Ангилал

Сайтын талаар ярилцъя Уншигчдын санал бодол

Харь гаригийнхныг судлах оросуудын маш нууц агентлаг “в/ч 10003”Уншсан14,809

Хүн төрөлхтний түүхийн эрин бүрдээ л хүмүүс янз бүрийн айх зүйлтэй байсан гэхэд болно. Дундад зуунд хүмүүс чөтгөртэй нүүр тулахаас айдаг байсан бол аж үйлдвэрийн эрин шинжлэх ухаан техникийн үсрэлттэй алхмуудаас айдаг байв.

Хүн төрөлхтний түүхийн эрин бүрдээ л хүмүүс янз бүрийн айх зүйлтэй байсан гэхэд болно. Дундад зуунд хүмүүс чөтгөртэй нүүр тулахаас айдаг байсан бол аж үйлдвэрийн эрин шинжлэх ухаан техникийн үсрэлттэй алхмуудаас айдаг байв. Харин манай эринд Үл таних нисдэг биеттэй /ҮТНБ/ холбоотойгоор хүмүүс илүүтэй айх болсон юм болов уу гэсэн бодол өөрийн эрхгүй төрнө. Нисдэг тавагны тухай юу эсийг ярьдаг билээ, хүмүүс, ан амьтныг хулгайлсан л гэнэ, тэдэн дээр туршилт хийдэг, дэлхийг эзлэхээр бэлдэж байна, дэлхийн томоохон улс орнуудын засгийн газартай нууц хэлэлцээр хийсэн байдаг гэж ирээд л элдвээр ярина.

Цуу яриа бишгүй, харин үнэн эсэхийг хэн ч мэдэхгүй. Ер нь хэн нэгэн энэ талаар ам нээсэн ч тун удалгүй засаг төрийнхөн нь няцааж орхидог. Харин саяхан Оросын чөлөөндөө гарсан дэслэгч генерал Алексей Юрьевич Савин харь гаригийнхны талаар ам, нээхийг зөвшөөрч, Оросын сэтгүүлд ярилцлага өгчээ. Тэрбээр тухайн үедээ домогт "в/ч 10003" хэсгийг тэргүүлж байсан бөгөөд в/ч 10003 гэдэг нь хачирхалтай, ер бусын үзэгдэлд цэргийн оролцоог ашиглах боломжийг судлах зорилгоор 1989 онд байгуулагдсан, ЗХУ-ын Батлан хамгаалах яамны хэлтсийн нэр байж.

-Алексей Юрьевич, цэргийнхний үздэгээр ҮТНБ үзэгдэл гэж юу вэ?

-ҮТНБ үзэгдлийн тухайд цэргийн байгууллага ямар байр суурьтай байдгийг хэлэх надад хэцүү байна. Нэгэнтээ хачирхалтай үзэгдлүүдтэй холбоотой баримтуудыг бүртгэдэг батлан хамгаалах яамны хэлтсүүд байсан. Гэвч үүгээр л бүх зүйл хязгаарлагдсан гэхэд болно. Цэргийнхэн албан бус ярианыхаа үеэр бол нисдэг биетүүдийн тухай ярьдаг байлаа. Гэхдээ энэ яриа нь цэргийн эсвэл, шинжлэх ухааны шинж чанартай гэхээсээ илүүтэйгээр ахуйн чанартай байсан юм. Миний мэдэж байгаагаар одоо ч байдал нэг их өөрчлөгдөөгүй.

-Гэхдээ ҮТНБ-үүдийг судлах Зөвлөлтийн цэргийн хөтөлбөрүүд байсан шүү дээ?

-ЗСБНХУ-д ҮТНБ-ийн асуудал судлах эсвэл харь гаригийн соёл иргэншлийн төлөөлөгчидтэй холбоо тогтоох талаар цэргийн хэлтэс байгаагүй. Энэ талаар гарсан мэдээлэл, яриа нь ердөө л санаанаасаа зохиосон зөгнөл.

-Дэлхийн томоохон орны Засгийн газартай харь гаригийн соёл иргэншлийн зүгээс холбогдох оролдлого нэг ч удаа гарч байгаагүй гэж үү?

-Улсынхаа удирдлагын даалгавраар "харь гаригийнхан"-тай холбоо тогтоох асуудалтай бид ганцхан удаа тулгарч байсан.

-Гайхалтай юм аа. Энэ тухайгаа дэлгэрэнгүй яриач?

-1991 оны зургадугаар сард би огт санаандгүй байж байгаад "харь гаригийн төлөөлөгчдийг хүлээн авах"-ын тулд Узбекстан руу нисэх тушаал авсан. Энэ талаар тодруулахад нэгэн зөн билэгтэн Горбачёваас сансрын зочидтой уулзахад дэмжлэг үзүүлнэ үү хэмээн хүссэн юм билээ. Тэр зөн билэгтэн нэг нэгнээсээ тусдаа ажиллаж, хоорондоо хамааралгүй байхдаа харь гаригийнхнаас дохио авсан хамтран зүтгэгчдээсээ энэ талаар мэдсэн гэсэн. Тэдгээр нь сансрын зочид нисч ирэх тухай мэдээлээд, буух газрын координат, уулзалтын нөхцөлийг дамжуулсан байсан. Энэ мэдээлэл Горбачёвт их л сонирхолтой санагдаж, Батлан хамгаалах яамны Д.Язовт мэдээг илгээж л дээ. Мөн Жанжин штабын дарга М.Моисеевд захидал илгээн, "И.Третьяк /тухайн үед Агаараас эсэргүүцэн хамгаалах хүчний ерөнхий командлагч байсан/, А.Савин нарт хүлээж авахыг үүрэгдэх" гэж бичсэн байсан юм билээ. Удалгүй над руу агаараас эсэргүүцэн хамгаалах системийн төвөөс холбогдож юу хийх талаар асуусан юм.

"Харь гаригийнхан"-ы хөлөг рүү нь пуужин харвачихгүйн тулд зенитийн комплексуудыг унтраахыг шаардсан юм гэнэ. Өөр олон л шаардлага байсан даа.

-Энэ чинь өдөөн хатгалга байсан юм биш үү. Тэгээд агаараас эсэргүүцэн хамгаалах системийг унтраасан юм уу?

 

-Ийм шийдвэрийг гагцхүү М.Горбачёв л гаргах эрхтэй байсан. Би Моисеевд очиж илтгэхэд "Энэ бол чиний асуудал биш. Харь гаригийнхныг хүлээн авахад зөв бэлдэх нь чиний үүрэг" гэж тэр хэлсэн. Би бэлтгэлээ базаасан. Харин маргааш өдөр нь "Горбачёв асуудлыг шийдлээ. Зенитийн цогцолборыг унтраасан. Амжилт хүсье" гэж утсаар ярьсан юм. Ингээд л бид Ташкент руу нисч тэндээсээ Заравшан руу хөдлөн, Горбачёвд захидал илгээсэн хүний заасан координатаар цөлөөр явж байлаа. Бид тухайн үед дуу хураах аппарат, навигацийн төхөөрөмж, толь бичиг, дэвтэр гээд л хэрэг болох бүх зүйлийг авч явж байлаа.

-Харь гаригийнхан та нартай холбогдсон уу?

-Үгүй дээ, гайхамшиг болоогүй. Тэр бүү хэл манай нисдэг 'тэрэгний нисгэгч, судлаач, зөн билэгтэн рүү бухимдаж байсан юм.

-Харин зөн билэгтэн хариуд нь юу гэж байх юм?

-Тэр гэнэт л "Чи итгэхгүй байгаа бол би чамайг ховсдож, өөрөө харь гаригийнхантай ярих болно. Харин бид яриаг чинь сонсоно доо" хэмээн хэлсэн. Нисгэгчид өөр гарц байгаагүй л дээ, зөвшөөрсөн. Зөн билэгтэн түүнийг ховсын байдалд оруулж, харь гаригийнханд зориулан бэлдсэн асуулт тавьж эхэлсэн юм. Гэнэт л нисгэгч маань гүн гүнзгий шинжлэх ухааны мэдлэгийн тухай ярьж, харь гаригийн төлөөлөгчид түүнтэй шууд зөвлөлдөж байгаа мэт хачирхалтай хэлээр ярьж эхэлсэн. Энэ яриаг бид дуу хураагуурт бичин, удирдлагууддаа сонсгосон юм. Ингээд л манай удирдлагууд болон шинжээчид биднийг орчин үеийн шинжлэх ухаанд танигдаагүй ер бусын үзэгдэлтэй тулгарсан гэдэгт итгэсэн юм даа.

-Харь гаригийнхантай уулзаагүй нь харамсалтай юм даа?

-Тэгэхдээ бидний аялал дэмий хоосон өнгөрсөн гэж би хэлэхгүй. Өөрсдийн бичлэг, зөн билэгтний материалыг судалж байгаад би хэд хэдэн дүгнэлт хийж байлаа. Харин Улсын аюулгүй байдлын хорооны ажилтнуудтай бид хамтран нарийн судалгаа шинжилгээ хийсний дүнд харь гаригийн соёл иргэншилтэй харилцах түлхүүр бараг л бидний гарт байгаа юм байна гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн. Гэвч судалгаа цааш ахиагүй, бидний санаа ч цаасан дээр л үлдсэн дээ

-Танд энэ судалгаагаар цааш үргэлжлүүлэх санаа төрөөгүй гэж үү?

-Мэдээж төрсөн. Хэсэг хугацааны дараа бид өөрсдийн санаачилгаар бусад соёл иргэншилтэй холбоо тогтоохыг оролдсон. Үр дүнд нь бид хийж чадсан. Тэр бүү хэл харилцах аргыг сурахыг зөвшөөрсөн сайн дурынхны туршилтын бүлгийг хүртэл би байгуулсан шүү. Бидний судалгааны үр дүн анализ хийх, холбоо тогтоох код тайлахад ихээхэн суурийг тавьж өгсөн. Ингээд 1992 оны эхээр манай туршигчид өөр гаригийн төлөөлөгчидтэй идэвхтэй ажиллах болсон. Одоо ч бид энэ асуудлыг үргэлжлүүлэн судалж байгаа. Гэхдээ энэ нь зөвхөн бидний санаачилга, төрөөс ямар нэг оролцоо байхгүй тул бид ямар нэг дэмжлэг туслалцаагүй ажилладаг.

-Харийнхантай холбогдсон гэлээ. Ямар мэдээлэл авч чадсан бэ?

-Бидний харилцсан гаригуудын төлөөлөгчдөөс тэндхийн ёс журам, хууль, уламжлал, төрийн захиргааны тогтолцоо, хувь хүний харилцаа зэргийг мэдэж авсан. Бас шинжлэх ухааны мэдээлэл ч байгаа.

-АНУ-ын Засгийн газар харийнхантай нягт хамтын ажиллагаатай байдаг, тэр бүү хэл тэднээс цэргийн болон аж үйлдвэрийн технологи авдаг гэсэн яриа бий. Та энэ тал дээр ямар бодолтой байдаг вэ?

-Баруунд, тэр дундаа АНУ-д харь гаригийнхантай холбоо тогтоож чадсан гэж бодохгүй байна. Яахав, холбоо тогтоосон байж болно л доо, гэхдээ байнгын хамтын ажиллагаанд тусгай арга хэрэгтэй. Харин тэдгээрийг гаргаж авахыг тулд нухацтай судалгаа хийх ёстой. Ийм судалгаа баруунд хийгдээгүй. Харин бид энэ тал дээр эрдэмтдийг татаж чадсан, тиймдээ ч үр дүн сайн байгаа юм. Түүнээс гадна бидний аргазүйн үндсэнд байх "ноу-хау" бий. Одоогоор үүнийхээ нууцыг хэнд ч дэлгэхгүй.

-Зөвлөлтийн эсвэл Оросын удирддагууд харь гаригийн соёл иргэншилтэй холбоотой байсан болов уу?

-Үгүй гэдэгт итгэлтэй байна. Хэрэв холбоотой байсан бол би мэднэ.

-Сансрын зочид дайрна гэж дэлхийн хүмүүс айдаг. Энэ тал дээр та ямар бодолтой байдаг вэ?

-Энэ бол зүгээр л санаанаасаа зохиосон утгагүй зүйл. Харь гаригийнхан дайрна, тэд зэрлэг, түрэмгий, хайр найргүй устгана гэдэгт би огтхон ч итгэхгүй. Харин хүмүүсийг "барьцаалдаг" тал дээр бол огт өөр хэрэг. Бидний авсан мэдээллээр бол харийнхан гагцхүү хувь тавилан нь хэдийнэ шийдэгдсэн хүмүүсийг л судалгаандаа зориулан сонгодог юм билээ. Өөрөөр хэлбэл харийнханд "барьцаалагдсан" хүмүүс үхлийн өвчтэй, эсвэл удалгүй ослоор амиа алдах тавилантай хүмүүс байдаг. Гэхдээ эдгээр хүмүүсийг туршилтад ашиглаад алчихдаг гэсэн үг биш. Харин ч эсрэгээрээ тэднийг эмчилж хөл дээр нь босгодог гэсэн. Гэхдээ эх дэлхий рүү нь эргэж явуулдаггүй гэсэн мэдээлэл бидэнд бий.

Орчуулсан Г.Нэмэхбаяр

Эх сурвалж: Одоо цаг сонин

Сэтгэгдэл 12ЭнгийнХэвтээБосооСэтгэгдэл бичих-Aa+
3 сар 31. 11:01
Зочин мишээл у

маш гоё юм үнэхээр гоё үгээр хэлхы араггүй

3 сар 13. 15:40
будда

нэг нэгэнийгээ хүйс тэмтэрэхгээд байгаа ухамсар дорой бодьгалуудтай тийм өндөр хөгжилтэй бодьгалууд харьцаж яах юм бэ.хүн төрлөхтөн гэдэг чиннь адгууснаас ч дор ухамсартай шүүдээ жнь: хүнээс өөр ямарч амьд биет нэг нэгэнийгээ үй олоноор нь хороох зэвсэг хийгээгүй тэрч бүү хэл эх дэлхийгээ 10-н удаа сөнөөхөд хангалттай цөмийг зэвсэг бүтээгдсэн байдаг гэсэн шүүдээ

3 сар 9. 20:04
Зочин

Энэ өргөн уудам ертөнцийн хаа нэгтээ хэдэн арван амьдрал,амьдралтай гариг байгаа нь хэнд ч ойлгомжтой.Манай нарны аймаг оршин байгаа галактик бол 1 шуудай будаан доторх 1 ширхэг будаатай тэнцэх л жижиг эгэл хэсэг нь ш дэ.

2016, 5 сар 28. 18:06
Ганзориг.

Нисдэг биетүүд харагддаг гэсэн. Надад нэг таавар бодол байдаг. " Хүмүүс заримдаа цаг хугацааны цооролтод орсон ирээдүй цагийнхаа хүмүүсийн агаарын хөлгийг хардаг байж болох юм шиг. Солиотой санаа хаяа бодогдох юм даа хөөрхий.

3 сар 7. 0:20
Зочинgurj

Magadgyi shuu.

2016, 5 сар 26. 14:04
DARVIN

XARI GARIGIINXANTAI XOLBOO TOGTOOX TIIM ZOGNOL BISH BODIT XUCHIN ZUIL XARI GARIGIINXAN DELXIIG CUDALJ BAIJ TAARAA MAGAD XARIINAXN AMIDARDAG GAZAR MANAI DEKLXIIGXEEC OOR BUTETSDEID NUUTS NI ORSHIJ BAIGAA UM XEREB ADIL BAIACN BOL ALI XEDIIN NEELTTEI XARILTSAX BAICAN UM TEGEXEER ODOO NEG L ACUUDAL BAIN A TER NI UV BE GEBEL DUNDIIN BUTTSIIG BII BOLGOX GOL SHAARDALAGA BOLCHIXOOD BAIGAA GEDEGT ERGELZEXGUI BAINA XARIINXANN BIDNEEC XEDEN ZUU DAXIN XOL DBCAN XOGJILTEI TED GANTS MANAI DELXIIG BUC OOR OLON TOOLJ BARSHGUI OLON BUTSIIG CUDAJ OORTOO ASHITAIG CONGON ABAN GEDEG NI ERGELZEEGUI

2016, 5 сар 26. 12:29
БАЙЛГҮЙ ЯАХАВ ДЭЭ.

ОРС АНУ Б БАЙДАГ Л ДА ЯЛАНГУЯА АНУ-ЫН ЦЭРГИЙН ТАГНУУЛ, НАСА ГЭХ МЭТ БАЙГУУЛЛАГУУД ЭРЧИМТЭЙ АЖИЛДАГ. ХАРЬ ГАРИГЫНХҮМҮҮСЫН ХУВЬД БИД Ч БАС ХАРЬ ГАРИГИЙХАН. ШИНЖЛЭХ УХААНЫ МЭДЛЭ МУУ ХҮМҮҮС ИЙМ МЭДЭЭЛИЙГ ҮГҮЙСГЭДЭГ ЮМ.

2016, 5 сар 26. 6:13
Zochin

Sonirxoltoi yumaa iim zuil baij bolohig uguisgeh argagui shvv dee

2016, 5 сар 25. 16:35
Зочин

Ямар юмных нь харь биетэв дээ. Манай үед олныг айдаст автуулдаг зүйлс бол 1рт Хорт хавдар, 2рт эдийн засгийн унлт, хямрал, 3рт үл мэдэгдэх вирусын гаралтай нийгмийн өвчин, 4рт нийгмийг хамарсан эмх замбараагүй байдал байх шив дээ. Сүнс мүнс, нисдэг биет энэ тэр чинь боломжтой болсон хойноо хүмүүс сонирхож цаг нөхцөөдөг зүйл байхгүй юу даа.

2016, 5 сар 27. 0:47
Зочин

харин тийн гадаадынханы гар хөл болсон улс төрчид л аюултай

2016, 5 сар 26. 15:08
Зочин

Яг зөв...

2016, 5 сар 24. 12:46
darvin

ene unen xari garigiinxan bidend oirxon baigaa tednii tenologi ul uzegdex delxiin agaar mandald radoi lokatsid ortoxgui baigaa delxiig ali xediin cudalj exelcen ni battai

Сэтгэгдэл бичих
Санамсаргүй нийтлэл [ Энд дарна уу ]