарсанаа(хойдийн)
Эфү Цэвдэнбалжир(Өөлдийн)
Жүн ван Нэмэх(Дөрвөдийн)
Жүн ван Банзор(Хошуудийн)
Зөвлөлийн сайд Арантай жанжин(Манжийн)

Баруун фронтоор(цэргийн тоо 16 мян):
Ерөнхий захирагч Юн-Чин жанжин(Манжийн)
Дэд жанжин Саарал(Дөрвөдийн)
Чин ван Цэрэн(Дөрвөдийн)
Жүн ван Цэрэн уваш(Дөрвөдийн)
Бэйл Цэрэнмөнх(Дөрвөдийн)
Эрхэм сайд Яльфунга(Манжийн)
Зөвлөлийн сайд Уяхан(Манжийн)

1 сар 16. 21:22
Зочин

хазгай хэлтэй золбин гөлөг үмхий амнаасаа болж,тэнгэрт нэргүүлж үхэв

1 сар 4. 2:25
Зочин

Одоо тэгээд Чиннисийн удам Алтан Ураг биш болж байна уу.Казакууд манай түүхчдийг элсүүлж байгаа гэдэг нь үнэн бололтой.

1 сар 4. 11:59
галдан

Угуйдээ . Унэндээ талийгч Нагаанбуу чинэ байндаа онож бууддаггуй Туух гээчийг умших байтугай мэдэх ч угуй бага боловсролтой жолооч байсийм ш дээ.

1 сар 31. 23:42
Munkh-ochir

heddugeer angitugssun hamaagui Einshtein yamar surguuli tugssun yum ..

1 сар 17. 15:37
Зочин

даанч тйим байхаа соц үеийн галдан бол баатар гэдэг цэдэнбалын захиалгат түүхийг давтаад байсийн цээжилж л дээ хөөрхий түүнээс хойш үнэн түүхийн нотолгоонуудыг эрдэмтэд олоод гаргаад ирсийшдэ нагаанбуу гуай унш унш таны тагтээд байгаа танай нутгийн галдан чинь ухаан муутай мулгуу урвагч гэдэг нь нотлогдсон

1 сар 4. 12:52
Зочин

ЧАМД МОНГОЛ ХҮНИЙ ҮНЭР Ч АЛГА , САРМИС Л ҮНЭРТЭЖ БАЙНА.

1 сар 4. 11:02
Зочин

БООЛ, ХАМЖЛАГА ЯВСАН ОЙРДУУДЫН ҮЛДЭГДЛҮҮД ТҮҮХЭНДЭЭ ӨӨДӨЛЖ БАЙГААГҮЙ!!!! НАГААНБУЙ ГУЙА ТЭР ҮЛ УДМЫН ХҮН!!! СӨНӨЖ МӨХӨЖ АЛГА БОЛСОНДОО ХОРСОН ХУЖАА, ОРОСЫН БООЛ, ЗАРЦ БОЛЖ МОНГОЛ УЛСЫН, МОНГОЛ ҮНДЭСТНИЙ ЭСРЭГ ТЭМЦСЭЭР ИРСЭН ШҮҮ ДЭЭ!!!! НАГААН ГЭХ ЭНЭ ХҮН ӨӨРИЙГӨӨ ӨӨЛД ХҮН ГЭДЭГ, УГ УРГИЙН ОВОГ Нъ ШАР ХЯТАД!!!!! ХАРИН ЭНЭ НЭРНЭЭСЭЭ ИЧЭЭД ЭЭЖИЙНХЭЭ ХАМААТНЫ БЭСҮҮД ОВГООР ОВОГЛОХ БОЛСОН ГЭДЭГ. ЯМАР Ч БОЛОВСРОЛГҮЙ!! КРИЛЭЭС ӨӨР БИЧИГ ҮСЭГГҮЙ нөхөр яаж Монголын түүхийг мэдэх вэ дээ!!!! 90-ээд оноос хойс ЭЛИЙРЭЛ СОЛИОРОЛ нь нэмэгдэж ТҮҮХИЙГ УРГУУЛАН ЗОХИОДОГ баруун зүгийн хүмүүсийн л нэг!!!!!!! ШАР ХЯТАД ОВОГТОЙ, ХУЖАА ГАРЛЫН НӨХӨР!!! ХУЖАА нар ОЙРДУУД 2 ХЭЗЭЭНЭЭСЭЭ ХАЛХЫН ЭСРЭГ ХАМТАРСААР ИРСЭН!!!

1 сар 4. 21:23
Зочин

ezen chingesiin neriig gutaasan muu tsustai halhuud

1 сар 23. 17:00
Халх тайж

битгий олон юм яриад бай..Түүхийг чи бид хэд шүүхгүй...

1 сар 4. 21:22
Зочин

zail

1 сар 4. 13:33
BUU

NAGAANBUU GEJ OROS UG UU? KIRILL USGEER UM UNSHAAD MONGOLYN BURUU TUUKH BOLNO SHUU!!!!!

1 сар 4. 12:52
Зочин

ЧАМД МОНГОЛ ХҮНИЙ ҮНЭР Ч АЛГА , САРМИС Л ҮНЭРТЭЖ БАЙНА

1 сар 25. 17:34
Зочин

Манж нарт бид баярлах ёстой. Тэд биднийг хятадад уусахаас 200 гаруй жил хамгаалсан үнэнч холбоотон байсан. Харин Цэдэнбал бол монголоор ярихаас ичдэг, монгол хүнтэй гар барьвал спиртээр арчдаг, хүүхдээ орос хэл соёл сургаж монгол хүнийг эх орончлдыг үзэн ядаж оросоос зөрсөн болгоныг үр удмаар алж цөлж байсан. Монгол хэл соёл монгол хүнээ хайрласан бүхнийг хавчин хяхаж цөлж байсан. Түүний дэргэд төвд хүн ч гэсэн монгол ахуйд өссөн Богд илүү монгол хүн байсан. Аль нь илүү урвагч болж байна даа.

1 сар 27. 13:55
Тэмүүжин

200 жил хамгаалсан? Яахав Монгол хятад хоорондоо гэр бүл болохыг чандлан хориглож байсан ч гэлээ ингэж хий хөөрцөглөж дүгнэж болохгүй.

1 сар 4. 12:52
Зочин

ЯГ ҮНЭН

1 сар 4. 12:08
Зочинodko

Teneg mal ve chi... tenegee busdad bitgii gaixuul

1 сар 4. 11:56
Зочинло

муу хятадын хурлыз, боолын боол,босгоны шороо чи олон юм бүү ярь

1 сар 4. 0:44
Turuu

odoo mongolchuud tuuhiin yanz buriin ueiig dabj garlaa.tuuhiin talaar negdsen neg oilgolttoi buren hemjeenii sudalgaatai bolmooriin hun bur uuriin dur zorgoor tuuhee uzej bichij yarij blhguiee

1 сар 4. 0:42
Turuu

neg burchlen unshlaa.ih gurnii emgenelt tuuhiin neg.gehdee enee nagaanbuu guai uuruu baruun mongol hun bhaa het neg taliig bariad tusheet han busad noyodiig muuljee.galdan haaniig halhruu tsereglej orohod tusheet hanii tsereg buriad urald orosuudtai buriadaa halgaalj baildaj yabsan n unen. orostoi baildaad deern baruun mongol zahirgaanaas garj tub mongolruugaa tseregleed zugtah gzrn uragshaa bjdee halhiin 1-2 noyod.ternees halh bugdeer manjid urbaad oirad bugdeer mongoloo geed temtssen gj blhguiee

1 сар 4. 12:11
Зочинodko

Xalxuud zugtaad manjid dagaar orson ni xudlaa yu xu. Oiraduud 100 shaham jil tusgaar togtnoloo xamgaalan temzej bxad xalxuud manjuudtai niilen efy tserengyydeeree toilgoluulan udaa daraa dailaar irj bsan ni bas xudlaa yu

1 сар 27. 1:52
Зочин

Зүүнгарын сүүлчийн хан Даваачийг дарж, ард түмнийг нь хядахаар хөдөлсөн Манжийн хааны жанжид

Зүүн фронтоор(цэргийн тоо 20 мян):
Ерөнхий захирагч Банди жанжин (Хорчны)
Цэнгүнжав жанжин (Халхын)
Дэд жанжин Амарсанаа(хойдийн)
Эфү Цэвдэнбалжир(Өөлдийн)
Жүн ван Нэмэх(Дөрвөдийн)
Жүн ван Банзор(Хошуудийн)
Зөвлөлийн сайд Арантай жанжин(Манжийн)

Баруун фронтоор(цэргийн тоо 16 мян):
Ерөнхий захирагч Юн-Чин жанжин(Манжийн)
Дэд жанжин Саарал(Дөрвөдийн)
Чин ван Цэрэн(Дөрвөдийн)
Жүн ван Цэрэн уваш(Дөрвөдийн)
Бэйл Цэрэнмөнх(Дөрвөдийн)
Эрхэм сайд Яльфунга(Манжийн)
Зөвлөлийн сайд Уяхан(Манжийн)

1 сар 4. 11:03
ТҮҮХЧ

НАГААН ГЭХ ЭНЭ ХҮН ӨӨРИЙГӨӨ ӨӨЛД ХҮН ГЭДЭГ, УГ УРГИЙН ОВОГ Нъ ШАР ХЯТАД!!!!! ХАРИН ЭНЭ НЭРНЭЭСЭЭ ИЧЭЭД ЭЭЖИЙНХЭЭ ХАМААТНЫ БЭСҮҮД ОВГООР ОВОГЛОХ БОЛСОН ГЭДЭГ.

1 сар 28. 9:43
Зочин

Nagaabuu guai Halh hun shuu de . Halhiin Besud ovgiin hun

1 сар 4. 12:09
Зочинxa xa

xa xa xa

1 сар 4. 11:58
тэнэгт

АЦ ЧИНЬ БООЛЫН БООЛ БОСГОНЫ ШОРОО ТҮРИЙНИЙ БӨӨС МИНЬ

1 сар 4. 0:37
Зочин

галдангийн баруун тархийг төвд зүүн тархийг орос удирдаж байсаныг юу гэх үү

1 сар 4. 12:54
Зочин

ГАЛДАНГ ДАГАСАН БОЛ СҮЙРЭХ БЛА

1 сар 4. 12:16
Зочинxa xa

энэ дөрвөд ойрдууд Алтан ургийн халхуудаа яагаад үзэн ядаад бадийм дээ

1 сар 16. 21:25
Зочин

муу заяаны боолуудын төрмөл зан байхгүй юу?

1 сар 4. 13:36
Мгл

Одоогын энэ увсынхны ихэнхииг ойрод дарагдсаны хятадын хойд нутгаас нуулгэн суурьшуулсан гэж туухэнд тэмдэглэгдэн улджээ

1 сар 4. 12:53
Зочин

ЭРХ ЯМБЫН ТӨЛӨӨ

1 сар 4. 11:06
ГОВЪ АЛТАЙ АЙМАГ

НАГААНБУУ ГЭХ ЯМАР Ч БОЛОВСРОЛГҮЙ!! КРИЛЭЭС ӨӨР БИЧИГ ҮСЭГГҮЙ нөхөр яаж Монголын түүхийг мэдэх вэ дээ!!!! 90-ээд оноос хойс ЭЛИЙРЭЛ СОЛИОРОЛ нь нэмэгдэж ТҮҮХИЙГ УРГУУЛАН ЗОХИОДОГ баруун зүгийн хүмүүсийн л нэг!!!!!!! ШАР ХЯТАД ОВОГТОЙ, ХУЖАА ГАРЛЫН НӨХӨР!!! ХУЖАА нар ОЙРДУУД 2 ХЭЗЭЭНЭЭСЭЭ ХАЛХЫН ЭСРЭГ ХАМТАРСААР ИРСЭН!!! ШАР ХЯТАД ОВОГТООЙ ДҮРВЭД ХҮН!!! ГОВъ АЛТАЙ АЙМАГТ СУУРъШСАН ХУЖАА, ОЙРДЫН ХОЛъЦТОЙ БООЛ ГАРАЛТАЙ ХҮН ТҮҮХ МҮҮХ ЯРИАД ЯАХ ВЭ ДЭЭ!! УРАН ЗОХИОЛ ШИГ САНААНААСАА УРГУУЛАН ЗОХИОГООД!!!

1 сар 4. 13:33
Зочин

энэ говьалтай юм уншаад ойлгож сур дараан бич эргүй малаа хэнд гайхуулаад байна .Занабазар манжиж уравсан нь үнэн түүх ах дүүгээр дагаар орсон энэ санааг л гаргаад байна

1 сар 27. 1:51
Зочин

Зүүнгарын сүүлчийн хан Даваачийг дарж, ард түмнийг нь хядахаар хөдөлсөн Манжийн хааны жанжид

Зүүн фронтоор(цэргийн тоо 20 мян):
Ерөнхий захирагч Банди жанжин (Хорчны)
Цэнгүнжав жанжин (Халхын)
Дэд жанжин Амарсанаа(хойдийн)
Эфү Цэвдэнбалжир(Өөлдийн)
Жүн ван Нэмэх(Дөрвөдийн)
Жүн ван Банзор(Хошуудийн)
Зөвлөлийн сайд Арантай жанжин(Манжийн)

Баруун фронтоор(цэргийн тоо 16 мян):
Ерөнхий захирагч Юн-Чин жанжин(Манжийн)
Дэд жанжин Саарал(Дөрвөдийн)
Чин ван Цэрэн(Дөрвөдийн)
Жүн ван Цэрэн уваш(Дөрвөдийн)
Бэйл Цэрэнмөнх(Дөрвөдийн)
Эрхэм сайд Яльфунга(Манжийн)
Зөвлөлийн сайд Уяхан(Манжийн)

1 сар 3. 19:36
:;(

gemshih setgegdel turj baih yum

1 сар 4. 12:12
Зочин

Занабазар манжид дагаар орсон нь үнэн шүү дээ

1 сар 27. 1:50
Зочин

Зүүнгарын сүүлчийн хан Даваачийг дарж, ард түмнийг нь хядахаар хөдөлсөн Манжийн хааны жанжид

Зүүн фронтоор(цэргийн тоо 20 мян):
Ерөнхий захирагч Банди жанжин (Хорчны)
Цэнгүнжав жанжин (Халхын)
Дэд жанжин Амарсанаа(хойдийн)
Эфү Цэвдэнбалжир(Өөлдийн)
Жүн ван Нэмэх(Дөрвөдийн)
Жүн ван Банзор(Хошуудийн)
Зөвлөлийн сайд Арантай жанжин(Манжийн)

Баруун фронтоор(цэргийн тоо 16 мян):
Ерөнхий захирагч Юн-Чин жанжин(Манжийн)
Дэд жанжин Саарал(Дөрвөдийн)
Чин ван Цэрэн(Дөрвөдийн)
Жүн ван Цэрэн уваш(Дөрвөдийн)
Бэйл Цэрэнмөнх(Дөрвөдийн)
Эрхэм сайд Яльфунга(Манжийн)
Зөвлөлийн сайд Уяхан(Манжийн)

1 сар 25. 12:53
Зочин

ЧАМ ШИГ ТАЛААР НЭГ ТАРСАН ХАЗГАЙ ХЭЛТЭЙ БООЛУУДЫГ ХАЛХУУДАД ХЯДУУЛАХГҮЙ АВЧ ҮЛДСЭН ХҮН ЧИНЬ АНХДУГААР БОГД ЗАНАБАЗАР.ХҮНИЙ НУТАГТ ХЭЛ АМГҮЙ АМЬДАРЧ ЧАДАХГҮЙ БОЛ ШИНЖАНЬРУУ ЧИНЬ ХӨӨГӨӨД ГАРГАНА ШҮҮ.

1 сар 4. 11:03
ТҮҮХЧ

НАГААН ГЭХ ЭНЭ ХҮН ӨӨРИЙГӨӨ ӨӨЛД ХҮН ГЭДЭГ, УГ УРГИЙН ОВОГ Нъ ШАР ХЯТАД!!!!! ХАРИН ЭНЭ НЭРНЭЭСЭЭ ИЧЭЭД ЭЭЖИЙНХЭЭ ХАМААТНЫ БЭСҮҮД ОВГООР ОВОГЛОХ БОЛСОН ГЭДЭГ. ЯМАР Ч БОЛОВСРОЛГҮЙ!! КРИЛЭЭС ӨӨР БИЧИГ ҮСЭГГҮЙ нөхөр яаж Монголын түүхийг мэдэх вэ дээ!!!! 90-ээд оноос хойс ЭЛИЙРЭЛ СОЛИОРОЛ нь нэмэгдэж ТҮҮХИЙГ УРГУУЛАН ЗОХИОДОГ баруун зүгийн хүмүүсийн л нэг!!!!!!! ШАР ХЯТАД ОВОГТОЙ, ХУЖАА ГАРЛЫН НӨХӨР!!! ХУЖАА нар ОЙРДУУД 2 ХЭЗЭЭНЭЭСЭЭ ХАЛХЫН ЭСРЭГ ХАМТАРСААР ИРСЭН!!!

1 сар 4. 12:38
yuyuyu

YU VE ene muu oird ustaj ygyi bolj baij yu gej soliorood bga Nagaanbuu gej hen bitgii soliorood art tumniig uimuuled bai uuniig bichij bga setguulch gesen duraara chalchij baih chin

1 сар 30. 14:53
Зочинoold

tov halhuud bugd odoog hurtel urvagchid shuu dee

1 сар 4. 12:32
Зочин

ТИЙМ ХӨГИЙН ТҮҮХ ГЭХЭД ТҮҮХ БИШ ЗҮГЭЭР ҮНДЭСТЭН ЯСТНУУДЫН ХООРОНД ЯС ХАЯСАН ИРГЭДИЙН СЭТГЭЛ САНААГ ТАЛЦУУЛСАН НИЙТЛЭЛ ХЭНД ХЭРЭГТЭЙ ЮМ БЭ. ГАЛДАН БОШИГТОД ХӨШӨӨ БОСГОСНООРОО БИДЭНД ЮУ ИРЭХ ЮМ. УЛС ОРНОО ТҮВШИТГЭЖ ХҮН АРДА АМАР АМГАЛАН АМЬДРУУЛАХАД СААД БОЛОХ ИЙМ ҮЗЭЛ БОДЛЫГ ЮУ ГЭЖ ОЙЛГОХ ВЭ. ЁСТОЙ НӨГӨӨ САЛАН ТУСГААРЛАГЧ ЭКСТЕРМИСТ ҮЗЭЛ ГЭДЭГ ЧИНЬ ЭНЭ ШҮҮ ДЭЭ. ГАЛДАНГИЙН НУТГААС ОДОО Ч ТИЙМ ҮЗЭЛ ГАРЧ БАЙГААГ ХЭВЛЭЛД БИЧИЖ Л БАЙНА. ИЙМ УТГАГҮЙ ЮМАНД АВТАЖ САНАА СЭТГЭЛЭЭ ХЯМРУЛСНЫ ХЭРЭГГҮЙ

1 сар 30. 20:57
Зочин

Түүхээ судлаасай Өвөг дээдсийнхээ алдааг бид дэнсэлж шүүхгүй түүхээсээ сургамж авах нь чухал болов уу Тухайн үеийн тэр нийгэмд тэдгээр хүмүүсийн оронд бид байсан бол ямар шийдвэр гаргах байсныг хэн ч тааварлах боломжгүй ...... Эмгэнэлт хувь заяаг туулсан Галдан бошигт хааныг буруутгах нь утгагүй. Яалт ч үгүй түүхэнд алдар нэрээ дуурсгасан агуу хүн байсан. Хүлээн зөвшөөрөгдөхөө хэнээс ч гуйхгүй. Түүнийг доромжлох эрх хэнд ч байхгүй мэт санагдана....

Сэтгэгдэл бичих
Санамсаргүй нийтлэл [ Энд дарна уу ]