Ангилал

Сайтын талаар ярилцъя Уншигчдын санал бодол

Хоосон арлыг салам бөмбөгдөж, хоорондоо байлдсан Киска арлын төлөөх тулаанУншсан8,125

1942 оны зун япончууд АНУ-ын газар нутаг болох Киска болон Атту арлуудыг эзлэн авч тэнд байрлах Америкийн тэнгисийн цэргийн цаг агаарын станцуудыг устгажээ.

Нийтлэлч Чалчаа саарал бичиж байна.


 

1942 оны зун япончууд АНУ-ын газар нутаг болох Киска болон Атту арлуудыг эзлэн авч тэнд байрлах Америкийн тэнгисийн цэргийн цаг агаарын станцуудыг устгажээ. Америкийн тагнуулын мэдээгээр 10 000 гаруй Японы цэргүүд эдгээр арал дээр байрласан ба тэдний дотор нэлээдгүй тооны инженерийн ангиуд байсан нь ямарваа нэг томоохон бэхлэлт барьж байгуулж байж болох юм гэсэн дүгнэлтэд хүргэсэн байна.

Удалгүй энэ арал дээр агаараас эсэргүүцэн хамгаалах систем, шумбагч онгоцны туслах бааз байгуулж байж болох тухай мэдээлэл авсан ба Атту арал дээр 2500 орчим цэрэг, Киска арал дээр 5400 цэрэг байна гэсэн тагнуулын баримт материалтай болсон америкчууд бүтэн жилийн турш хааяа хааяа сандаргах ганц нэг бөмбөгдөлт, тагнуулын нислэг хийсээр тавдугаар сараас бөмбөгдөлтөө бүр ч эрчимжүүлж эхэлжээ.  

Хэдийгээр энэ арал стратегийн хувьд айхтар ач холбогдол багатай ч АНУ-ын нутаг дэвсгэр дээр дайсны хөл гишгэж байгааг Америкийн ард түмэн, хэвлэл мэдээлэл тэвчишгүй хэрэг хэмээн үзэж цэргийхнийг шахаж байв. 1943 оны нэгдүгээр сард Алеутын орчмын АНУ-ын цэргийн командлалыг контр-адмирал  (Counter admiral) Кинкейд хүлээн авч өөрийн хамгийн эн тэргүүний зорилгоо Киска арлыг дайснаас цэвэрлэх явдал гэж үзсэн байна. Гэвч цэрэг дайны нөхцөл байдал зэргээс шалтгаалан ганц нэгхэн сард хангалттай хэмжээний цэрэг техник цуглуулж амжихгүй учир тэрээр эхэлж арай жижиг Атту арлыг эзэлж авахаар шийдлээ.

Атту арлыг булаан авах ажиллагаа маш хүнд нөхцөлд явагдсан бөгөөд япончуудын улангассан эсэргүүцэл, цаг агаарын хүнд нөхцөл байдал зэргээс болж бүтэн гурван долоо хоногийн турш тулалдаан үргэлжилж 1943 оны тавдугаар сарын 30-нд дуусчээ. Америкчууд энэ тулалдаанд 600 гаруй хүнээ алуулж, 1200 гаруй хүн хүнд, хөнгөн шархтаж, 2100 хүн хөлдөж, осгон тулалданы талбарыг орхижээ. Япончуудын хувьд 2900 хүнээ алдаж 28 хүн олзлогдсон ба тэдний дотор ганц ч офицер байсангүй. Офицерүүд нь хаачив гэхээр гарах гарцгүй болох үед 1000 гаруй цэргийн хамт бараг л гар хоосон сөрөг довтолгоонд орж хядуулсан нь тэр.

Атту арлыг авсны дараа зохих дүгнэлт хийж Кискагийн төлөвлөгөөндөө зарим өөрчлөлт хийн, агаарын бөмбөгдөлтийг эрс эрчимжүүлж, япончуудыг туйлдуулах ба зөвхөн япончуудын эсэргүүцэх чадвар хамгийн бага хэмжээтэй болох үед довтлохоор шийдлээ. Ингээд тавдугаар сараас бөмбөгдөлт эхлэх нь тэр. Хэдэн сарын турш маш ширүүнд бөмбөгдсөний үр дүнд япончууд 2500 гаруй цэргээ алдсан (Америкийн мэдээгээр), Япон цэргүүдийн эсэргүүцэх чадвар эрс суларсан гэж үзээд наймдугаар сарын 15-нд довтолгоо эхлүүлэх боллоо.

Атту арлын тулалдаан санаанд илхэн учир тэд байлдааны 100 гаруй хөлөг онгоц, десантын завь, 35000 орчим тэнгисийн явган цэрэг  (30000 Америк, 5000 Канад) цуглуулан бэлдсэн ба довтолгоон эхлэхийн өмнөх хэдэн хоногт нисэх хүчин бараг л арлын метр болгоныг дахин дахин бөмбөгдөж байлаа.

Наймдугаар сарын 15, довтолгоон эхэллээ. Толгойн сэргийлэх анги болох 270 гаруй цэрэг десант буух түшиц газрыг эзлэн авсан бөгөөд тэднийг ганц ч удаа буудсангүй. Ийм байдалд Америкийн 1500 гаруй десантчид эрэг дээр бууж амжсан ба Атту арал дээрх тулалдааны туршлагаар Япончууд арлын төв хэсэг хүртэл эсэргүүцэхгүй байж байгаад гэнэт гал нээж болзошгүй гэж тооцож байлаа. Арлын хойд хэсэгт Канадчууд ч амжилттай эрэг дээр гарлаа.

Арлын газарзүйн онцлогоос болоод радио холбоо тун тааруу ажиллаж байсан бөгөөд арлын гүн рүү явах тусам холбоо улам муудсаар байжээ.

Элдэв хохиролгүй хоёр хоногийн турш аажмаар давшиж байгаа америкчуудын эхний хохирол нь Японы эзэнгүй галын цэгийг эзэлж авах үедээ урхи болгон тавьсан минад өртөн 34 хүнээ алдсан явдал бөгөөд тэдний ес нь амь үрэгдсэн байна. Тэсрэлт дэлбэрэлтийн чимээнээр канадчууд ч тэр зүг рүү буудаж эхэлсэн ба хоорондох зай нь километр хүрэхгүй шахам  байж. Буудуулж байгаа америкчууд ч хариуг нь өгч эхэллээ. Үр дүнд нь таван канад цэрэг амь үрэгдсэн байна.

Байлдааны ажиллагааг удирдаж байгаа Кинкейд энэ бүх чимээний тухай мэдээ аваад “дайсны бэхлэлтийг дайрч байгаа цэргүүддээ галаар нэн даруй дэмжлэг үзүүлэхийг“ тушаасан бөгөөд  Абнер Рид эсминецийнхэн ч тэр даруй тушаалыг биелүүлэн хүнд артиллерээр тулалдаан болж буй бүс рүү галлаж эхэлсэн байна. Үр дүнд нь долоон америк, таван канад цэрэг алагдаж 50 гаруй тэнгисийн явган цэрэг шархтжээ.

Тавдугаар сарын 18-ны үүрээр холбоо тогтоож чадсан бөгөөд нөхцөл байдал ямар гээч хачин юм болж байгааг ойлгосон контр-адмирал Кинкейд нь "Абнер Рид"ийг буцаж ухран үндсэн бүлэгтэйгээ нийлэхийг тушаалаа. Эсминец тушаал биелүүлэн эргээс холдох гэж байгаад япончуудын тавьсан минэд өртөн 71 усан цэрэг алагдан 50 гаруй нь шархтсан бөгөөд уг нь Америкийн тэр олон мина цэвэрлэх хөлөг тухайн бүсийг минагүйжүүлж, ихээхэн цэвэрлэгээ хийсэн газар билээ.

21-ний өдөр Америкийн тагнуул ангийн хэдэн цэрэг буцан ирж байхад нь Америкийн миномётийн нэг  баг тэдний зүг гал нээсэн бөгөөд тагнуулчид хариу гал нээж устгажээ. 23-24-ний хооронд Америк болон Канадын цэргүүд хоорондоо хэд хэдэн удаа буудалцсан явдал гарсан боловч аюултай үр дагавар гараагүй, мөн арлыг самнаж байх явцад нийт 200 гаруй цэрэг осгож хөлдөн эмнэлгийн туслалцаа авахаас өөр аргагүй болжээ.

Ингээд наймдугаар сарын 24-ний өдөр Киска арлыг бүрэн эзэлж авсан тухай рапорт Вашингтон руу явлаа.

Америкийн тангуулын албаны мэдээгээр ил болсон 8000-10000 гаруй тоотой Япон цэргүүд нь хаачсан хэрэг вэ?  Ширүүн бөмбөгдөлт, тухайн арлын стратегийн ач холбогдол муу зэргээс шалтгаалан Японы командлал долдугаар сарын 28-30-ны хооронд манан будан ашиглан цэргүүдээ хуйгаар нь татан авсан байж. Өөрөөр хэлбэл арал дээр ганц ч Япон цэрэг үлдээгүй ба наймдугаар сарын 1-нээс 24-нийг хүртэл бараг бүтэн сарын турш америкчууд хоосон арлыг салам бөмбөгдөж, хоорондоо байлдаж, 102 цэргээ алуулж, олон хүнээ шархтуулж, хөлдөөжээ.

Өөрийнхөө цэргийг буудах явдлыг дэлхий дахинд friendly fire хэмээн нэрлэдэг. Энэхүү  friendly fire нь аль ч дайн байлдаанд элбэг тохиолддог зүйл бөгөөд ийм зүйлээс холуур өнгөрсөн арми гэж үгүй биз ээ.  Энэ талаар дараа ярилцах боломж гарах болов уу.

Сэтгэгдэл 0ЭнгийнХэвтээБосооСэтгэгдэл бичих-Aa+
Санамсаргүй нийтлэл [ Энд дарна уу ]