Ангилал

Сайтын талаар ярилцъя Уншигчдын санал бодол

Анхны тоо - Хүн төрөлхтний хамгийн хэцүү бодлого-4Уншсан1,973

Цувралаар хүргэж буй "Анхны тоо" нийтлэлийн маань үргэлжлэл хэсэг нийтлэгдлээ.

Риэманий таамаглал болон микро ертөнц хоорондоо холбоотой гэж үзэх доктор Луй До Бүранжи.

Гэрлийн хугарлаар хялбараар тайлбарлаж болно. Плазмаар нэвтрэх гэрэл хугаран нүдэнд харагдах солонгын 7 өнгө гарна. Мөн нүдэнд үл харагдах хэт ягаан туяа, гамма туяа, Х туяа зэрэг маш олон туяа бий болно.  Доктор Луй До Бүранжи нь Риэманий таамаглалын 0 цэг болон микро ертөнцийн хамаарал нь плазмаар үүсэх хязгааргүй олон туяатай хамааралтай гэж үздэг.

Доктор Луй До Бүранжи өмнө нь 60 жил бодогдоогүй байсан нэгэн хүнд бодлогыг бодож математикийн ухаанд өөрийн нэрээ үлдээсэн хүн. "Bieberbach"-н таамаглал гэж нэрлэгдэх хүнд бодлогыг батлахад нь матемакийн салбар түүнийг маш өндрөөр үнэлж байжээ.

Гэвч доктор Луй До Бүранжи нь Риэманий таамаглалыг батлах гэж олон удаа алдаа гаргажээ. 1964 оноос хойш Риэманий таамаглалыг баталлаа гэж 3 удаа зарласан ч тэр болгондоо алдаа гаргаж бусдад буруугаар хэлэгдэх тохиолдол ч байв.

1960-аад оноос хойш математикийн ухааны салбарт Риэманий таамаглал нь өөрийгөө егүүтгэсэнтэй адил гэх үзэл дэлгэрсэн. Гэвч доктор Бүранжи нь алдаанаас үл айн унтсан ч сэрсэн ч таамаглалыг батлах замыг сонгон авчээ.

Доктор Луй До Бүранжи: Риэманий таамаглалыг батлахаас татгалзсан, нүүр буруулсан хүмүүсийг маш том алдаа гаргасан гэж боддог. Хүний амьдралд ороо бусгаа олон зүйл тохиолдоно. Ямар нэг зүйл хийе гэж бодоод шууд амжилтанд хүрэхгүй. Заримдаа буруу зам сонгох тохиолдол ч байдаг. Гэвч ийм л байдлаар хүний зорилго биелэгддэг.

Доктор Бүранжигийн Риэманий таамаглал болон микро ертөнцийн хамаарлыг тогтоох судалгаа нь үргэлжилсээр.

Микро ертөнц болон Риэманий таамаглал хамааралтай гэх доктор Луй До Бүранжигийн үзэл баримтлал нэгэн сонин тохиолдлоор шинэ дэвшилтэнд хүрэх болдог. Энэ үйл явдлыг түр зуур орхъё.

Риэманий таамаглал, анхны тоо гэхээр бид бүхний амьдралаас хол, хамааралгүй зүйл гэж бодогдох байх. Тэгвэл нэгэн сонирхолтой зүйл өгүүлье.

Интернэт ашиглан арилжаа хийдэг хүмүүсийн хувийн мэдээллийг хамгаалах технологи нэвтрүүлсэн нэгэн IT компани. 4000 ажилтантай компаниас хэдхэн ажилтан л орох эрхтэй хамгийн нууц, чанд хамгаалалттай өрөөнд энэ компанийн бүтээгдэхүүн хадгалагддаг. Ямар бүтээгдэхүүн гэж бодож байна вэ?

Компанийн ажилтан: Энэ өрөөнд байх сейфэнд маш олон анхны тоонууд байдаг. Анхны тоо нь интернэт ашиглан хийгдэх арилжааг аюулгүй, найдвартай хийхэд маш чухал үүрэг гүйцэтгэнэ.

Сонирхолтой байгаа биз. Энэ компанийн бүтээгдэхүүн нь "Анхны тоо". Гэхдээ эдгээр анхны тоонууд нь нийтэд ил болоогүй 150-иас илүү оронтой анхны тоонууд. Яагаад интернэтийн мэдээллийг хамгаалах компани анхны тоог ашиглах болов? Орчин үеийн цахим ертөнцийн аюулгүй байдал нь нийтэд ил болоогүй асар олон оронтой анхны тооны нууц код ашигласнаар хамгаалагддаг байна.

1970-аад онд "Анхны тоо"-ны нууц кодны технологийг нээсэн хүний нэг доктор Рибэсто. Докторын багийнхан асар олон оронтой анхны тоог тооцоолж олоход хэцүү байдгийг ашиглан анхны тоог ашигласан нууц кодны технологийг бий болгож дэлхий нийтийг сүлжсэн интернэтийг аюулгүй байлгах үндсийг тавьжээ.                       

Доктор Рибэсто: Нууц кодны технологийг бий болгох судалгааны ажлын хамгийн сүүлд хүрсэн дүгнэлт маань асар олон оронтой анхны тоо байлаа. Өмнө нь огт хэрэглэгдэхгүй байсан анхны тоог амьдралд ашиглах боломжтой болсон.

Анхны тоог ашигласан нууц кодыг та бүхэн өөрсдөө ч мэдэхгүй ашигладаг. Дэлгүүрт бараа худалдан аваад картаа уншуулах, интенэтээр бараа худалдан авахад асар олон оронтой анхны тоон нууц код таны картыг мэдэж борлуулагч талд үнэн зөвөөр мэдээлнэ.

Анхны тоог ашигласан нууц код нь интернэтээр зогсохгүй тухайн улсын нууц мэдээлэл, зэсвэгт хүчний мэдээллийг хадгалахад ч ашиглагддаг.

Харин математикч нарын олон арван жилийн мөрөөдөл байсан анхны тооны дарааллын зүй тогтол ил болж асар олон оронтой анхны тооны жагсаалтыг хялбар олох боломжтой болвол юу тохиолдох вэ? Риэманий таамаглал батлагдан анхны тооны зүй тогтол ил болоход орчин үеийн нийгмийг аюул нөмөрнө.  

Дэлхийн хамгийн том тагнуулын байгууллага болох АНУ-ын Үндэсний Аюулгүй Байдлын Газар - NSA (National Security Agency). Үндэсний аюулгүй байдлыг хангахын тулд мэдээлэл, цахим ертөнцийг хянах байгууллага NSA нь математикч нар анхны тооны тухай хэлэлцүүлэг зохион байгуулах бүрт өөрсдийн ажилтнаа заавал оролцуулдаг. Мөн олон арван авьяаслаг математикч нарыг байгууллагадаа өндөр цалингаар ажиллуулан Риэманий таамаглалтай холбоотой бүх судалгааны ажлыг шалгаж байдаг.

 

NSA-н ажилтан: Хэрвээ хүн болгон анхны тооны жагсаалтыг олж авах боломжтой болвол хувь хүний мэдээллээр зогсохгүй, дэлхийн улс орнуудын төр, засгийн газруудын нууц мэдээлэл аюулд өртөнө. Тиймээс NSA нь АНУ-ын ямар ч байгууллага, судалгааны хүрээлэнгээс илүү олон тооны математикч нарыг ажиллуулдаг. Маш чухал мэдээллийг хамгаалахын тулд үргэлж өөрчлөгдөж буй математикийн ухааны онолуудыг хянаж байх шаардлагатай.

Математикч нарын дунд "NSA-д ажилладаг сод ухаант математикч нар Риэмэний таамаглал, анхны тооны дарааллын зүй тогтолыг аль хэдийнээ баталсан. Нийгмийг тогтвортой байлгахын тулд нууцалж байгаа" гэсэн шог яриа байдаг.

Бага ангийн хүүхэд ч мэддэг анхны тооны гүн гүнзгий утга нь бидний гайхшралыг төрүүлнэ. Мөн анхны тооны дарааллын оньсогыг тайлах гэсэн математикийн салбарт нэгэн шинэ үе нээгдлээ.

1972 он. АНУ-ын Принстоны Шинжлэх Ухааны Хүрээлэн. Энд санамсаргүйгээр таарсан 2 эрдэмтний уулзалт нь Риэманий таамаглалаас татгалзаж байсан математикч нарт төсөөлж байгаагүй санааг нээв.

Тэдний нэг нь Мичиганий Их Сургуулийн профессор доктор Монтгомери (Hugh Montgomery). Түүний судалгааны ажил нь Риэманий таамаглалын бүх 0 цэг нэг шулуун дээр орших эсэхэд бус нэг шулуун дээр орших мэдэгдэж буй 0 цэгүүдийн хоорондын зай байлаа.

Өмнө нь Эйлэрийн төсөөлсөн анхны тооны шатыг дахин санацгаая. Анхны тоонууд ойр ойрхон гарч ирэх хэсэг байхад анхны тоонууд олдохгүй хэсэг байдаг. Гэтэл анхны тооны мэдээллээс бий болох Zeta функцийн 0 цэгүүдийн хоорондын зай нь хэт хол бус жигд байдаг.

     Доктор Монтгомери: 0 цэгүүдийн хоорондын зай нь  анхны тоонуудын дарааллаас ялгаатай нь хэт ойр биш, хэт хол биш. Өөр үгээр хэлбэл 0 цэгүүдийн дараалал нь жигд гэж хэлж болох буюу анхны тооны зүй тогтолгүй дарааллаас өөр байлаа. Энэ нь ямар нэгэн нууц агуулгатай гэж боддог байсан ч утгыг нь ойлгоогүй байлаа.

Нөгөө нэг эрдэмтэн нь математикч биш атом, электрон зэрэг микро ертөнцийг судлах Квантийн физикч нэрт эрдэмтэн доктор Фрийман Дайсон (Freemgn Dyson).

Энэ 2 эрдэмтний анх таарсан газар бол Принстоны Шинжлэх Ухааны Хүрээлэнгийн үдээс хойшхи 3 цагийн цайны цаг байлаа. Мичиганий Их Сургуулиас хааяа ирдэг доктор Монтгомери.

Доктор Монтгомери: Нэгэн танил хүн маань намайг Дайсан доктортой танилцуулъя гэлээ. Би танилцах шаардлага байхгүй дээ гэж хэллээ. Гэвч найз маань намайг хүчээр Дайсон руу авч очсон юм.

Доктор Дайсон: Миний хажууд ирсэн доктор Монтгомери яагаад ч юм Zeta функцийн 0 цэгүүдийн хоорондын зайны тухай яриа эхлүүлэв. Миний судалгааны ажилтай огт хамааралгүй зүйл байлаа. Гэвч тэрээр 0 цэгүүдийн хоорондын зайг тодорхойлох тэгшитгэл тодорхой болсон гэж ярьлаа.

Доктор Монтгомери: Доктор Дайсон надаас юу судалж байгаа гэнэ ээ? гэж лавлан асуув. 0 цэгүүдийн хоорондох зайн тэгшитгэл бичиж үзүүлэхэд доктор Дайсоны царай тэс өөр болсон.   

Доктор Дайсон: Би ямар гайхалтай юм бэ гэж дуу алдлаа. Энэ тэгшитгэл чинь уран зэрэг химийн элемэнтийн энергийн өөрчлөлтийг илэрхийлэх тэгшитгэлтэй ижил байна гэж хэлсэн. Тэр тэгшитгэл нь энэ уулзалтаас 1, 2 жилийн өмнө миний нээсэн тэгшитгэл байлаа.

Ямар сонин тохиолдол вэ? Математик болон квантийн физик гэгдэх ямар ч хамааралгүй шинжлэх ухааны салбарын 2 өөр тэгшитгэл ижилхэн байх гэж.

Доктор Монтгомери: Яг тэр үед ухаан мэдрэл минь алдагдах шиг болсон. Риэманий таамаглалын тухай ямар нэгэн чухал мэдээлэл нууцлагдаж байна гэж  бодсон.

Энэ 2 эрдэмтний санамсаргүй уулзалтыг тайлбарлъя.

Хорвоо ертөнцийн үндсэн элемэнт болох атом. Түүний төвд байх цөм. Энэхүү цөмийн энерги нь тогтмол бус ямар нэгэн хүчин зүйлийн нөлөөгөөр энергийн утга өөрчлөгддөг гэдгийг физикчдийн судалгаанаас илэрхий болсон байлаа. Жишээлбэл ураны цөмийн энергийн утга нь дээрх байдлаар илэрхийлэгдэнэ.

Доктор Дайсоны энергийн хоорондын зай нь 0 цэгийн хоорондын зайтай нягт холбоотой байж магад. Эйлэр, Гаус зэрэг эрдэмтдийн анхны тооны дараалал нь хорвоо ертөнцтэй ямар нэгэн холбоотой гэсэн итгэл үнэмшил нь орчин үед сонирхолтой хэлбэрээр дахин гарч ирлээ.

........Үргэлжлэл бий   

Ч.Дөлгөөн    

Сэтгэгдэл 2ЭнгийнХэвтээБосооСэтгэгдэл бичих-Aa+
2016, 12 сар 20. 11:08
Зочин

dariigiin niitlel bhgui yum uu, huleegeed bna

2016, 11 сар 29. 20:09
Зочин

mundag humuus bh yum aa

Сэтгэгдэл бичих
Санамсаргүй нийтлэл [ Энд дарна уу ]