Ангилал

Сайтын талаар ярилцъя Уншигчдын санал бодол

"XX зуун"-Дарангуйлагчийн үе-1Уншсан5,785

Гитлер ардчиллын дүрмийг зөрчилгүйгээр дарангуйлагчийн эрхт засаглалыг бий болгов.

Уншигч та бүхэндээ хүргэдэг "XX зуун" цувралын маань шинэ нийтлэл бэлэн боллоо. Өмнө нь бид энэхүү цувралынхаа дараах дөрвөн нийтлэлийг хүргээд байгаа билээ.


Цувралын энэ удаагийн хэсэгт Дэлхийн II дайн, тэр үеийн дарангуйлагч болон түүнийг тахин шүтэж байсан ард түмний тухай өгүүлнэ.

Гэрт нь ирсэн хүүхдийг өхөөрдөн буй хижээл эр. Түүнээс дарангуйлагчийн тарх үл харагдана. Зургийг нь авсан хүн бол Гитлерийн амраг бүсгүй.

Гитлерийн хөдөлгөөнийг дуурайн тоглоом шоглоом хийж байгаа эмэгтэй бол 23 насаар дүү Ева Браун. Эдгээр зургийг Гитлерийн хамт амиа егүүтгэсэн Евагийн эд хогшил дундаас олжээ. Мюнхений ойролцоо байсан эдлэн газарт Ева амьдарч байжээ. Дайн эхэлсэн ч тэнд амар амгалан байдалтай байлаа.

Харин дорно зүгийн хүйтэн ЗХУ-д хэдэн сая эр цэрэг, энгийн иргэд тамд унасан мэт байв. Ямар ч шалтгаангүйгээр олон арван сая хүн алуулж байв.

Гитлерийн ойр дотны хүн нь ийнхүү хэлжээ: Фюрэрт хувийн амьдрал, цаг зав гэж байхгүй. Өдөр шөнө ялгалгүй Германы ард түмэнд бүхнээ зориулж байгаа.

Харин тэр үед хэдэн сая Еврэй үндэстэн Европын өнцөг булан бүрт байгуулсан хорих лагерь руу илгээгдэж байв.

Яагаад ард түмэн дарангуйлагчийг хүлээн авав. Яагаад дэлхий дахин дарангуйлагчийг зогсоож чадсангүй вэ? АНУ-ын автомашины хаан Хенри Форд еврэйчүүдийн эсрэг үзлийг өргөмжлөн Гитлерт ихээхэн нөлөө үзүүлэв. Францаас төрөн гарсан загварын ертөнцийн хатан хаан Коко Шанель нь Германы армид туслан, мэдээлэгчээр ажиллаж байлаа. АНУ-ын тэнгэрийн баатар Линдберг нь Гитлертэй хамтарснаар дэлхий дахиныг энх тайван байдалд хүргэнэ гэж итгэж байлаа.

Линдберг: Ирээдүйд АНУ-тай хамтрах нь Герман улсаар удирдуулсан Европ байж магад.

Тэр үед дэлхийн олон арван хүн Гитлерийг дэмжиж байлаа. Дэлхий дахин аймшгийг мэдэрч эхлэх үед түүнийг зогсоож чадах юу ч байсангүй.


Цаг үе дарангуйлагчийг хүсэж байв

 

Дэлхийн II дайн өмнө нь болж байсан дайнаас тэс өөр байлаа. Энэ дайнд 50-60 сая хүний амь үрэгдсэн гэгддэг. Дайнд оролцсон улс орнуудын тоо 50-иас илүү гарч дайны гал дэлхий даяар тархав. Тийрэлтэт хөдөлгүүрт байлдааны онгоц, алсын зайны пуужин, цөмийн зэвсэг зэрэг шинэ хэлбэрийн үй олноор устгах зэвсгүүд зохиогдов. Дайсагналцсан улс орнууд ардчилал, коммунизм, фашизм гэсэн өөр өөрсдийн үзэл баримтлал, идеологийг өргөмжилж байлаа. Үзэн ядалт, ялгаварлан гадуурхах үзэл нь үй олноор устгах алан хядалтыг бий болгов. Дэлхийн II дайн нь өмнөх дайнаас ялгаатай нь дайны золиос болсон хүмүүсийн 70 илүү хувь нь энгийн иргэд байсан юм. Дэлхий дахиныг нөмөрсөн аймшигт гамшгийн төв дунд нь байсан хүн бол Адольф Гитлер.

Герман улсын Мюнхэн хотын ойролцоо байх Ланцбергийн шорон. 1923 онд Гитлер эндээс дарангуйлагч болох анхны алхамаа эхэлжээ. Хэт барууны үзэлт жижигхэн улс төрийн нам болох Үндэсний социалист хөдөлмөрийн нам буюу Нацист намын удирдагч 32 настай Гитлерийн төрийн эргэлт гаргах оролдлого нь бүтэлгүйтэж хоригдож байв.                   

Дэлхийн I дайнд ялагдсан Герман улс асар их хэмжээний дайны торгуулиа төлж чадалгүй эдийн засаг нь элгээрээ хэвтсэн байлаа. Ард түмэн хайпер инфляцид нэрвэгдэн зовж зүдэрч 1 талх 1 их наяд маркт хүрч байлаа.

Хоригдож байсан Гитлерт тусалж дэмжиж байсан нэгэн гэр бүлийнхэн байдаг. Тэд бол Германы алдарт хөгжмийн зохиолч Вагнерийнхан. Сүүлд нь Вагнерийн гэр бүлийн удирдагч болсон Бэнифрэйд Вагнер нь Гитлерийн уран илтгэлийг сонсон түүний шүтэн бишрэгч нь болов.   

Бэнифрэйд Вагнер: Дэлхийн I дайны дараах инфляцас болж ард түмэн ямар их хүнд бэрх байдалд байсныг дахин санах хэрэгтэй. Тэр үед хэний ч мэддэггүй байсан Гитлер гарч ирсэн. Тэрээр шинэ үндэсний бодлогоор биднийг аврахаар амласан. Түүний үзэл баримтлал, итгэл үнэмшилд бүгд сэтгэл догдолж байлаа.

АНУ-д концертоор очсон Бэнифрэйд Вагнер нь нэгэн хүнээс Гитлерт санхүүгийн тусламж үзүүлэхийг гуйжээ. Тэр хүн нь автомашины хаан Хенри Форд. Маш нууцаар нацистуудад санхүүжилт өгч байсан гэдэг. Форд еврэйн эсрэг үзлийг баримталдаг хүн байжээ. Тухайн үед АНУ-ын нийгэмд еврэйн эсрэг үзэл дэлгэрч байлаа. Европоос ирсэн олон тооны еврэй цагаачдад Америк хүмүүс ажлын байраа булаалгасан гэж үздэг. Фордын эзэмшиж байсан сонин нь еврэйн эсрэг үзлийг сурталчилж байжээ. Дэлхийн санхүүгийн салбарыг атгаж, коммунизмыг дэлгэрүүлж байгаа хүмүүс бол еврэй хүмүүс гэсэн агуулгатай Фордын нэрээр гаргасан ном нь хамгийн их борлуулалттай болж, 16 улсын хэлээр орчуулагджээ.

 

Хоригдож байх үеийн Гитлер: Миний амин сүнсний эх булаг нь Хенри Форд байлаа. Бидэнд тулгарч буй нийгмийн бүхий л асуудлуудын шалтгаан нь Еврэй хүмүүс болно. Еврэй үндэстний шүтэн бишрэх зүйл нь эд хөрөнгө, мөнгө бол Герман үндэстэн бидний хувьд тийм биш ээ.

Хоригдож байх хугацаандаа бичсэн зохиол нь “Бидний тэмцэл” ном болно. Гитлер энэ зохиолдоо 2 дайсныг онилсон нь Еврэй үндэстэн болон коммунизм байлаа.   

 

1929 оны 10 сар. АНУ-ын Волл Стирийтэд хувьцааны үнэ маш ихээр унаж дэлхий нийтийг хамарсан эдийн засгийн их хямрал эхлэв. Хамгийн их хүнд цохилт авсан улс нь дайны нурамнаас босож байсан Герман улс байлаа. Ажилгүйдлийн хувь 30-аас давав.  

Ялын хугацаа нь дуусаж суллагдсан Гитлер их хямралыг дахин олдохгүй завшаан гэж үзэн өргөн хэмжээний сонгуулийн сурталчилгаа явуулав. Тэрээр асуудлыг хэлэлцэхээс өөр юмгүй, шийдэлд ч хүрч чаддаггүй ардчиллын оронд хүчтэй удирдагч бүхий фашизм л Германийг аварч чадна хэмээн сурталчилж, нацистууд ч сонгуулиар олноор гарч ирж байв.

Гитлер "Миний зорилго бол тоо нь 30 хол давсан улс төрийн намуудыг Герман улсаас арчин алга болгох. Ажил мэргэжил, анги давхарга, шашны төлөөлөл, муж бүрийн төлөөлөгчид нь бидэнд огт хэрэггүй" гэдэг байжээ.

Тэр үед Италид фашистууд төрийн эрхэнд гарлаа. Фашист намын дарга Муссолини нь нэгдмэл эдийн засаг, колонийн эзэмшилтэй болох замаар дэлхийн их хямралыг давахыг зорив.

Муссолини нь "Италийн ард түмээн. Хэзээ ч ямар ч нөхцөл байдалд дайн дэгдэж байж л энх тайван бий болно" гэж хэлдэг байв.

 Нөгөөтэйгүүр дэлхийн их хямралын ямар ч нөлөөг үзээгүй улс байлаа. Хувьсгалыг амжилтанд хүргэж коммунист нам эрх мэдлийг авч байсан ЗХУлс. ЗХУ нь төлөвлөгөөт эдийн засагт тулгуурлан хүнд үйлдвэржилт, хөдөө аж ахуйн хамтралын бодлогыг баримтлан эдийн засаг нь хөгжин дэвжиж байлаа.

Дэлхий даяар капитализмийн сүйрэл боллоо гэж байв. Герман улсад ч бас Москвагийн тусламжийг авсан коммунистууд нацистуудтай зэрэгцэн ард иргэдийн итгэлийг ихээхэн хүлээх болов. Гудамж талбайд нацистууд болон коммунистууд өдөр тутам сөргөлдөн үзэн ядалт нь цус урсгах мөргөлдөөн болж хувирдаг байв.

Хувьсгалч Тройцкий сүүлд дурсахдаа: Коммунист уу, фашист уу гэдэг сонголт нь олон хүний хувьд “Ад чөтгөр үү”, “Мангас уу” гэдгийг сонгохтой адилхан гэжээ.

Гитлерийн засгийн эрхийн төлөөх тэмцэл, үйл ажиллагаа нь хүсэл эрмэлзэл гэж үгүй болсон 17 сая энгийн иргэдийн хүчээр ялалтанд хүрчээ.

1933 оны нэгдүгээр сар. Гитлерийн засгийн газар "төрөн" гарав. Бусад консерватив намуудтай хамтарсан засгийн газар байлаа. Улс төрчид дотроо Гитлерийг түр зуурийн үзвэр гэж бодон дутуу үнэлж байлаа. Түүний тур зуурийн нэр хүндийг ашиглан консерватив намын эрхээ хамгаалан үлдээе гэж бусад улс төрчид үзэж байжээ.

Шадар сайд, төв намын дарга Франц Фон Паапен: Бид нар Гитлерийг ерөнхий сайд болгосон. Хоёр сарын дараа гэхэд л тэр балчирыг түлхэн унагаана гэж тооцоолж байсан.

Засгийн газраа байгуулаад нэг сарын дараа парламентийн байр шатсан осол гарав. Гитле коммунистуудын хийсэн ажил гэж гүтгэн парламентад эрх мэдэл нь өсөж байсан коммунист намын гишүүдийг дарааллан баривчлан хорив. Түүний дараахан Гитлер нэгэн хуулийн төслийг парламентад өргөн барьсан нь “Бүх эрхийг хүлээн авах” хууль байлаа. Ерөнхий сайд нь төрөл бүрийн хуулийг парламентийг зөвшөөрөлтэй эсэхээс үл хамааран батлах хуулийн төсөл байлаа. Энэ нь парламентийн засаглалтай ардчиллыг булшилна гэсэн үг байв.

Олонхийн саналыг авч чадаагүй байсан Нацист намын хувьд үнэндээ бол батлагдаж чадахгүй хууль байлаа. Гитлер хүч түрэмгийлэх арга хэрэглэв. Парламентийн байрыг нацистын Эс Эс (SS) болон Эс Ай (SA) байгууллага бүслэн авав. Сөрөг хүчний намуудтай улс төрийн тохиролцоо хийж өөрсдийн талд оруулав. Эцэст нь социалист ардчилсан намаас бусад бүх сөрөг хүчний нам дээрх хуулийг хүлээн зөвшөөрөв. Гитлер ийнхүү ардчиллын дүрмийг зөрчилгүйгээр дарангуйлагчийн эрхт засаглалыг бий болгов. Түүнээс хойш 4 сарын дараа нацист намаас бусад улс төрийн намын үйл ажиллагааг хориглов. Бүх эрхийг гартаа авсан Засгийн газрын бүх шийдвэр нь хууль ёсны дагуу байлаа. Хүчтэй удирдагч бий болохыг эрдэм мэдлэгтэй хүмүүс ч талархан хүлээн авчээ.

XX зууны агуу философич Мартин Хаардега тэр жил нь нацист намд элсэв. Фрайбургийн Их Сургуулийн захирал гэдгээрээ оюутнууддаа Гитлерийг бүхий талаар дэмжихийг уриалав.                

Мартин Хаардега: Нацист намын хувьсгал нь өнөөгийн Герман үндэстэн бид бүхний оршин тогтнолд төгс өөрчлөлт авчирч байна.

Германы өнцөг булан бүрийг холбосон хурдны автозам "Аүтобан". Дэлхийд анх удаа баригдсан хурдны замын сүлжээ бөгөөд Гитлер нь ажилгүйдлийг бууруулах зорилгоор бариулсан бүтээн байгуулалт байлаа. 1933 онд хурдны замын бүтээн байгуулалт эхлэж Гитлер нийт урт нь 7000 км автозам байгуулахаа зарлав.

Автозамын бүтээн байгуулалтад тоног төхөөрөмж албаар ашигласангүй. Нэг ч гэсэн хүнийг ажиллах ажлын байртай байлгах зорилготой байв. Гитлер нь Германы ард түмэнд тансаг сайхан амьдралын мөрөөдлийг ч мөн өгөв. Ерөнхий сайд болсны дараахан баян чинээлэг хүмүүсийн хэрэглээ байсан автомашиныг энгийн иргэд ч хэрэглэх боломжтой болгох "Ард түмний автомашин" бодлогыг хэрэгжүүлэв.

Энэ гар зураг бол Гитлер өөрийн гараар зурсан энгийн иргэд унах боломжтой автомашины зураг гэж хэлэгддэг. Автомашин зохион бүтээх ажлыг хариуцуулсан хүн нь Фердинандо Порше. Сүүлд спорт машин үйлдвэрлэлээр өөрийн нэрээ түүхэнд үлдээсэн алдарт инженер болно.

Улсын өмч бүхий компани байгуулан Форд компанитай эн зэрэгцэх дэлхийн хамгийн том автомашины үйлдвэр байгуулав. Тэрхүү компанийг "Volkswagen" гэж нэрлэв.

Мөн Гитлер ард түмний амьдралын түвшинг нэмэгдүүлэх бодлого хэрэгжүүлэв. 7 хоногийн 2 өдөр нь амралтын өдөр, 7 хоногийн ажлын нийт цаг 48 цаг байхаар Германы бүх компанид үүрэг даалгавар өгөв. Энэ нь өнөөгийн хөдөлмөрийн систем болно. Том компаниудад ажилчдын хоолны газар байгуулахыг дэмжив. Ажлын байрыг сайжруулах олон төрлийн байгууламжуудыг бариулав. Статистикийн мэдээлээллээр Гитлер засгийн эрхэнд гарсанаас хойш аж үйлдвэрлэлийн хүчин чадал 5 жилийн дараа 1 дахин нэмэгдэж татварын орлого 3 дахин өссөн байлаа. Нийтийн эзэмшлийн капиталд хөрөнгө оруулалт хийснээр эдийн засгийн өсөлтийг хангана гэсэн тухайн үеийн хамгийн сүүлийн үеийн эдийн засгийн бодлого нь ихээхэн үр дүнд хүрч Герман улс хамгийн түрүүнд их хямралыг даван гарав.

     1934 оны бүх нийтийн сонгуулиар Гитлер 89,99 хувийн итгэлийн хүлээв.

     Герман хүний дурсамжаас: Амьдрал үнэхээр сайжирч байлаа. Нацистаас зайгаа барья гэж байсан хүмүүс болон холбоогүй байя гэж байсан хүмүүс нэг ч үлдээгүй байв.

     Ажилчин хүмүүс бүгд хувийн орон сууцтай болов.

     1935 оны 9 сар. Ард түмний итгэл, дэмжлэгийг хөдлөшгүй болгосон Гитлер нь Нацист намын их хурлаар нэгэн хуулийг зарлав. Еврэй үндэстний сонгуулийн эрх болон Герман үндэстэнтэй гэр бүл болохыг хориглосон Нюрнбэрг хуулийг батлав. Гитлер нь Ари үндэстний бахархлыг үгүй болгосон нь еврэй үндэстэн гэж үзэж байв.  

  Гитлер: Энэ хууль нь бид бүхний хүчин зүтгэлийн үр дүн. Бидний хүчин зүтгэлээр Герман улс нь эрх чөлөөгөө буцаан олж авлаа.

     Энэ хуулиар Еврэй үндэстэн сонгууль өгөх эрхгүй боллоо. Еврэй хүмүүсийг төрийн албанаас хөөж, еврэй хүмүүсийн ажиллуулж байсан дэлгүүрээс Герман хүн бараа худалдаж авахыг хориглосон байв. Эхэн үед эрэгцүүлэн гайхаж байсан хүмүүс байсан ч үсрэнгүй эдийн засгийн өсөлтөөр тэрхүү бодол нь буурч еврэй хүмүүсийг ялгаварлан гадуурхах үйл ажилагаанд оролцох хүн ч байлаа.

     Нацистийн эсрэг цөөхөн тэмцэгчдийн нэг байсан Мартин Ниймера. Дайны дараа түүний хэлсэн үгнээс дараах шүлэг зохиогджээ.

Нацистууд хамгийн анх коммунистууд рүү дайралт хийхэд

Би дуугүй байлаа, Би коммунист биш болохоор тэр    

Нацистууд еврэй хүмүүсийu баривчлан явахад

Би дуугүй байлаа, Би еврэй хүн биш болохоор тэр

Харин нацистууд над руу дайралт хийхэд

Миний төлөө дуугарах хүн нэг ч үлдээгүй байв.

Гитлер дэлхий рүү өөрийн савраа сунгаж эхлэв..........

Үргэлжлэлийг ЭНД дарж уншина уу.

Ч.ДӨЛГӨӨН

Сэтгэгдэл 0ЭнгийнХэвтээБосооСэтгэгдэл бичих-Aa+
Санамсаргүй нийтлэл [ Энд дарна уу ]

Унших СЭДЭВ-ээ өөрөө сонгодог боллоо

12 сард сонгогдсон сэдэв
Дундад зууны Европ
13 сарын онцлох сэдвийн санал хураалт явагдаж байнаЭнд дарж саналаа өгнө үү