Ангилал

Сайтын талаар ярилцъя Уншигчдын санал бодол

Анхны тоо - Хүн төрөлхтний хамгийн хэцүү бодлого-3Уншсан3,780

АНУ-ын Принстоны Их Сургууль. Энд Риэманий таамаглалаас болж хамгийн их золиос болсон хүмүүсийн нэг амьдардаг. Тэр бол доктор Жон Нэш (John Nash).

Өмнөх цувралуудыг ЭНД, ЭНД дарж тус тус уншина уу.

Нобелийн шагналыг эдийн засгийн салбараар хүртсэн доктор Нэш нь анхнаасаа математикийн салбарт ихээхэн үүрэг гүйцэтгэсэн агуу эрдэмтэн. Арван хэдхэн наснаасаа бусдаас илүү онцгой чадвараа харуулан математикийн ухааны салбараар зогсохгүй бусад шинжлэх ухааны салбарынхны анхаарлыг татсан хүн байлаа.

Докторын зэрэг хамгаалахад нь удирдагч багш нь тодорхойлолт дээрээ "Энэ хүн суут ухаантан" гэсэн үг л бичжээ.

Доктор Петр Ракс: Нэш нь маш авьяаслаг математикч байсан. Тухайн үеийн дөрвөн хүнд бодлогыг хялбархан бодож агуу их үйл хэрэг бүтээсэн. Тиймээс түүнийг Филдсийн шагнал хүртэх хамгийн ойрхон хүн гэж ярьдаг байлаа.

Авьяаслаг, суут ухаант Нэшийн тухайн үед сонгож авсан судалгааны ажил нь хамгийн хүнд бодлого гэгдэх Риэманий таамаглалыг батлахад байв. Хүүхэд байхаасаа Эйлэр, Гаусийг шүтэж ирсэн доктор Нэш нь анхны тооны дараалалд ямар нэгэн утга байгаа гэж итгэдэг байжээ.

Доктор Нэш: Тухайн үед би Риэманий таамаглалыг батлах боломжтой хэд хэдэн санаа олсон байлаа. Энэ таамаглалыг батлахад маш өвөрмөц санаа хэрэгтэй байсан.

Түүний арга нь ухаалаг тойруу арга байлаа. Эхлээд Риэманий таамаглал батлагдаагүй байгаа бодит математикийн ертөнцийг орхин Риэманий таамаглал анхнаасаа зөв байх шинэ математикийн ертөнцийг бий болгоно. Дараа нь тэрхүү бий болгосон таамаглал зөв байх шинэ математикийн ертөнц бодит математикийн ертөнцтэй ижил гэдгийг харуулахад болно.

 

Доктор Харолд Шапиро: Би Нэш таамаглалыг батлаж чадахгүй гэж бодохгүй байлаа. Яагаад гэвэл Нэш суут ухаант болохоор. Тэрээр хэний ч хэрэглэж байгаагүй аргыг хэрэглэсэн байв.

Риэманий таамаглал анх гарсанаас хойш 100 жил. Доктор Нэш Риэманий таамаглалын тухай нээлттэй лекц хийхээ зарлав. Сэдэв нь "Риэманий таамаглалыг батлах уламжлалт бус аргачлал".

Түүхэнд хамгийн хэцүү таамаглалыг суут ухаант Нэш хэрхэн батлахыг харах гэсэн хүмүүсээр танхим дүүрсэн байлаа. Гэтэл төсөөлж байгаагүй нөхцөл байдал үүсчээ.

Доктор Харолд Шапиро: Тэрээр гэнэт үл ойлгогдох, ямар ч зүй тогтолгүй зүйл ярьж эхлэв. Нэгэн танил математикч над дээр ирээд "Юу болоод байна аа" гэж асуув. Гэхдээ би ч бас юу болоод байгааг ойлгохгүй байв.

Энэ үйл явдал нь доктор Нэшийг 30 жил зовоосон сэтгэл мэдрэлийн өвчний эхлэл нь байжээ.

Риэманий таамаглалыг батлахаар өвөрмөц арга хэрэглэсэн доктор Нэш. Гэвч таамаглалыг баталж чадахгүйдээ тэрээр сэтгэл зүйн хүнд цохилтонд орсон байв. Эцэст нь Риэманий таамаглалыг батлахыг зорих ухаан, үнэ цэнэ өөрт нь байхгүй гэсэн бодолд унажээ.

 Доктор Нэш: Надад Риэманий таамаглал зөв гэдгийг батлах нь хэцүү биш ч энэ таамаглал анхнаасаа зөв эсэхийг мэдэх аргагүй нь гэж бодогдсон. Лекцийн үед аль хэдийнээ өөрийнхөө ухаан мэдрэлээ алдсан байлаа. Түүнээс хойш миний сэтгэл мэдрэл доройтсон. Математикийн ухааны судалгаанд өөрийн дотоод сэтгэл зүйг зориулах шаардлагатай байдаг. Зарим үед онолын үүднээс бодож, зарим үед онолын бус үүднээс бодох шаардлагатай. Энэхүү төвөгтэй байдал нь сэтгэл зүйд ихээр нөлөөлсөн.

Таамаглалыг батлах хамгийн боломжтой хүн гэгдэж байсан доктор Нэш нь өвчний улмаас математикийн ухааны салбарыг орхин явжээ.

Энэ үеэс эхлэн Риэманий таамаглал нь математикч хүний карьерийг шууд үгүй хийх хэцүү бодлого гэж хэлэгдэх болжээ.

1950-иад оны Манчестер. Риэманий таамаглалыг батлахыг эрмэлзэж байсан өөр нэг эрдэмтэн байлаа. Доктор Алан Тюринг (Alan Turing). Математикч гэдгээр зогсохгүй Их Британий баатар гэдгээр алдартай хүн.

Тюринг анх нэрд гарсан нь Дэлхийн 2-р дайны үе байлаа. Тэрээр Германы армийн холбоо харилцаандаа ашиглаж байсан нууц үгийг тайлжээ.

Нацист Германы ашиглаж байсан нууц үгний машин "Энигма". Үсэг болон тоо цохин оруулахад өөр үсэг, өөр тоо болон хувирна. Мөн өөрчлөгдөх аргачлал нь үргэлж солигдоно.

Араа шүдний өөрчлөлтөөс хамаарч 100 саяыг 100 саяар үржүүлэхээс илүү хувилбараар өөрчлөгддөг машин. Нацистын армийн тушаалууд утга учиргүй үг, тооноос бүрдсэн нууц мэдээллээр дамжигддаг байв. Түүнийг нь тайлж уншиж чадахгүй байсан холбоотны арми ихээхэн хохирол амсаж байжээ. Тэрхүү нууц үгнүүдийг тайлах зорилгоор Английн армийн цуглуулсан математикчдийн нэг нь Тюринг байв.

Тюринг нь "Бомбэ" гэж нэрлэсэн араа шүд бүхий тооцооллын машиныг нэг жилийн хугацаа зарцуулан бүтээв. Хүний оюун ухаанаар тайлж уншиж чадахгүй гэгдэж байсан "Энигма" машины нууц үгийг гайхалтай тайлан уншиж Холбоотны армийн ялалтанд ихээхэн хувь нэмэр оруулжээ.

Доктор Хоччис: Тюринг байгаагүй бол хэн ч "Энигма"-г тайлж унших аргыг олохгүй байх байсан. Нууц үгний машин зохиосон Германы армийнхан ч нууц үгийг тайлж уншиж чадна гэж бодоогүй байх.

Нууц үгний эксперт алдарт Тюринг Риэманий таамаглалыг батлахаа зарласан нь математикийн салбарын хувьд томоохон үйл явдал байлаа. Гэвч Тюрингийн үзэл баримтлал нь өмнөх математикчдийн үзэл баримтлалаас эсрэг байв.

Тэрээр Риэманий таамаглал нь буруу гэдгийг батлахаар зорьжээ. Риэманий таамаглалыг дахин санъя. Zeta функцийн бүх 0 цэг нь нэг шулуун дээр оршино гэсэн таамаглал болно.

Тюринг нь 0 цэгүүдээс нэг л 0 цэг шулуунаас гадна оршихыг олвол Риэманий таамаглал нь буруу гэдгийг батална гэж үзэв. Анхны тооны дараалалд ямар ч нууц учир утга байхгүй гэсэн үзэл баримтлал болно.    

Доктор Хоччис: Тюрингийн үзэл баримтлал нь шинжлэх ухааны баримтлал байлаа. Шинжлэх ухааны үндэслэлгүй зүйлд итгэхгүй гэсэн үг. Тэрээр "Өмнө нь тийм байсан, бүгд тэгж боддог" гэсэн үгэнд дургүй хүн байсан.

Риэманий шулууны гадна байрлах 0 цэгийг олох аргачлалд хэрэглэсэн зүйл нь "Энигма" нууц үгийг тайлсантай адил асар том тооцооллын машин байв.

Орчин үеийн компьютерийн анхны хэлбэр болох дижитал тооцоолын машин "Mark One". Тюрингийн бүтээсэн "Mark One" тооцоолын машин нь Риэманий таамаглалын шулуун болон тэрхүү шулууны ойр орчмыг харанхуйд чийдэнгээр юм хайхтай адил хайв.

Доктор Сарнакк: Хэрвээ шулуунаас гадна нэг л 0 цэгийг олвол бүх асуудал дуусах байлаа.

Доктор Дон Сагиэ: 0 цэг шулуунаас хэдхэн мм зөрсөн л байх юм бол анхны тооны дараалалд ямар ч зүй тогтол байхгүй болно.

Тооцоолол эхлэснээс хойш 3 сар. Тюрингийн анхны итгэл үнэмшил нь алга болж эхлэв. "Mark One" тооцоолын машин шулууны гадна байрлах нэг ч 0 цэгийг олж чадсангүй. Харин эсрэгээр "Mark One"-н тооцооллын үр дүнд Риэманий шулуун дээр 1000 илүү 0 цэг оршин, шулууны 2 талд ямар ч 0 цэг олдсонгүй.         Тюрингийн хувь тавилан энэ үеэс уруудаж эхэлжээ. Сонинд түүний тухай "Ижил хүйстэн" гэсэн нийтлэл гарсанаар судалгааных нь ажил зогсов. Түүнээс 2 жилийн дараа гэрийнх нь орон дотроос түүнийг нас барсан байхыг нь олжээ. Цианит калиар хордуулж хазсан тал алим шал дээр нь унасан байсан гэдэг.

Доктор Тюринг яагаад нас барсан нь одоо ч тодорхой бус.

Риэманий таамаглалыг батлах гэж байгаад сэтгэл мэдрэлийн өвчтэй болсон доктор Нэш. Оньсого үлдээн нас барсан доктор Тюринг.

Риэманий таамаглал болох анхны тооны дарааллын оньсогыг тайлах гэсэн эрдэмтдийн хувь тавилан муугаар эргэдэг гэсэн яриа 1950-иад оны сүүлээс дэлгэрэх болжээ.

Тухайн үеийн математикийн ухааны салбарын тэргүүлэгч эрдэмтдийн нэг болох доктор Атле Селбэрг (Atle Selberg) нь Риэманий таамаглалыг батлах гэж амьдралаа золиос болгосон үе тэнгийн эрдэмтдээ харан залуу математикч нарт дараах үгийг хэлж байсан гэдэг. "Риэманий таамаглалтай орооцолдох нь өөрийнхөө амийг хорлосонтой адил".

Анхны тооны оньсого болох Риэманий таамаглал нь математикч нарын оролдлогыг бүтэлгүйтүүлэн 100 илүү жил болжээ.

Парис хотын зах. 1960-аад онд олон арван математикч нар Риэманий таамаглалыг батлахаас татгалзаж байсан бол нэгэн залуу математикч Риэманий таамаглалыг батлахыг оролдож эхлэв. Одоо ч гэсэн таамаглалыг батлах ажлаа үргэлжлүүлж буй доктор Луй До Бүранжи.

Тэрээр тухайн үеийн нийтлэг үзэл баримтлалын эсрэг үзэл бодолтой байв. Риэманий таамаглал заавал батлагдах боломжтой бөгөөд анхны тооны дараалалд ямар нэгэн утга учир байгаа гэж итгэж байжээ. Мөн атом, электрон зэрэг микро ертөнцтэй холбоотой гэдгийг мэдэж эхэлсэн. Атом электронийг судлах салбарыг "Квантын физик" гэдэг бөгөөд тэдгээрийн зүй тогтол бүрэн тайлаагүй гэгддэг.

Доктор Луй До Бүранжи: Атом, электроны ертөнцийг нүдээр харах боломжгүй. Тиймээс онолын үзэл баримтлалаар л ил болно. Өнөөгийн байдлаар атом, электроны ертөнцийн өчүүхэн бага хэсэг л тодорхой болсон. Үргэлжлүүлэн судалгаа хийх шаардлагатай. Мөн Риэманий таамаглалыг ойлговол микро ертөнцийг ойлгох боломжтой гэсэн үг.

Үргэлжлэл нь

 

                    

 

Сэтгэгдэл 4ЭнгийнХэвтээБосооСэтгэгдэл бичих-Aa+
2016, 11 сар 20. 17:48
Зочин

Үргэлжлэл нь хэзээ вэ.........

2016, 11 сар 17. 1:40
я

ёооё ямар удав аа гоё нийтлэл шүү

2016, 11 сар 16. 19:06
Зочин

Nash-n tuhai kino sonirholtoi bsan

2016, 11 сар 16. 19:39
Зочин

xutsmoi

Сэтгэгдэл бичих
Санамсаргүй нийтлэл [ Энд дарна уу ]