Ангилал

Сайтын талаар ярилцъя Уншигчдын санал бодол

1924-1992 он хүртэлх Монгол улсын нэр юм. Энэ үед Монгол улсын төр нийгмийн тогтолцоо нь социалист нийгмийг дамжиж хойд хөршийн бүрэн хараа хяналтад байлаа. Улмаар харийн түрэмгийлэгчдийн санаархлыг удаа дараа тас цохиж, тусгаар тогтнолоо хадгалж чадсан чухал цаг үе билээ.

Монголчуудын төмөр замтай болох мөрөөдлийг биелүүлсэн “505”-ынханУншсан9,809

Монголд “Власовын арми” хэмээн бидний ярьдаг “505”-ынхан төмөр зам барилцжээ.

ЭХ ОРНЫХОО ТӨЛӨӨ ЭЦСЭЭ ХҮРТЭЛ ТУЛАЛДАЖ, ЭЦЭСТ НЬ ХЭЛМЭГДЖЭЭ

Монголд “Власовын арми” хэмээн бидний ярьдаг “505”-ынхан төмөр зам барилцжээ. ЗСБНХУ-ын Дотоод явдлын яам Монголд төмөр зам барих ажлыг гардан хариуцаж,

80 мянган хүнтэй хоёр хорих лагериас бүрдсэн “505 дугаар барилга” хэмээх Удирдах газрыг байгуулжээ. Даргаар нь хошууч генерал Ф.А.Говоздевский, орлогчоор нь дэд хурандаа Д.В.Успенский, ерөнхий инженерээр нь Н.К.Гельнерийг тус тус томилжээ.

Тус Удирдах газрын хоригдлуудын эгнээнд Власовын (Оросыг чөлөөлөх арми) армийнхан цөөнгүй байсан аж. Тэдний дунд ардын дайсан нэр авч, хорих ялаар шийтгүүлсэн  цэргийн, энгийн хүмүүс, эмэгтэйчүүд, мөн эрүүгийн хэрэгтнүүд ч олноороо байжээ. Эх орны дайны үед буюу 1941-1945 онд Германы талд 800 мянгаас 1.2 сая орос хүн тулалдаж байсан тухай баримт байдаг. Цэргийн олон дарга нарын хувьд Власовын арми гэдэг Оросын ард түмнийг чөлөөлөх хорооны зэвсэгт хүчинд алба хааж байсан аж. Энэ армид 1944-1945 оны хавар хүртэл улаан армиас дэслэгч генерал нэг, хошууч генерал зургаа, бригадын комиссар нэг, бригад командлагч нэг, хурандаа 42, нэгдүгээр ангийн ахмад нэг, дэд хурандаа 21, батальоны комиссар хоёр, хошууч 49 алба хааж байсан гэж түүхэнд тэмдэглэгдэн үлджээ. Власовын армийн үлдэгдэл гэгддэг тэднийг өнөөдөр сайнаар бүү хэл муугаар ч дурсах нь ховор.

 

“505”-ынхан Орос эх орныхоо төлөө эцсээ хүртэл тулалдаж, цагийн салхинд хэлмэгдэж, Монголд ирж төмөр зам тавьсан байдаг. Тэд тухайн үеийн ЗХУ-ын удирдлага, цэргийнхний хоорондын үл ойлголцол, улс төрийн гадаад, дотоод бодлогын буруу, зөрүү ойлголтын золиос болж хэлмэгджээ.

Нефть олборлох, боловсруулах анхны үйлдвэрийг “505”-ынхан улаан гараараа босгосон аж.

Хүүхнүүд нь арай хөнгөвтөр, эрчүүд нь уурхай, жонш зэрэг хүнд ажилд явдаг байжээ. Тэр хүүхнүүд офицер голдуу эмнэлгийнхэн, холбоочид, нисгэгчид байсан бололтой. Хожим 1950-аад оны дундуур Сибирьт аваачиж, газар доогуур уурхайд ажилуулах болсон гэсэн мэдээлэл байдаг аж.

1953 оны гуравдугаар сарын 28-нд И.В.Сталиныг нас барсны дараа К.У.Ворошиловын тушаалаар зарим хүнийг анги, нэгтгэлээр нь нэр зааж цагаатгажээ. Тухайн үеийн монголчууд тэднийг хоригдол, ялтан, эх орноосоо урвагч гэж үздэггүй, үр хүүхэд, ахан дүүс шигээ халуун дотноор ханддаг байжээ.

Малчид утасны модны нүх ухаж буй орос хүүхнүүд дээр хонь, ямаагаа туугаад очиход төмөр аягаа барьж гүйлдээд, ямааны сүү сааж авдаг. Орос дарга нар монгол айлуудаар орж гардаг. Монголчуудад бүжиг наадам зааж, дуу хуур болцгоодог байсан аж.

ТӨМӨР ЗАМТАЙ БОЛОХ МОНГОЛЧУУДЫН МӨРӨӨДӨЛ БИЕЛЭВ

Богд хаант Монгол улсын Засгийн газар төмөр замтай болохыг мөрөөдөж, улсын дээд, доод хурлаар хэлэлцүүлж байжээ. 1921 оны Ардын хувьсгалын дараа нам, төрийн эрх барих дээд байгууллагууд энэ асуудлыг сэргээн хэлэлцэж, хойд хөршийн тусламж дэмжлэг авахыг зорьж. Коминтерний заавар, Зөвлөлтийн удирдагч И.В.Сталины дэмжлэгтэйгээр Ерөнхий сайдаар томилогдож, Цэрэг, Дотоод, Гадаад яамдын сайдын эрх мэдлийг гартаа авсан Х.Чойбалсан 1939 онд Москвад албан ёсоор айлчлахдаа, эхлээд Дотоод явдлын яамны сайд Л.Бериятай, 1940 онд И.В.Сталинтай биечлэн уулзаж, эх орондоо төмөр зам барих асуудлыг хөндөн тавьжээ.

Монголд төмөр зам барих тухай Х.Чойбалсаны хүсэлт Зөвлөлтийн удирдагчдын батлан хамгаалах стратегийн бодлоготой нийцэж байсан учир тэд шууд зөвшөөрсөн аж. 1940 оны нэгдүгээр сарын 03-ны өдөр Кремльд И.В.Сталин Х.Чойбалсанг хүлээн авч “Танайхны энэ хүсэлт хэзээ мөдгүй биелэх болно. Төмөр зам хөгжил авчирдаг учир танай орон ч энэ замаар урагшлах учиртай” хэмээн хэлжээ. Харамсалтай нь Германы фашистууд тус улсад довтолж, түүний хэлсэн энэ үг биелэлээ олж чадаагүй аж.

Маршал Х.Чойбалсан 1947 оны наймдугаар сарын сүүлчээр Крымд амарч байхдаа И.В.Сталинтай дахин биечлэн уулзжээ. Тэд хундага барин ширээний ард сууж, Монгол орны хөгжлийн асуудлаар тухтай хүүрнэлдэж, Сталин эх орны их дайны үеэр Монголын ард түмний үзүүлсэн өгөөмөр тусламжийн талаар, гурван их гүрний Ялтын бага хурлаар БНМАУ-ын тусгаар тогтнолыг хүлээн зөвшөөрүүлэхэд чиглэсэн томоохон шийдвэрт хүрсэн тухай дурсаж, харин Х.Чойбалсан төмөр зам тавих өмнөх шийдвэрээ сэргээхийг хүсчээ.

И.В.Сталин, хундагатайгаа өргөж, "Танай орон төмөр замтай болно. Үүний төлөө тогтооцгооё" гэсэн гэдэг. Дараа нь утсаа авч, Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга, Гадаад худалдааны яамны сайд Анастас Микоян руу залган, Монголд төмөр зам тавих талаар шийдвэрийн төсөл бэлтгэхийг үүрэгджээ.

И.В.Сталины эрх мэдлийн оргил үе байсан тул тушаал дорхноо хэрэгжиж, 1947 оны есдүгээр сарын 04-нд “Наушки-Улаанбаатарын төмөр замын шугамыг байгуулах тухай” ЗСБНХУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн 31.34-10.24 тоот “маш нууц” тогтоол гарчээ. Энэхүү тогтоолд И.В.Сталин гарын үсэг зурсан байна. 1949 онд Улаанбаатар-Наушки чиглэлийн төмөр замын нээлт болсноор Монгол Улс гадаад ертөнцтэй хамгийн бат бөх дэд бүтцээр холбогдсон байна. Төмөр замыг дагаж хот суурин, бүхэл бүтэн соёл иргэншил үүсчээ. 

Э.ЭНХ-ЭРДЭНЭ

Сэтгэгдэл 17ЭнгийнХэвтээБосооСэтгэгдэл бичих-Aa+
11 сар 25. 5:13
Иргэн

Чамайг ингэж сараачаад хуцаад суух эх оронтой болгосон хумуусийн сунсийг буу хунд ухэр монголоо. Чи монголд ямар гавьяа байгуулсаныг чинь асуухгуй ямар гай тарьж бгааг чинь бурхан харж бгаа шуу. Чи хуцахаас еер чадалгуй идэхээс еер эрдэмгуй новш бна. Чам шиг юмнууд л харин хамгийн туруунд урвана даа муу амьсгаа

11 сар 25. 12:19
Зочин

Та жаахан ёс суртахуунтай байгаач, хараалын үгээр өөрийгөө бүү гутаа

11 сар 24. 10:38
-

ТЭРТЭЭ ДАЙНЫ ОН ЖИЛҮҮДИЙН ШУУРГАНД ОЛОН Ч ХҮН ГЭР БҮЛ ХЭЛМЭГДСЭН. ВЛАСОВ БОЛ УРВАГЧ БИШ БАЙСАН. ХҮН НЭГ Л АМЬДРАХ ЁСТОЙ ТҮҮНИЙГ Л ХАРУУЛЖ ЧАДСАН ГАВЬЯАТАЙ ХҮН. 505 ХАН МОНГОЛД АСАР ИХ БҮТЭЭН БАЙГУУЛАЛТЫГ ХИЙСЭН. ОРОСЫН АРД ТҮМЭН БОЛ БИДНИЙ АХАН ДҮҮС... ӨНӨӨДӨР МОНГОЛЫН ДАРХАН ХИЛИЙН ХӨХ ТЭНГЭРТ МӨНХИЙН ХАРУУЛ БОЛОН ҮЛДСЭН ОЛООН ОРОС ЦЭРГИЙН СҮНС БАЙГА. ТЭД ЭЭЖИЙГЭЭ, ХАНИА , ҮР ХҮҮХДЭЭ ХЭЗЭЭ Ч ДАХИЖ УУЛЗАХААРГҮЙ АЛСЫН ДОРНЫН ХЯЗГААР ХҮНИЙ ГАЗАРТ ҮЛДСЭН ЭГЭЛХЭН НЭГЭН БААТАРУУД ШҮҮ... ЦАГААХАН ҮСТЭЙ СИБИРИЙН ОЛООН ОРОС ЭХ , ЭХНЭРҮҮД ҮРЭЭ, ХАНИА ДАЙНД ЯВУУЛААД УУЛЗАЖ ЧАДААГҮЙ... ГЭСЭН Ч ТЭД ДИВААЖИНД Л УУЛЗСАН ГЭЖ ИТГЭХЭЭС... СЭТГЭЛ МИНЬ ГУНИГТАЙ НҮД МИНЬ НУЛИМСТАЙ БАЙНА... ӨНӨӨДӨРИЙН ЖАРГАЛЫГ БИДЭНД ӨГӨЛЦСӨН БААТАРУУДЫН НЭГ БОЛ ЯАХЫН АРГАГҮЙ ОРОС ЭХИЙН ХҮҮ... ДАЙНД ХҮҮГЭЭ АЛДСАН ОРОС ЭХИЙН НЭГЭН ДУРСАМЖААС, БИ МОНГОЛЫГ ХҮҮ МИНЬ ГЭЖ БОДДОГ, МИНИЙ ХҮҮ ГАЗАР ЭХИЙН ХЭВЛИЙД БҮҮВЭЙЛЭГДЭН УНТАЖ БАЙГАА Ч ХӨХ ТЭНГЭРТ МӨНХИЙН ХАРУУЛ БОЛОН ХОЦОРСОН. ХҮҮТЭЙГЭЭ ДИВААЖИНД УУЛЗАХ УЧИР БИ НУЛИМС УНАГАХ ЭРХГҮЙ БААТАР ХҮҮГИЙН ЭЭЖ ГЭСЭН...

11 сар 24. 20:59
Зочин

Урвагч бол урвагч. Тохирсон шийтгэлээ авсан. Битгий олон долоон юм хуцаад бай.

11 сар 25. 21:49
Зочин

Буруу гэвэл хэтэрхий их дайсны гүн лүү орсон явдал байх даа. Улаан арми тэр чигт нь хаясан ш дээ. Хоол ундгүй галт хэрэгсэлийн дутмаг байдал дор бууж өгөхгүй гээд яахав. Сонирхолтой нь Сталлин энэ үед ямар ч арга хэмжээ аваагүй байдаг. Хамт явах байсан баруун зүүн талаас нь дэмжих байсан 2 арми хурдыг нь гүйцэж чадаагүй тэгээл сөрөг бүслэлтэнд орсондоо хөөрхий

11 сар 26. 16:00
Зочин

Эхлээд цэргийн алба хаа. Дараа нь олон юм донгос, шаахай минь.

11 сар 25. 16:47
Зочин

генерал власов ленинградын бүслэлтийн хүнд үед урвасан юм байна лээ

11 сар 25. 20:01
Зочин harsh

erguu min yum unshil da. tegeed hend ch hereggui ter olnooroo uhuh bsan yumuu

11 сар 24. 9:54
Зочин

ЗХУ Монголд цэргээ байрлуулах гэж, цэргийн техник тоног төхөөрөмжөө зөөвөрлөх гэж, Монголоос түүхий эд зөөвөрлөх гэж төмөр зам тавьсан шүү дээ, өөрсдийнх нь геополитикийн зорилго байсан, гэхдээ үүнийг буруутгах гэсэнгүй, ингэсний хүчинд Монгол улс хөгжих замдаа орсон нь түүхийн бодит үнэн

11 сар 27. 23:23
Зочин

hutsah yumaa olj hutsaach

11 сар 24. 1:50
zochin

herev ter ued bis odoo tomor zam tavisan bol ymar ih mongiig luivarchid zavsih bsan boloo bodhoos ch aimsigtai socializmiin ueiin buteen baiguulalt aguu bsan ard tumen bid hezeech martahgui

11 сар 24. 1:31
ЗочинBat

BLASOVCHUUD eh orniihoo tuluu tulaldaagui danii ehnii jil eh ornoosoo uravsan ym shuu dee bodit uneniig buu guivuul ted zohih shiitgelee edelsen urvagchid ym

11 сар 23. 23:57
Зочин

Орос ах нарын буянаар л төмөр замтай болжээ

11 сар 23. 22:24
Зочин

Монголын ард түмний хайртай удирдагч Х Чойбалсан Сталин ...... хоёр орны эдийн засагт үнэтэй бүтээн байгуулалт хийж хойч үедээ үлдээсэнд үе үеийн үр хүүхдүүд бид та хоёрыгоо амьд мэт хүндэтгэж мэхийн ёслое та хоёрыгоо хүндэтгэж байна НАЙРАМДАЛ - ДРУЖБА

11 сар 23. 18:46
Зочин

Олон жил хөөцөлдөж, хүлээсэн маршал Х.Чойбалсан, шийдвэр гаргаж хэрэгжүүлсэн генералисмус И.В.Сталинд талархъя.

11 сар 24. 9:55
Stalin

zugeer zugeer huu min. taivan noirsuul namaig. Stalin

10 сар 16. 14:36
монгол хүү

МАНАЙ МОНГОЛЫН УЛААНБААТАР ТӨМӨР ЗАМЫГ СТАЛИНЫ ЭСВЭЛ ЧОЙБАЛСАНГИЙН НЭРЭМЖИТ БОЛГОВОЛ БОЛОХГҮЙ ГЭХ ГАЗАРГҮЙ АЖ...

Сэтгэгдэл бичих
Санамсаргүй нийтлэл [ Энд дарна уу ]

Унших СЭДЭВ-ээ өөрөө сонгодог боллоо

12 сард сонгогдсон сэдэв
Дундад зууны Европ
2018 оны 1 сарын онцлох сэдвийн санал хураалт явагдаж байнаЭнд дарж саналаа өгнө үү