Ангилал

Сайтын талаар ярилцъя Уншигчдын санал бодол

Хятадын гадаад тагнуулУншсан1,259

АНУ-ын хятад судлаач Николас Эфтимиадсын бичсэн “Хятадын тагнуулын байгуул­лагын үйл ажиллагаа” номын хэсгээс орчуулагч Ж.Болдын хөрвүүлснээр нийтэлж байна.

АНУ-ын хятад судлаач Николас Эфтимиадсын бичсэн “Хятадын тагнуулын байгуул­лагын үйл ажиллагаа” номын хэсгээс орчуулагч Ж.Болдын хөрвүүлснээр нийтэлж байна. Уг зохиогчийн бичсэн “БНХАУ-ын Улсыг аюулаас хамгаалах яамны олон улсын тавцан дээрх төлөвшил” судалгааны сэдэв АНУ-ын Мэдээлэл, судалгааны төвийн шинжлэх ухааны шилдэг өгүүллэгээр шалгарч байжээ. 

Хятадын тагнуулын байгууллагын үйл ажилла­гаанд бусдаас ер бусын, бусдыг бишрүүлж гайхуу­лаад байх зүйл үгүй. Гэхдээ л үйл ажиллагаанд нь Хятадын онцлог гэмээр зүйл байдаг. Мэдээ цуг­луулахын тулд УАХЯ гадаадад оршин сууж байгаа, удаан хугацаагаар гадаадад аялж байгаа өөрийн иргэдийн дотроос олон хүнийг сонгон авна. АНУ-ын сөрөг тагнуулын өндөр албан тушаал­тан Хятадын тагнуулын байгууллагын энэ аргыг Зөвлөлтийн тагнуулын байгууллагын уламжлалт аргатай зүйрлэж, Зөвлөлтийн тагнуулын байгуул­лагыг бодвол арай цөөн хүнийг ашиглаж илүү их мэдээлэл олдог гэсэн байдаг.

Хятадууд тагнуулын мэдээ цуглуулах ажиллагааг төдийлөн түвэгтэй ажиллагаа болгодоггүй, тооны хувьд олон мэдээ цуглуулж чаддагаараа мэдээний хомс­долыг нөхөж чаддаг байна. Хятадууд АНУ-д таг­нуулын үйл ажиллагаа явуулахдаа дараахь байгууллагын ажилтнуудыг ашигладаг юм. Үүнд:

    - Нэг мянга таван зуун дипломатч болон худалдааны төлөөлөгчид;

    - Долоон зуугаад худалдааны байгууллага болон төлөөлөгчийн газрууд;

    - АНУ-д жил бүр сурч байдаг арван таван мянга гаруй оюутан;

    - АНУ-д жил бүр төрөл бүрийн шугамаар очдог хоёр мянга долоон зуугаад төлөөлөгчид;

    - АНУ-д цагаачлан амьдардаг маш олон тооны хятад цагаачид;

    АНУ-д илрүүлсэн Хятадын технологийн таг­нуулын үйл ажиллагаанд тооцоолон бодох ма­шинаар шинжилгээ хийхэд тэд тагнуулын үйл ажил­лагаандаа үндсэн гурван аргыг ашигладаг болох нь харагдаж байна. Нэгд, Хятадад сонгон авч элсүүлсэн хүмүүстээ гадаадад явахдаа тэдний сонир­хож байгаа технологийг олж ирэхийг хүсдэг. Хоёрт, Хятад Улсад шаардлагатай гэсэн технологийг олж авах боломжтой АНУ-ын компаниудыг Хятадын төрийн өмчийн компаниуд шууд худалдан авч байна. Тагнуулын ажлын хүрээнд ийм ажиллагааг шийдэмгий довтолгоо гэж үздэг юм. Гуравт, хамгийн их дэлгэрсэн арга бол Хонконгд үйл ажиллагаагаа явуулдаг компанийн хүнийг өөртөө элсүүлж, түүгээр дамжуулан өндөр шинэ технологийг худалдан авах явдал юм. 

 

Хууль ёсны халхавч ашиглан гадаадын техник, технологийг олж авдаг арга нь шинжлэх ухааны чиглэлээр хүн солилцоог ашиглах явдал хамгийн нийтлэг арга байдаг байна. Жил бүр БНХАУ-ын иргэн хэдэн мянган хүн худалдаа, үйлдвэрлэл, шинжлэх ухааны салбарт хамтран ажиллах зэрэг бусад шу­гамаар АНУ-ыг зорьдог. Тагнуулын мэдээллийг илээр цуглуулах арга бол төлөөлөгчдийг нутагтаа эргэж ирсэн хойно нь тэднээс гадаадад байхдаа үзсэн, харсан зүйлүүд дотор нь сонирхсон мэдээлэл байгаа эсэх талаар асууж тодруулна. Үүний зэрэгцээ Хятадын УАХЯ, цэргийн тагнуулын байгууллага хүн элсүүлэх замаар бас тагнуулын мэдээ цуглуулдаг байна. Мэдээ дамжуулах, мэдээ олох зорилгоор гол төлөв хүн элсүүлж авдаг аж. 

Ийм аргаар тагнуулын мэдээ цуглуулах нууц ажиллагааг 1988 оны 02-р сарын 29-ний өдөр АНУ-д илрүүлсэн бөгөөд тэр өдөр БНХАУ анхныхаа нейтроны бөмбөгийг дэлбэлж туршсан өдөр юм. АНУ-ын ХМТ-ноос хийсэн хожмын шалгалтаар нейт­роны бөмбөг хийх технологи нь Хятадын өөрийнх нь биш, Калифорни мужийн Ливермор хотын Лоуренс Ливерморын Үндэсний лабораторид зохион бүтээсэн болох нь тогтоогдсон байна. ХХ зууны 80-аад оны дундуур энэ технологийг нууцалж хамгаалдаггүй байж. Нүүрэн дээрээ Хятадын эрдэмт­дээс бүрдсэн гэх элдэв төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүн зохих ёсны шалгалтад өртөлгүйгээр эдгээр техник, тех­нологийг үзэж танилцдаг байж. Хятадын хэд хэдэн эрдэмтэн айлчилж байсныг АНУ-ын ХМТ тэд­нийг нэг бол Хятадын УАХБ-тай холбоотой, нэг бол тагнуулын ажилтнууд байсан гэж дүгнэсэн бай­даг. Лоуренс Ливерморын лабораторид хийж байсан эдгээр айлчлалыг энэ байгууллага дотроос хүн элсүүлэн авах ажиллагаандаа Хятадын УАХЯ хялбархаан ашигласан байж болзошгүй байгаа юм. 

Мэргэжлийн тагнуулчдын ажиллагаа болон УАХЯ-ны элсүүлсэн хүмүүсийн тагнуулын ажилла­гааны ялгааг иргэд сонирхдог. Мэргэжлийн таг­нуулын ажилтнуудын хувьд тэд ихэнхдээ техник, техно­логийн гол асуудлын талаархи мэдлэг нь хангалтгүй байдаг. Харин элсүүлсэн хүмүүс нь нууцаар мэдээ цуглуулах аргыг мэддэггүй. Тухайлбал, Парист бол­­сон нэгэн худалдааны үзэсгэлэн дээр Хятадын шинжлэх ухааны байгууллагын төлөөлөгчдийн ги­шүүд Германы AGFA үйлдвэрт бүтээсэн гэрэл зур­гийн шингэн хоронд зангиагаа дүрж, уусмалыг шин­гээн авч байсан нь Францын цэргийн ажиглагчдын хяналтад өртсөн байдаг. Тагнуулын ийнхүү болхи ажиллагааны зорилго нь тухайн уусмалын дээжийг авч улмаар химийн бүтцийг нь тогтооход ашиглах гэсэн хэрэг байсан биз ээ. 

Нууц технологийн талаар мэдээ олж цуглуулах­даа эрдэм шинжилгээний болон худалдааны ажилт­нуудыг ашигладгаар хязгаарладаггүй. Хятадууд ту­хайн үедээ өндөр шинэ технологи бүтээж чадахуйц Америкийн компаниудыг худалдаж авах оролдлого хийж байсан ч америкчууд эдгээр технологийг гадаад орнуудад гаргах зөвшөөрөл олгоогүй байсан юм. Хятадын агаарын тээврийн хэрэгслийн технологийн экспорт, импортын төрийн өмчийн компани Сиэтл хотын агаарын тээврийн хэрэгслийн сэлбэг үйлдвэр­лэдэг МАМСО компанитай харилцаагаа тасалсан ту­шаалыг 1990 оны 02-р сард АНУ-д суугаа улсын аюулгүй байдлыг хангах байгууллагууддаа мэдэгдсэн байна. Ж.Бушийн Засгийн газар Хятадын агаарын тээврийн хэрэгслийн технологийн экспорт, импортын төрийн өмчийн компанийг тухайн үедээ ХАЧА-ийн агаарын цэргийн хүчинд агаарт онгоц цэнэг­лэх технологи нийлүүлэх гэж байсан “ялтан” хэмээн олонд зарласан юм.  

МАМСО компанийг худалдан авах асуудал дан ганц УАХЯ-ны ажиллагаа илчлэгдсэнтэй холбоотой биш юм. Тагнуулын байгууллага Засгийн газар болон цэргийн байгууллагаас өгсөн онцгой үүр­гийн дагуу мэдээлэл цуглуулах үйл ажиллагаа явуулах шийдвэр гаргасан байж таарна. Тэд үнэ өсөх байдлаас сэрэмжлэх, асуудлыг тодорхой мэ­дэж байх шаардлагын үүднээс тагнуулын мэдээг үргэлжлүүлэн цуглуулсаар байдаг. Үнэндээ бо­дит байдал ийм учир УАХЯ-наас зөвшөөрөл авалгүй­гээр, хэдийгээр өндөр шинэ технологийг худалдаж авах боломжгүй байсан ч маш их хүч гарган байж ихээхэн өргөн цар хүрээгээр тагнуулын мэдээ цуглуулах үйл ажиллагаа явуулсан юм. Ийм ажил­лагаа явуулахдаа энэ компанийг судлах, тус компани нь хятадуудын олж чадахгүй мэдээллийг ямар нэг байдлаар олж чадах хэрэгсэл нь болох боломжтой эсэхийг тогтоосон байна. 

Энэ ажиллагаа нь технологийн болон мэдлэг чадварын тодорхой түвшинг шаардаж байсан тул энэхүү өргөн цар хүрээтэй тагнуулын үйл ажиллагаа арга буюу аюулгүй байдлыг хангах байгууллагатай холбогдох болсон юм. Тухайлбал, Хятадын агаарын тээврийн техник, технологийн экспорт, импортын төрийн өмчийн компани Америкийн МАМСО компанийг худалдаж авахыг санаархаж байсан нь Хятадын БХЯ-ны шинжлэх ухаан, тех­нологийн үйлдвэрлэлийн хороотой холбоотой байсан бололтой юм. Тус хорооны үндсэн үүрэг нь байлдааны зэвсэг, техникийн судалгаа, зохион бүтээх, цэргийн болон иргэний байгууллагуудын хамтын ажиллагааны асуудлыг хариуцдаг болно.

  Хятадад УАХЯ-тай хамтран явуулдаг тагнуулын ажиллагаанууд дотроос Америкийн томоохон компанийг худалдан авах гэсэн ажиллагаа бол ховор тохиолдол бөгөөд үүнд УАХЯ-ыг татан орол­цуулснаараа нарийн ов мэх, нууцлаг арга ашигласан тагнуулын онцгой ажиллагаа болсон юм. Гадаадын мэдээллийг хулгайлах хамгийн үр дүнтэй арга бол Хонконгд элсүүлсэн туршуулуудаа ашиглах явдал байдаг. Өндөр шинэ технологийг хулгайлах гэсэн ажиллагаатай (амжилтад хүрсэн) холбоотой нийтэд ил болсон хэргүүдийг судлаад үзвэл нэг онцлог зүйл харагддаг юм. Хятадын УАХЯ-нд элсэгдсэн этгээд Хонконгд компани байгуулдаг байна. Тэр компани албан ёсны худалдааны үйл ажиллагаа явуулахаас гадна технологи худалдан авч бусдад дамжуулах ажиллагаа явуулна. Хятадын тагнуулын байгууллагад элсэгдсэн этгээд өөрийн биеэр худал­дааны элдэв хурал, цугларалтад оролцох, телефон утас, факсаар холбоо барих (сүүлийн хоёр арга нь аюулгүй байдлын үүднээс илүү зохимжтой байдаг) зэргээр Америкийн хэд хэдэн компанитай холбоо тогтоож, онцлог шинэ өндөр технологийн тоног төхөөрөмжийг худалдаж авахыг хичээдэг байна. Өнөөдөр Хятадын УАХЯ улс дотроо ач холбогдол багатай мэдээлэгч нараа гадаадад мэдээ мэдээлэл худалдаж авах, мэдээ дамжуулах ажиллагаанд түлхүү ашиглах чиглэлийг баримталж байна.

  1984 оны 02-р сард Хонконгийн худалдаачин Зэн Дачуан энэ аргыг хэрэглэсэн юм. Зэн Дачуан, түүний хамсаатан Лин Куаншэн, Дэвид Цай, Ван Аиер Ян нар радар болон электрон ажиглалтын техно­логийг Хятадад дамжуулах гэж байгаад Америкийн гаалийн ажилтнуудад баригдсан юм. Лин Куаншэн нэгэн мэдээлэгчид өөрийгөө 2 тэрбум 250 сая долларын үнэтэй өндөр шинэ технологийг Хятадад нийлүүлэх гэж байгаа хэмээн гайхуулан ярьжээ. Зэн Дачуан, түүний хамсаатнууд, мөн Аляск, Виржини, Калифорни мужид байдаг түншүүд нь стратегийн чанартай мэдээ материал олоод байсан тухай асуудлаар ХМТ-нд эрүүгийн хэрэг үүсгэсэн ажилтан Андреук Руотоло нийтэд мэдэгдсэн юм. 

Хонконгд бараа хүргэх нэг л хаягийг байнга ашиг­ладаг байсан нь хүмүүсийн анхаарлыг татаж, уг үйл ажиллагаа илчлэгдсэн байна. 1992 оны 03-р сард АНУ-ын Худалдааны яам тус компанийг БНХАУ-д өндөр шинэ технологи нийлүүлдэг Хонконгийн 33 компанийн нэрсийн жагсаалтаар экспортын хөн­гө­лөлттэй нөхцөл эдлэх эрхийг нь хүчингүй болгов. Тус яаманд гаргаж өгсөн мэдэгдэлд хэд хэдэн шалгаж нотлогдсон баримтууд орсны дотор Хонконгийн хоёр болон түүнээс олон компани нэг хаяг­тай байдгийг заасан байдаг. Эдгээр нь нэр төдий л компани байдаг бөгөөд магадгүй тагнуулын үйл ажиллагааг халхавчилдаг байж болох талтай гэсэн байдаг. 

Хятадын УАХЯ-ны гадаадын технологи олж авах ажиллагаанд нэгэн онцлог зүйл байдаг нь тэд өөрт нь элсэгдэн ажиллаж байгаа хүндээ түүний америк түншийх нь үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн чухам хаана хүрэхийг нэлээд тодорхой хэлдэг явдал юм. Энэ нь магадгүй тэдний тагнуулын үйл ажиллагаа явуулах ур чадвар сул байдагтай холбоотой ч байж болзошгүй, эсвээс Хонконгийн хятад худалдаачид худалдааны үйл ажиллагаа туйлын шударга байх ёстой гэсэн ойлголттой ч холбоотой байж болох юм. Эдгээр хэргийг дахин сөхөн харахад нэгэн маш тодорхой зүйл ажиглагддаг. Энэ нь хятад худал­даачид өндөр шинэ технологийг Хятадад нийлүүлэх нь хууль зөрчсөн үйл ажиллагаа бус, харин ашигтай наймаа хийх хялбар арга хэмээн ханддаг нь тодорхой байдаг. АНУ-ын шүүхээс өндөр торгууль тавих, шоронд хорих ял оноож байгаа нь энэ үзэл бодлыг улам бүр дэмжих мэт болдог юм. 

Иймэрхүү нууц аргаар үйл ажиллагаа явуулах болсон нь Америкийн Худалдааны яам технологийг хууль бусаар бусдад дамжуулсан хэргийн жагсаалт гаргаж, тэдгээр нь Хятадын УАХЯ-ны арга ажилла­гаатай ихээхэн тохирдог. Хятадын хувьд тэргүүний технологи олж авна гэдэг нь юуны өмнө асуудлыг сайн судална гэсэн үг болох ч УАХЯ-ны гадаадад явуулж буй нууц тагнуулын үйл ажиллагааны гол асуудал нь биш. Хятадын УАХЯ-ны гол сонирхол нь АНУ-ын төрийн байгууллагууд болон Хятадын тэрс үзэлтнүүдийн байгууллагад нэвтрэх явдал мөн. АНУ-ын эсрэг хятадуудын явуулж байсан тагнуулын үйл ажиллагаанууд дотроос хамгийн их хохирол учруулсан нь ТТГ-т дүн шинжилгээний ажилтнаар ажиллаж байсан Ларри Зинь Утайд холбогдох хэрэг юм. 

1944-1981 онд Ларри Зинь Утай АНУ-ын Засгийн газрын байгууллагад ажиллаж байв. Үүнээс 30 жил нь ТТГ-т дүн шинжилгээний ажилтнаар ажилласан, хятад хэлийг төгс эзэмшсэн хүн байв. 1985 оны 11-р сард түүнийг зургаан удаагийн тагнуулын үйлдэл болон 11 удаагийн залилангийн үйлдэл, орлогын тат­вараас зайлсхийсэн хэрэгт буруутгасан байдаг. Ларри Зинь Утай АНУ-аас Хятадын Фужоу мужид суугаа цэргийн холбоонд ажиллаж байхдаа 1944 онд Хятадын тагнуулын байгууллагад элсчээ.

 Тэрбээр 40 жил хоёр нүүр гарган ажиллахдаа Хятадын талд АНУ-ын тагнуулын байгууллагын болон Хятадын талаар баримталж буй гадаад бодлогын мэдээг дамжуулж байсны дээр ТТГ-тай хамтран ажиллаж байсан Виктория Луогийн товч намтрыг бас хүргэсэн юм. Нэгэн онцгой тэмдэг­лэсэн нотлох баримтад тэрбээр 1970 оны 10-р сард АНУ-ын Ерөнхийлөгч Никсон БНХАУ-тай дипломат харилцаа тогтоохыг сонирхож байгаа тухай маш нууц баримт материалыг Хятадын талд дамжуулснаа өөрөө хүлээсэн байдаг. Тийм учраас Никсон дипломат санаачлага дэвшүүлэхээс өмнө Хятадын удирдагчид тэрнийг нь мэдэж байсан хэрэг. Магадгүй, үүний улмаас хятадууд улс төрийн хамгийн өндөр ашиг хонжоо олохын тулд дотоод болон гадаад бодлогоо өөрчлөхөд (тухайлбал, АНУ-ын эсрэг материалуудын хураангуйг Хятадад хэв­лэж байсныг нь зогсоосон) хүргэсэн байж ч болох юм.

Сэтгэгдэл 0ЭнгийнХэвтээБосооСэтгэгдэл бичих-Aa+
Санамсаргүй нийтлэл [ Энд дарна уу ]