Ангилал

Сайтын талаар ярилцъя Уншигчдын санал бодол

Монголчууд талцаж хэрэлдсээр ШХАБ хэмээгдэх Орос, Хятадын өвөр гулсаж орохдоо тулжээУншсан3,171

Их гүрний тасархай болсон хант улсууд байгаа газраа өвөр зуураа тэмцэлдсээр, эцэст нь нэг нэгнээ дэмжиж туслалгүй харсаар байгаад л бусдын хоол болгож дууссан гашуун түүхийг ч бид мэддэг.

Ойрын өдрүүдэд ШХАБ-д элсэх нь зөв, буруу гээд л монголчууд голын хоёр эрэгт гарчихаад үзэж тарж байна аа. Улстөрчид, төрийн өндөрлөгүүд бол ер нь л асуудлаа шийдчихсэн мэт нам гүмхэн, харин учир мэдэх судлаачид, дипломатууд, гадаад харилцааны салбарынхан ШХАБ-д элсэх нь Монголд ашиггүй гэдгийг ээлж дараалан тайлбарлахаараа нэг болж байна.

 

Тэгвэл нэг зүйлийг сануулчихая. Талцаж хуваагдсаар хөндлөнгийн хүний зугаа, идэш хоол нь болдог муухай зангаасаа монголчууд хэзээ салах вэ? Даян дэлхийн урьд хожид үзэж байгаагүй их хүчний бөөгнөрөл болсон Их эзэн богд Чингис хааны мандуулсан эзэнт гүрнээ хожмын үр хойчис нь талцаж хуваагдсаар, харь дайсны хатгааст автсаар, биесийнхээ цусыг урсгасаар задлаж хаясан.

Их гүрний тасархай болсон хант улсууд байгаа газраа өвөр зуураа тэмцэлдсээр, эцэст нь нэг нэгнээ дэмжиж туслалгүй харсаар байгаад л бусдын хоол болгож дууссан гашуун түүхийг ч бид мэддэг. Наашилбал уугуул нутагтаа хөөгдөж ирсэн Юань гүрний хойчис, бага хаадын үед ёстой л орондоо орох завгүй алалдаж тулалдсаар хэчнээн ч хэсэг болж бутрав.

Эвтэй, нэгдэлтэй байх үед монголчууд хүчирхэгжлийнхээ туйлд хүрсэн Мин гүрний шороон түмэн цэрэгт хэчнээн ч удаа цохилт өгч, эцэг өвгөдийнхөө уухайг хадааж Цагаан хэрмийг уулгалсан, хааныг нь олзолж малчин ч болгосон түүх байна. Харамсалтай нь энэ түүхээ умартаж дахиад л талцан хуваагдаж өвөр зуураа хөнөөлдсөөр хүчээ сулруулсан.

Мингийн эзэлж чадаагүйг Манж гүйцээхэд бас л Халх, Ойрад болж хядалцсаар, сүүлдээ харь дайсантайгаа нэг тугийн дор жагсаж элэг нэгтнээ хөнөөхөд ч хүрсэн. Муухай монгол зан гэж, харийн дайсны туган дор орохоос ч сийхгүй ажгуу.

Ингэж эвдрэлцсэнийхээ төлөөсөнд Манжид зуун зуун дамжиж дарлагдаад, мөхөж сөнөхийнхөө даваанд ирсэн байдаг. Аз болж түүхийн бүлээн салхи үлээж Богд хаант Монгол улс тусгаар тогтнолоо эргүүлэн олсон. Манжийн талхинд дарлагдаж зовсон, хүчгүй буурай болсон ч гэсэн халх, ойрад, баруун зүүн, өвөрлөгчгүй нэгдэж нийлж тэмцээд Богд хаанаа ширээнд нь залж ёстой нэг сайхан налайж авсан цаг саяхан мэт. Бүр Өвөрмонголоо хариугүй нэгтгэхийн даваан дээр мөнхийн хоёр хөршийнхөө явуулгад автагдаад яах аргагүй хоншоороо тас цохиулж билээ. 

Тэр цагаас хойш Зөвлөлт гүрний хаяа, хаялгийг манаж суусаар орчин цагийн улс болж хөгжсөн ч чамгүй их үнээр энэ ололтыг олж авсан юм шүү. Харин хаа очиж коммунизмын талхин дор гэгдэж муулдаг энэ цаг үедээ талцаж хуваагдах нь гайгүй байсан юм уу даа. Гэлээ гээд талцаж хуваагдахгүйн тулд хуучин нийгмээ санагалзаж болохгүй.

Ардчилал гарснаар хэвлэн нийтлэх эрх, үг хэлэх эрх чөлөө нээлттэй болсон ч дагаад нөгөө муухай талцаж хуваагддаг зан чанар нь идэвхжиж орхив. Халх, Ойрад гэдэг талцал Халх, Увс болж, буриад, казак гэх талцал нэмэгдээд, сүүлдээ яс үндсээрээ талцан хуваагдах нь багадаад бүр жалга довоороо, сум аймгаараа хуваагддаг болж. Халх долоон хошууг математикийн аргаар 49 болгоод жижиглэсэн Манжийн үеэ санасан аятай...

Халх - Увс, МАН - АН, хот - хөдөө гэсэн талцал Монгол орныг тасчин хувааж байна. Одоо ч гэсэн яг энэ талцлынхаа харгайгаар хоёр хөрш гүрнийхээ далавчин дор шургаж орохоор бачимдан яарч байх шиг.

Түүхээ мартсан мэт аашлагчид, ерөөсөө мартах ч биш огт түүхээ мэдэхгүй лүднүүд төрийн толгойд гарсан юм чинь арга ч үгүй юм уу даа. Монголчуудын талцал, хуваагдлын харгай хэнд ашигтай тусаж байсныг эргээд түүхээсээ нэг асуухсан. Өвөг дээдэс чинь хэний төлөө, юуны төлөө цусаа урсган тэмцэлдэж эх орноо, тусгаар тогтнолоо авч үлдэх гэж хичээж байсныг ахиад нэг санахсан.

ШХАБ-д элсэнэ л гэнэ, том бүтээн байгуулалтуудаас хоцроод байна л гэнэ.  Орос, Хятадын далбаан дор орсон жижиг орнууд хөгжөөд, цойлоод том төслийн үр шимийг хүртээд байгаа нь хаана байна. Байхгүй.

Нэг л зүйл энд байна. Урд, хойд хөршүүд маань нэг хүний засаглал, нэг намын засаглалд оршдог. Монголд ардчилсан нийгмийн тогтолцоог хусаж хаяад нэг хүний засаглалыг гаргаж тавих гэсэн эрх мэдэлтнүүдийн тоглолт л ШХАБ-д элсэхийн ард явж байгааг жирийн олон яаж ч мэдэх билээ. Үе үеийн Монголын эх оронч хөвгүүд, нийгмийн зүтгэлтнүүд, гадаад харилцааныхны хүсэн хүлээж байсан гуравдагч хөрш, даян дэлхийд мөртэй, нэртэй явах гадаад харилцааг хэдхэн хүний хүсэмжлэлээр устгаж хаях гэж буй нь харамсалтай.

Г.Ванчиг

Сэтгэгдэл 11ЭнгийнХэвтээБосооСэтгэгдэл бичих-Aa+
6 сар 14. 0:11
Зочин

Элсүүлхэд нөлөөлсөн зарим нэг албан тушаалтаны хувийн болон улс төрийн ашиг сонирхолд л ашигтай байж магадгүй түүнээс Монголын ирээдүйн хөгжилд тийм ч таатай байна гэж байхгүй .

6 сар 13. 22:53
Зzaluuочин

tuund elseh jmarch hereggui dundiig bariad ineez sur

6 сар 13. 19:08
Зочин

Ардчилалаа яриад төвийг сахиад явж байхад л болно шүү дээ . Гишүүн боллоо гээд май гээд мөнгө зүгээр өгөхгүй шүү дээ . Өр зээл л улам нэмэгдэнэ шүү

6 сар 13. 20:26
Зочин

монголын ардчилал хаана байна даа нам нэртэй сэм хуйвалдагсдын атганд базуулсан олон улсад монгол улс хэмээгдээд явж яриад төвөө сахиад явж л байг уу өр зээлийг бол ШХАБ-тай ч үгүйч цаадуул чинь авчихноо одоо тархин дотор чинь юу байгаагаа бод

6 сар 13. 17:43
Зочин

хоёр хөгштэйгээ санаа нэгтэй байхгүй бол болохгүй гэдгээ ухаж ойлгохгүй байгаа юм байхдаа

6 сар 13. 16:57
Зочин

Ванчиг гуайн ярих зүйтэй байна. Таарж байна.

6 сар 13. 20:27
Зочин

зөнөчихөж

6 сар 13. 17:18
Зочин

ШХАБ-д элсэхэд буруудах юмгүй. Худлаа бурдгаараа л монголчууд ардчилал гэж ойлгож байна. Яг үнэндээ ардчилал гэдэг чинь цөөнх нь олонхийнхоо шийвэрийг дагахыг хэлнэ. Оросыг түшисгээд Хятадтай эвтэй байхад Монголд өөр багана хэрэггүй.

6 сар 14. 0:06
Зочин

Олонх чинь тэгээд хүсэхгүй байхад яах уу ? ... Монголчууд тэнэг биш шүү тийм тулдаа өдий болтол тусгаар тогтнолоо алдалгүй ирсэн .

6 сар 13. 18:01
Зочинzochin

oroh heregtee bid amerikiin ardichalal yrg 29 jilee aldlaa yuoch hogjngui buh yumaa ustgalaa

6 сар 14. 0:37
Зочину

хоолоо голж шилээд төр засгаа зүхээд сууж байгаа чинь өөрөө ардчиллын үр! орос хятадын нөмөрт хойд солонгос шиг байх гээ юу!?

Сэтгэгдэл бичих
Санамсаргүй нийтлэл [ Энд дарна уу ]