Ангилал

Сайтын талаар ярилцъя Уншигчдын санал бодол

1924-1992 он хүртэлх Монгол улсын нэр юм. Энэ үед Монгол улсын төр нийгмийн тогтолцоо нь социалист нийгмийг дамжиж хойд хөршийн бүрэн хараа хяналтад байлаа. Улмаар харийн түрэмгийлэгчдийн санаархлыг удаа дараа тас цохиж, тусгаар тогтнолоо хадгалж чадсан чухал цаг үе билээ.

Жимээс замд: Нарны ба буун цагУншсан605

"XX зууны сэхээтэн: Сономын Лувсанвандан" номыг "С.Лувсанвандан сан"-гийн зөвшөөрөлтэйгөөр уншигчдадаа цувралаар хүргэж байна.

XX зууны нэрт соён гэгээрүүлэгчийн тухай ном нэг хүний амьдрал, замналын түүх бус Монгол үндэстний туулсан олон түүхийг нүдний өмнө хүүрнэн өгүүлэх юм. "XX зууны сэхээтэн: Сономын Лувсанвандан" номыг "С.Лувсанвандан сан"-гийн зөвшөөрөлтэйгөөр уншигчдадаа цувралаар хүргэж байна.


НАРНЫ БА БУУН ЦАГ

 

XX зууны хориод оноос нэвтэрч эхэлсэн суурин газрын соёл иргэншил нь монголчуудын өмсөх хувцас, хоол ундыг өөрчилж эхлэхээсээ өмнө амьдралын хэмнэл рүү нь довтоллоо.

 

Энэ нь монголчуудын цаг хугацааны баримжаа билээ. Их төлөв урт богино хоёр зүүтэй, арван хоёр цифр бүхий дугуй хүрээтэй цаг хэмээх энэ багаж жинхэнэ хронометр гэдэг утгаараа тал нутагт эзэн суухаар ирлээ. Хүрээний язгууртнууд, баян худалдаачдын гэрт чамин тансаг хийцтэй, үнэт мод, ховор металл ашиглан хийсэн цагнууд байх боловч гэрийн гоёлын нэг хэсэг, ганган тавилга ажгуу. Алт мөнгөн гинжтэй энгэрийн цаг ч гэсэн зүүлт, бугуйвчийн аймагт багтана. Эргэн тойрон цаг хугацааны баримжаагүй хүмүүсийн дунд яваа цагтай хүн бол ердөө л "цагтай хүн" билээ.

Нүүдэлчин монголчууд цагийг нараар баримжаалан "Үдийн өмнө", "Үдээс хойш" гэхчлэн хоногийн 24 цагийг хэдхэн хэсэгт хуваах ба "нар ханын толгойд байхад", "Долоон бурхан гудайх үес" хэмээн арай нарийвчилна. Бүрхэг өдрүүдэд хүмүүс өөрийн мэдрэмждээ түшиглэсэн биологийн цагаа ашиглана. Үүнээс үүдэн Москва, Улаанбаатарын хоорондохь шиг цагийн зөрөө гарлаа ч хохироод байх юм үгүй. Тэр үед хэрэглэж байсан дорно дахины сарны тооллын ёсоор хоног нь арван хоёр цагт хуваагдах боловч "Үхэр цагт хонио услаад", " Хонгор чамайгаа хонь цагт хүлээе" хэмээн ярьдаггүй байж. Харин хурим найр хийх, хишиг даллага авахуулах, шинэ жилээ тэмдэглэх зэрэгт тусгай "мэддэг" хүний хэлснээр баримжаалан дээрх тооллыг хэрэглэнэ.

Марзан Шаравын зурсан VIII Богд. Сүүлчийн хааны дэргэд байгаа цаг бол хугацааны хэмжүүр гэхээсээ гэрийн гоёл ажгуу.

Харин хүрээ хийдийнхэн уншлага номоо эхлэх, дуусах цагаа дун, бүрээ мэтийг дуугарган товлоно. Мэдээллийн эх үүсвэр нь мөн л нарны баримжаа. Бүтэн хоногийн хорин дөрөвний нэг буюу 60 минут, 3600 секундыг багтаасан энэхүү нэг цаг гэдэг ойлголт талын монголчуудаас хол хөндий байлаа. Цаг хугацааны хэмжүүрийн нэн эртний хэрэгслэл болох усан, элсэн цагийн эрин ч монголчуудыг дайрсангүй. Манай тооллын 578 онд эртний Византид анх хийсэн хэмээн зарим сурвалж бичгүүдэд гардаг механик цаг 1400-гаад жилийн хойно Монгол оронд "ажиллахаар" ирэв.

Харин гномон хэмээх нарны цагийн талаар монголчууд гайгүй ойлголттой байжээ. Мал хариулж яваа хүүхэд багачууд хонио саах, хургаа нийлүүлэх хугацааг олохдоо гномоныг ашиглаж байв. Газарт тойрог буюу гэрийн план зурж, хаалга, хоймор, авдар, ор зэрэг  тавилгаа зохих байранд нь дүрслэнэ. Тэгээд шилбүрээ газар хатгаад түүний сүүдэр хаана байгааг тогтооно. Энэ цагаараа мэдээж 16 цаг 30 минут болж байгааг бодож гаргахгүй. Харин тооноор туссан нарны гэрэл гэрийн хойморт, эсвэл ханын элгэнд тусаж байгааг мэдэж авна.

Харин шөнийн цагаар од мичдийн байрлалаар цагийг багцаалдаг байв.

Ардын засгиин газар эхэндээ албан хаагчдаа ажлын цаг баримтлуулахын тулд буу ашиглаж байсан гэдэг. Мэдээж хэрэг ажлаасаа хожигдсон этгээдииг нам бууддаг гэсэн үг биш. Хэрэв ингэвэл хэдхэн өдрийн дотор нэг ч албан хаагчгүй болно шүү дээ. Харин Засгиин газрын байрны өмнө буу тавиад түүгээр хий буудан ажил эхлэх, завсарлах цаг зэргийг мэдээлдэг байжээ. Зарим дуртгалд өгүүлдэгээр нягт нямбайгаараа нэрд гарч "Хичээнгүй сайд" хэмээн алдаршсан Б.Цэрэндорж гуайд нэг энгэрийн цаг байсан ба буугаар "гал нээх" ажлыг тэрээр биеэр зохицуулдаг байсан гэх. Сүүлдээ Аж үйлдвэрийн комбинатын дайсан довтлох, байгалийн гэнэтийн аюул болох зэрэгт дохио өгөх зориулалттай яндангиин сирена дохиог тодорхой цагуудад дуугардаг сэрүүлэг болгон нэг хэсэг ашиглажээ. Иинхүү яван явсаар ноён цаг тал нутагт эзэн сууж, хронометр хэмээх багаж гоёл бус хэрэглээ болон хувирлаа.

Сэтгэгдэл 0ЭнгийнХэвтээБосооСэтгэгдэл бичих-Aa+
Санамсаргүй нийтлэл [ Энд дарна уу ]