Ангилал

Сайтын талаар ярилцъя Уншигчдын санал бодол

В.Путин эрх мэдэлд хэрхэн хүрсэн бэ?-2Уншсан7,897

2000 оны гуравдугаар сарын Ерөнхийлөгчийн сонгуулиар ОХУ-д шинэ ерөнхийлөгч сонгогдов. Тэрээр Оросын ард түмнийг гэрэлт ирээдүй рүү хөтлөх шинэ удирдагч гэж харагдаж байв.

Өмнөх нийтлэлийг ЭНД дарж уншина уу.

Түүхч Юрий Фельштинский орон сууцны барилгын дэлбэрэлтийн тухай ном бичжээ.

Юрий Фельштинский: Орон сууцны дэлбэрэлт дарааллан гарснаар Орос орон даяар түгшүүртэй нөхцөл байдал бий болов. Хэдхэн хоногийн зайтай орон сууцнууд дэлбэрэх болно гэсэн айдас ард иргэдийг нөмрөв.

Тэр үед хэн ч нэрийг нь сайн мэддэггүй байсан шинэ Ерөнхий сайд Путин ард иргэдийн өмнө олон удаа ил гарч “Террористууд хаана ч байсан зугтах гарцгүй болгоно. Жорлонд нуугдаж байсан ч дуусгана” гэж хариу арга хэмжээ авахаа зарлалаа. Мөн тэрээр орон сууцны дэлбэрэлтүүдийг тусгаар тогтнолын төлөөх салан тусгаарлагч Чечений хядагч нарын террорист үйлдэл гэж гэв.

Орос судлаач Девид Сатта: ОХУ-ын эрх баригчид орон сууцны дэлбэрэлтүүдэд Чечений ул мөр байна гэж мэдэгдсэн. Чеченүүд оролцсон гэх баталгаа бус ул мөр олдсон гэж байв. Юуг хэлж байгаа нь тодорхой бус байсан ч Чеченьд зэвсэгт хүчнээ оруулахыг зөвтгөхөд ашигласан.

 Путины тушаалаар ОХУ-ын зэвсэгт хүчин Чечень рүү довтолж, тэрээр ард түмний баатар болон хувирчээ. 

Орос судлаач Девид Сатта: Орон сууцны дэлбэрэлтээс өмнө Ельцний залгамжлагч болох боломжгүй гэгдэж байсан Путин маш хурдан хугацаанд ард түмний талархал, итгэлийг хүлээсэн улстөрч болон хувирав.

Кален Даша: Эрх баригчдын хувьд нөхцөл байдлыг өөрчлөх шаардлага тулгарсан. Сонгуулийг хойшлуулах нөхцөл байдлыг бий болговол нийгэм даяараа Ельциний албан тушаалаа ашигласан гэмт хэргийн асуудал нь ердийн зүйл гэж бодох тул сөрөг хүчний улс төрийн намынхан ч Ельциний асуудлын араас хөөцөлдөхөд хэцүү болно.

Юрий Фельштинский: 1995 оны Чечений дайн яг л адилхан нөхцөл байдлаас эхэлсэн. Чечений дайн нь дайн тулаантай хүнд хэцүү үед сонгууль хийх боломжгүй гэж хэлэн Засгийн газар сонгуулийн үйл ажиллагааг зогсоох эсвэл хойшлуулах зорилгоор дэгдсэн. 1999 оны дайн ч өмнөх дайнтай адилхан шалтгаантай. 

Кален Даша: Чечений дайн Ельциний ашиг сонирхолд нийцэж байв. Мөн Путиний Ерөнхийлөгч болох хүсэлтэй ч давхцав.

2000 оны гуравдугаар сарын Ерөнхийлөгчийн сонгуулиар ОХУ-д шинэ ерөнхийлөгч сонгогдов. Тэрээр Оросын ард түмнийг гэрэлт ирээдүй рүү хөтлөх шинэ удирдагч гэж харагдаж байв. Гэвч арван хэдэн жилийн дараа өмнөх бараан үйл явдлууд нь сөхөгдөн гарав.

Орон сууцны дэлбэрэлтийн улмаас амь үрэгдсэн хүмүүсийн хүндэтгэлийн хөшөө. Дэлбэрэлтийн дараа олон арван хэвлэл мэдээллийнхэн тухайн үед бодитоор юу болсон? Гол буруутан нь хэн бэ? гэх олон асуудлыг дэлгэх болов.

Михайл Трепашкин нь хохирогчдын гэр бүлийг төлөөлөн энэхүү гэмт хэргийг 2 жил илүү шалгасан. КГБ болон FSB-д ажиллаж байсан туршлагатай өмгөөлөгч Трепашкин нь Чечений алан хядагч нарын үйлдсэн террорист үйл ажиллагаа гэж зарласан Засгийн газрын албан ёсны тайлбарыг үл зөвшөөрдөг. FSB-д хамт ажиллаж байсан хүмүүстэйгээ уулзаад энэ бодол нь улам гүнзгийрсэн гэдэг.

Михайл Трепашкин: Намайг үүнээс цааш хэрэгт дурлах юм бол шоронд орох байх шүү, гараа татахгүй бол гайтай зүйл тохиолдоно гэж сүрдүүлэв. Би өмнө нь мөрдөн байцаагч байсан тул туршлага ч, аргачлал ч байлаа. Мөрдлөгийн ажлаа хохирогсдын төлөө өөрийн арга барилаар үргэлжлүүлнэ гэж хэлсэн.

Гэвч мөрдөн шалгах ажилд ихээхэн саад бэрхшээл тулгарав.     

 

 

Орос судлаач Девид Сатта: Орон сууцны барилга дарааллан дэлбэрсний дараа эрх баригчид олон арван баримтыг устгасан. Дэлбэрэлт болсон газар бульдозер оруулан нурангийг ачин, амь үрэгдэгсдийн шарилыг зөөсөн.

Мөн Москва хотоос зүүн урагшаа 200 км-ийн зайтай орших Рязань хотод болсон үйл явдлаас хүмүүсийн эргэлзэх байдал улам гүйнзгийрчээ.  

Орос судлаач Девид Сатта: Рязань хотын нэгэн орон сууцны подвалаас оршин суугч нь дэлбэрэх бөмбөг олсон. 5 дахь удаагийн дэлбэлэлт бүтсэнгүй. Бөмбөг тавьсан хүмүүс Чечений алан хядагч нар биш гэдэг нь тодорхой болсон. Бөмбөгөнд хэрэглэсэн бодис нь армид хэрэглэгддэг бодис байсан бөгөөд Холбооны Аюулгүй Байдлын Албаны /FSB/ ажилтны тавьсан бөмбөг байжээ.

Карен Даша: Рязань хотын нэгэн орон сууцанд бөмбөг дэлбэлэх гэж байсан нь хөдөлшгүй баталгаатай гэж үздэг. Харин FSB-н албан тушаалтнууд Рязань дахь үйл явдал нь бэлтгэл сургуулилт байсан гэсэн тайлбар өгөв. Өмнөх дэлбэрэлтээс нурсан орон сууцнууд ч бас FSB-н хийсэн үйлдэл биш байгаа гэсэн эргэлзээг эрх баригчид эрс эсэргүүцэв.

Сүүлд нь Путин өөрийн дурсамжиндаа "Утга учиргүй, хэн ч итгэмээргүй инээдмийн зүйл ярьж, бичих юм" гэсэн байдаг.

Дэлбэрэлтээс хойш ганц ч Чечень хүн нээлттэй шүүхээр гэмт хэрэгтэн болсонгүй. Харин хаалттай шүүх хурлаар гэмт хэрэгтэн болж, хүчээр хэрэг хүлээсэн хэд хэдэн хүн байдаг гэдэг. Харин хэрэгт хэт гүнзгий ороолцолдвол аюултай гэдэг нь ойлгомжтой болсон.      

Орос судлаач Девид Сатта: Орон сууцны дэлбэрэлтийн асуудлыг судалж, шалгаж байсан хүмүүсээс нэлээд хэдэн хүн амь насаа алдсан.

Сэтгүүлч Юрий Щикочихин

Улстөрч Сергей Юшенков

Тагнуулын ажилтан Александр Литвиненко

Сэтгүүлч Анна Политковская нар болно.

Улс төр судлаач Сергей Марков нь Путинийг өмгөөлөх хүмүүсийн нэг.  

Улс төр судлаач Сергей Марков: Орон сууцны дэлбэрэлтийг FSB зохион байгуулсан гэдэгт итгэхэд бэрх. Энэ яриа нь бүгд зориудаар зохион байгуулсан, уриа лоозонгийн зорилгоор хийгдсэн худал хуурмаг цуурхал. FSB нь Москва хотын орон сууцнуудыг дэлбэлсэн гэх яриаг уйдтал сонслоо. Бодит байдалд FSB-н ямар ч ажилтан шүүхээр гэмт хэрэгтэн болоогүй. Худал хуурмаг үгэнд хууртаж болохгүй ээ.   

Орос судлаач Девид Сатта: ОХУ-ын Холбооны Хуралд Рязань хотод болсон үйл явдлын талаар үнэн бодит байдлыг тодруулах санал хураалт 3 удаа болсон ч Путинээр удирдуулсан эрх баригч намынхан бүгд эсэргүүцсэн санал өгч бүгдийг нь түтгэлзүүлжээ.  

Трепашкин Холбооны Хуралд мөрдөн байцаалтын үр дүнг тайлагнах байснаасаанэг долоо хоногийн өмнө цагдаад баривчлагдав.

Трепашкин: Цагдаад дуудагдаж тэд миний ID карт болон автомашиныг маань шалгасан ч асуудал болох зүйл олоогүй. Харин машины хаалга хаах гэж байхад нэг цагдаа миний машины суудал руу цүнх шидсэн. Тэрээр шидсэн цүнхээ гаргаж аван дотроос нь буу гарган “Буу байна” гэж орилоход би шууд л баривчлагдсан.

Трепашкин 2 жил шоронд хоригдсон ба шоронгоос суллагдсаны дараа орон сууцны дэлбэрэлтийн мөрдөлтийн тухай ярьсан тул дахин шоронд 2 жил хоригджээ.

Орос судлаач Девид Сатта: Орон сууцны дэлбэрэлт нь Ельциний засаглалыг аварч ЗХУ задран унаснаас хойшхи өмч хөрөнгө шамшигдуулан идэх систем хамгаалагдаж үлдсэн. Эрх баригчид шинэ дайныг эхлүүлснээр Орос болон Чечений хэдэн мянган энгийн иргэд, цэрэг эрс амь насаа алдсан. Мөн хамгийн их эрх мэдэл Путинд очив. 

Путин ерөнхийлөгчөөр сонгогдонгуутаа өмнөх ерөнхийлөгч Ельцинг баривчлахгүй байх зарлиг гаргав. Путин өөрийнхөө ч аюулгүй байдлыг баталгаатай болгохоор Зюковийн мөрдөж байсан Санкпетрбургийн авилгын хэргийг ч хүчингүй болгов.

Зюков: Ерөнхий прокурор мөрдөн байцаалтаа зогсоохыг надад тушаасан. Бид нар ерөнхийлөгчийг мөрдөн байцаах шаардлага байхгүй гэсэн тайлбар хэлэв.

Тэрээр хэрвээ мөрдөн байцаалтын үйл ажиллагаа үргэлжилсэн бол Орос улсын нийгэм өнөөдрөөс өөр байх байсан гэдэг.            

Зюков: Хүмүүс хуулийг улам илүү баримталж, хүндэтгэх байсан байх. Ерөнхийлөгч хүртэл шүүгдсэн бол төрийн албан хаагч нар өнөөгийн байдлаас ч илүү хууль журмыг баримтлах байсан биз. Харамсалтай нь өнөөгийн Орос оронд хууль ёс гэж алга.

 Путин ерөнхийлөгч болсны дараахан ард түмэн Орос орныг Өрнөдийн улсуудтай ижил амьдралын түвшинд хүргэж ардчилал, эрх чөлөө, хөрөнгөтний нийгэм рүү явна гэж итгэж байлаа.

 2003 онд Путин Кремльд шинэ олигархуудыг цуглуулан хуралдаан зохион байгуулав. Ельциний нөмөр дор асар их ашиг олсон шинэ баячууд улам их бизнесийн боломжийг хүсэж байлаа. Михайл Ходорковский ч тэдний нэг байсан.

 Михайл Ходорковский: Анх Путинг бид нартай адил нэг үеийн хүн байна гэсэн сэтгэгдэл төрсөн. Бидний эцэг эхийн үед бүгд тоталитари үзэл бодолтой байсан. Эсрэгээр бидний үеийнхэн өрнөдийнхний үзэл бодолтой ойрхон байлаа. Ходорковский авилга хээл хахуулийн тухай, АНУ-ын шинэ хууль нь Америкт үйл ажиллагаа явуулж буй Оросын компаниудын хувьд сөрөг үр дүнтэй байгаад санаа зовж байгаагаа хуралдаанд илэрхийлэв.

Михайл Ходорковский: Тэрхүү хууль нь хувьцааны мэдээллийг ил тод байлгах гэсэн бизнесмэнүүдийн хувьд компани дотроо хууль бус үйл ажиллагаа явуулахгүй гэсэн гэрээнд гарын үсэг зурах шаардлагатай байв. Харин Орос улсад авлига хээл хахууль нь төрийн албан хаагч нар улс орныг удирдахад шаардлагатай хүчин зүйл болсон байлаа. Төрийн албан хаагч нар улаан цайм хахууль нэхэж ирнэ. Биснесмэнүүдэд нээлттэй зах зээл бүхий АНУ-д хувьцаа гарган үйл ажиллагаа явуулах уу, авлига хээл хахууль өгч бизнесийн онцгой эрхтэй болох Орос аргыг хэрэглэх үү гэсэн сонголт тулгарав. Бид энэхүү асуудлын талаар нухацтай ярих шаардлагатай гэж үзэж байлаа.

Уулзалт дээр Ходорковский 1 жилийн авлига хээл хахуулийн хэмжээ 30 тэрбум долларт хүрсэн тооцоололтой байна. Энэ мөнгөн дүн нь ОХУ-ын ДНБ-ний 10-12 хувьд хүрч байгаа тул Орос улс арга барилаа өөрчлөх цаг үе нь ирлээ гэж хэлжээ.     

Телевизүүдийн өмнө Ходорковский Путинг авлига хээл хахуулиар дүүрсэн улс орныг удирдаж байна гэж шүүмжилсэн мэт харагдав.        

Ходорковский: Хээл хахуулийн асуудал нь Путин хувь хүнээс шалтгаалсан, Путин хариуцлага хүлээх ёстой гэж хэлээгүй. Путин ч бас тэгж ойлгоогүй. Мэдээж хээл хахууль нь Путины засаглалын нэг тулах багана болсон тул түүний тойрон хүрээлэгч нарыг шүүмжилсэн. Путин ч бас бид нар ийм байдалд хүргэсэн гэж хэлж байв.

Путин нь Ходорковскийгийн удирдаж байсан Юкос компани татварын асуудлаа шийдэж чадсан ч яагаад анхнаасаа ийм асуудлыг бий болгосон вэ? гэж сүрдүүлж онцлон хэлж байв.   

Ходорковский: Өөрсдийн гаргасан алдааг өөрсдөө шийдвэрлэх ёстой гэж хэлсэн нь Путины дургүйцлийг хүргэсэн байх. Гэвч би Путин Европийн дүрэм журмыг дагах байх гэж бодож байлаа. Энэ арга нь улс оронд ашигтай байсан тул ингэж бодож байсан нь зөвхөн би биш. 

Ходорковский нь Путинд улс төрийн хувьд ч аюултай хүн байв. Сөрөг хүчний улс төрийн намуудад санхүүжилт өгч, ардчиллыг дэмжиж байлаа. Кремль дэх хуралдаан түүний хувь тавиланг шийдэж Оросын хамгийн баян хүн Ходорковский баривчлагдан Сибирийн шоронд 10 жил хоригдох болов. Түүний удирдаж байсан Юкос компанийг татан буулгаж Путиний тойрон хүрээлэгч нар хуваан авлаа.

Одоо Швейцарь улсад цагаачлан амьдарч буй тэрээр Путины бий болгосон засаглалын бодит байдлыг ийнхүү хэлэв.

Ходорковский: Путин анхандаа хянаж чадах боломжтой ардчилсан нийгмийн системийг бий болгохоор зорьж байсан. Тэр хүсэл нь бүтэлгүйтсэн тул намуун тайван тоталитари систем рүү шилжин бага багаар чанга дэглэмтэй тоталитари систем рүү шилжсэн. Үүнээс хойш төгс тоталитари систем болж хувирах байх. Шууд хэлэхэд төгс тоталитари систем гэдэг нь “Хулгайчдын улс төр” гэж хэлж болно.

2003 онд “Хулгайчдын улс төр”-ийн бодит байдал ХБНГУ-ын Франкфурт хотод байх “SPAG” гэгдэх жижигхэн компанийг прокурорын газраас шалгаснаар ил болов. Мөрдөн байцаалтын зорилго нь Санкт Петрбургийн Тамбов мафийн мөнгө угаах асуудлыг мөрдөж байсан гэж сэтгүүлч Юрген Роод үздэг.    

Сэтгүүлч Юрген Роод: Мөрдөн байцаалтын илтгэлд SPAG нь Санкт Петрбург хотын Тамбовын мафи болон Путинтэй гүнзгий холбоотой гэж бичсэн байдаг. Германд үл хөдлөх хөрөнгөний санхүүжилт хийснээр бохир мөнгөө угааж цэвэр болгож байсан.

 Путин нь 1992 оноос SPAG-н зөвлөхөөр ажиллаж байсан бөгөөд тухайн компаний нэгэн удирдлагатай дотны найз нөхрийн холбоотой байжээ. Ерөнхийлөгч болох нь тодорхой болсон үедээ л зөвлөхийн ажлаа өгчээ.

Германы цагдаагийн алба SPAG компанийг шалгаж байх явцад нэгэн асуудалтай тулгарав.    

Сэтгүүлч Юрген Роод: Мөрдөн байцаалтын явцыг тухайн үеийн Германы Ерөнхий сайд Шройдерт тайлагнах шаардлагатай болов. Улс төрийн асуудал холилдсон байв. Германы жижигхэн хотын прокурорын мөрдлөгийн явцыг Ерөнхий сайдад тайлагнана гэсэн үгийг өмнө нь сонсож байсангүй. Яагаад ийм байдалд орсны шалтгаан нь Путин буюу төрийн эрх баригч нарын дээд төвшиний асуудал байлаа........

Үргэлжлэл бий.

WGBH  TV   2015.

Ч.Дөлгөөн

Сэтгэгдэл 10ЭнгийнХэвтээБосооСэтгэгдэл бичих-Aa+
10 сар 20. 0:14
Зочин

Энхбаяр Элбэгдорж хоёрыг хараасаар үг нь дууссан тул Хятад Орос хоёрыг зүхэхээр шийдсэн байна хар хүч. Муудаа

3 сар 10. 16:12
Зочин

ийм түүхтэй байсийм бжээ, бараг л үнэн бн доо. тэр орон сууцнуудыг дэлбэлдэг ёстой аймаар эрх мэдлийн төлөө хэнийг ч юугч хамаагүй золиослодог бх нь

3 сар 3. 14:44
Зочин

ХАЛХУУД ГЭЖ ХУДАЛЧ ХУЛГАЙЧ БЯЛДУУЧ ХААНААС Ч ГАРААД ИРСИЙМ. БӨӨН ХЯТДЫН ЭРЛИЙЗҮҮД. ОДОО МАНЖ ХЯТАДЫГ САЙН ХЭМЭЭЖ ТЭДНИЙ ҮЕД Л ЖАРГАЖ БАЙСАН ОРОСТОЙ БАЙСАН ҮЕД БИД ДАМПУУРСАН ГЭЖ ШААДАГ ГАРУУД БОЛЖ ДЭЭ.

3 сар 13. 13:52
Зочин

shaaaaaaa

2 сар 16. 12:42
Зочин

Urgeljlel ni yaasan be

2 сар 6. 9:24
Зочин

teneg mini hujaa nart iim yum bichih chadvar bhgui sh dee
chi hujaa bolohoor tenegtdeg yum uu

2 сар 4. 17:42
hujaa zailaa

teneg hujaagin bichsen yumiig unshisan uu??

2 сар 6. 17:06
Зочин

Оросын тухай байхад юуун хужаа вэ

2 сар 5. 16:38
зочин

Чи битгий хуц лалараа

2 сар 6. 16:05
Зочин

umhii hujaa zailaa

Сэтгэгдэл бичих
Санамсаргүй нийтлэл [ Энд дарна уу ]