Ангилал

Сайтын талаар ярилцъя Уншигчдын санал бодол

Монголчуудын тухай Европт үлдсэн хар домогУншсан6,155

Харин Европт монголчуудаас үлдсэн айдас хүйдэс тун удалгүй хар домог болон өөрчлөгдөж, бүр XX зууныг гартал, саяхан болтол амь бөхтэй оршив.

Түүхэн сэдэвт олон гайхалтай нийтлэл, өгүүлэл, номуудаараа та бидний танил болсон Б.Номинчимэд гуайн "Бат, Сүбээдэй нар Европ дахиныг түйвээсэн нь" хэмээх түүхэн найрууллыг уншигчдадаа цувралаар хүргэж байна. Түүх сонирхогч уншигчдын маань оюуны мэлмийг мялаах зөвшөөрөл өгсөн Б.Номинчимэд танд гүнээ талархаж байна.


Бат, Сүбээдэй нар Европ дахиныг түйвээсэн нь: Хар домог (16-р бүлэг)

 

Бат хаан Европын гүнээс буцсан ч эх нутагтаа ирж Их хуралдайд оролцсонгүй. Тэр Ижил мөрний доод урсгал, ус бэлчээр тэгширсэн сайхан газар ирж, Мажарын хаан IV Белагийн тансаг чамин хээрийн өргөө сэлтийг босгоод, Алтан орд хэмээн нэрлэгдэх их улсынхаа суурийг тавихаар тухлав.

Харин Европт монголчуудаас үлдсэн айдас хүйдэс тун удалгүй хар домог болон өөрчлөгдөж, бүр XX зууныг гартал, саяхан болтол амь бөхтэй оршив.

Тийм хар домог түгэн дэлгэрэхэд 1261 оны 9 сарын 03-нд холбоотон монголчуудаасаа урваж, араас нь хутга шаачихаад түүнийхээ золиосонд Ойрхи дорнод дахь европынхны бүхий л эзэмшлийг тавьж туучихсан Загалмайт баронууд нутагтаа ирээд гэм нүглээ хаацайлан цайруулахын тулд зориуд зохион тараасан цуу үлэмж нөлөөлсөн гэдэг.

Ер нь ч Европчууд ялагдлынхаа үнэн учир шалтгааныг бодитойгоор эрж хайсангүй. Бүхэл тивээрээ аль нэгэн байдаг л улс үндэстэнд тэгтлээ дээрэлхүүлж, тийм айхтар айж, дагжсан гэвэл хоосон ихэмсэглэх дуртай европчуудын хувьд хүлээн зөвшөөрөхөд бэрх байв. Тиймээс хүний санаанд багтамгүй домог зохиож, өөрсдөө түүндээ хэдэн зуунаар итгэн суужээ. Тэр хар домог маш энгийн байлаа.

Монголчууд буюу Татарууд бол хүн биш бүдүүлэг адгуус.., тэд бол хүний махан хүнстэй мангас.., тиймээс хүний хүчин зүйлээс хэтийдсэн ялагдашгүй хүчтэй.

Тэд бол Христийн домогт гардаг чөтгөрийн хараалт алс дорнын Тартар орныхон. Тэнгэр бурхангүйчүүд... гэх мэт.

"Монголчууд европчуудыг гал дээр шорлог болгон шарж идэж буйгаар төсөөлсөн тэр үеийн европ зураачийн зураг"
 

Монголчуудын тухай европын эх сурвалжуудад хэрхэн Монголчуудын тухай европын эх сурвалжуудад хэрхэн бичсэн нь сонирхолтой. Парисийн Матью  “Тэднийг хүн гэхэд хэцүү, адгуус гэвэл илүү зохилтой. Цус ууж улангасан, хүний хүүрийг нохой мэт урж тасчин иддэг” гэсэн бол Бордогийн хамба лам ”Монголчууд бол тулалдаанд амь үрэгдсэн хүмүүсийн цогцсыг идэхээр тамаас гарч ирсэн махчид, тэд махчин шувуу ч тоож үл идэх хөсрий яс л үлдээдэг... настай эмэгтэйчүүдийг идэх дуртай, христийн шашинтай залуу охидыг амь тавитал нь олноороо хүчирхийлж баяраа тэмдэглэдэг бөгөөд тэдний хөхийг ихэс дээдэстээ амттан болгож өгөөд цогцсыг нь зэрлэг найр цэнгээний үеэр бусад нь хувааж иддэг” (Ж.Уэтерфордын авсан ишлэл) хэмээжээ.

Арай бодитой хандлагатай, боловсролтой Сплитийн Фома ламтан үүнээс нэг ч их дутсангүй. “Татарууд богинохон хөлтэй ч аварга том цээжтэй. Арслан барс мэт хүчтэй. Эцэж ядрахыг мэддэггүй, агт морьд нь ч мөн адил, гурван өдөр давхичихаад өчүүхэн бага модны холтос мэрж, хөвд идээд болчихдог, туурайдаа тахгүй ч хаданд ямаа мэт авирдаг.

Татарууд өргөн нүүртэй, цагаан шар царайтай, сахалгүй ч том хамартай, хоорондоо хол зайтай зуувин онигор нүдтэй, үнэхээр аймшигтай дүр төрхтэй... Талх амсдаггүй, махыг бол цэвэр, бохир ялгалгүй иддэг. Адууныхаа цусаар өтгөрүүлсэн сүү бол тэдний дуртай ундаа юм. Ер татарууд адгуус мэт идэж уух зүйлдээ анхаарч, эрхэмлэнэ гэж үгүй, хэрцгий аллага хядлага бол тэдний цор ганц бахтай хоол хүнс болно” гэжээ.

"Монголчууд европчуудыг алж хядаж буйг харуулсан тэр үеийн европ зураачийн зураг"

Монголчууд загалмайн, жүүдийн, лалын аль ч шашин шүтдэггүйнх нь учрыг европчууд олсонгүй. Ингээд шашин шүтдэггүй учраас татарууд бол тангараг, ном гэж мэддэггүй, итгэл бишрэл үгүй, үнэнч шударга гэж юу байдгыг ойлгодоггүй жинхэнэ бүдүүлгүүд мөн гэсэн мухар гэнэн гаргалгаа хийсэн байна. Яг л өөрийнхөө мэддэгээс өөр юуг ч байж болшгүй зүйл гэж үздэг хятадын харанхуй мунхаг тариачных шиг сэтгэлгээгээр монголчуудыг дүгнэжээ. Үнэн хэрэгтээ нөхцөл байдал харин ч эсрэгээр байж, монголчууд ёс жудагтай, харин барууныхан бурангуй жудаггүй байсан билээ.

Мөн “Татарууд бүх ард түмний ёс заншлын эсрэг байдаг. Хэзээ ч элчин төлөөлөгчдийг хүлээж авдаггүй, мөн илгээдэггүй” хэмээн гүжирджээ. Монголчууд ямагт урьдчилан элчин илгээдэг байсан. Оросуудад илгээсэн элчийг нь зэрлэгээр алсан байхад ч дахин дахин илгээж л байв. Бат хаан IV Белад элч илгээж учир байдлыг эргэцүүлэн үзэхийг хүсэж байсан. Гэвч тэд өөрсдөө л журмыг зөрчиж, элчийг өчүүхэн ч төвдөхгүйгээр алж хороож орхидог байсан билээ. Чухам элчийг нь алаад байсан учраас л Чингис хаан болоод залгамжлагчид нь хатуу сануулгыг их ч үнэ өртгөөр өгч байж дэлхий дахинаа элчийг бүрэн эрхт болгон өргөмжилж чадсан билээ. Энэ нь олон улсын дипломат соёлын гараа байсан.

Үнэн хэрэгтээ европчууд өөрсдөө үеийн үед бусад ард түмний ёс заншлын эсрэг байж ирсэн юм. Тэдний эхлүүлсэн XVIII, XIX, XX зууны колонийн эринд Африк, Ази, Австрали, Америкийн хичнээн олон ард түмэн, үндэстэн угсаатан ёс заншил, төрөлх хэл, төрөл ургаа мартаж, хүйс тэмтрэгдсэнийг тоочих аргагүй.

Монголчуудыг царцааны нүүдэл мэт олон байсан, тийм учир л ялж байсан гэж үе үеийн түүхчид бичиж, сурах бичигт бичиж тэмдэглэжээ. Гэвч бодит байдал харин ч эсрэг байсныг бид мэднэ.

Фома ламтан хүртэл энэ үнэнийг хүлээн зөвшөөрсөн байдаг. Тэр Мохийн талд “...Татарууд хэдий тоогүй олон байсан ч үнэндээ мажарууд тэднээс ч олон байсан билээ” гэж бичиж үлдээсэн.

XIII зуунд монголчуудыг соёлгүй, болхи бүдүүлэг, харанхуй зэрлэг байсан гэвэл бүр ч үнэмшилгүй. Монголчууд Европ дахинд өртөө улаа, олон улсын харилцааны дэг ёс, цэргийн чанд зохион байгуулалт, дарьт буу, татварын нэгдсэн систем зэрэг олон ололт дэвшилтийг түгээн дэлгэрүүлсэн. Ялангуяа Хятад, Арабын шинжлэх ухааны ололт, технологийн дэвшил монголчуудаар дамжин Европт дэлгэрсэн нь чухал байв. Үр шимийг нь ч тэд хангалттай хүртсэн билээ.

Л.Гумилев ийн бичжээ. “Тэр үед англи германы баронууд болхи задгай зуухаар чулуун шилтгээнээ дулаацуулж, тариачид нь шувууны өдөн хөнжлөөр биеэ хучин, саравчинд өвөлжин зутарч байхад нүүдэлчид цэвэр агаар, тос даасан эсгий гэртээ аргалын галаа дүрэлзүүлэн жаргаж байсан юм. Чухамхүү сууц гэдэг эд өлгийн болон оюуны соёлыг хөгжүүлэхэд чухал тав тухыг тодорхойлном билээ.

Нүүдэлчдийн зэвсэг болох мод эврээр хийсэн их гарын нум кельтийнхээс бусад европын бүх улсын нумаас хоёр дахин хол тусдаг, монголчуудын өмсдөг булган малгай, үен дээлийг Европт вангууд л өмсдөг..., талын ард түмэн оюуны хувьд ч, соёлын хувьд ч аж байдлын хувьд, баатар зоригийн хувьд, чин шударгийн хувьд ч лалууд хийгээд европын рыцариудаас даанч дутахгүй байсан юм”. Энэ хангалттай биз ээ. Баатар зориг хийгээд чин шударгынхаа хувьд харин ч Монголчууд Европчуудаас хувь илүү байсан билээ.

Хөгтэй эндүүрэл ч цөөнгүй гарч байсан. Европчууд монголчуудын сүлд далбаан дээрх халин нисэж яваа цагаан шонхорын дүрсийг загалмайн хэрээс гэж эндүү харан хөөрсний нэгэн адил байлдааны догшин хар сүлд, төрийн их цагаан сүлдийг “оройдоо хар цагаан ноосон бөмбөгтэй” гэж харсан байдаг. Ийм л гаж, өрөөсгөл харцаар монголчуудыг харж байсан Европчуудын өрөвдөлтэй итгэл үнэмшил тэр цагийнхаа түүх сударт тэр чигтээ үлдэж, олон зуунаар үргэлжилсэн төөрөгдлийг бий болгожээ. Өнөө ч зарим газарт, хүнд ийм үзэл байж л харагддаг юм.

Сэтгэгдэл 1ЭнгийнХэвтээБосооСэтгэгдэл бичих-Aa+
8 сар 17. 11:21
Зочинб

Монголчууд гадны барааны хэрэглээны хавсрага сэтгэлгээтэй, жинхэнэ аж тухыг ойлгодоггүй ,хэлбэр загварыг их хөөдөг,Эх нутгийн баялагаа гадныхантай хуйвалдаж хувайруулдаг олонхи тэнэгүүд нь гадагшаа дүьэж амиа тэжээдэг баахан оюуны хомсдол их тул өчүүхэн зйүлэр бахархах дуртай

Сэтгэгдэл бичих
Санамсаргүй нийтлэл [ Энд дарна уу ]