Ангилал

Сайтын талаар ярилцъя Уншигчдын санал бодол

Бэлгүдэй Татаарын Их Чэрэнд нууц алдсаны тайлалУншсан4,599

Монголын Нууц Товчооны 154 –р хэсэгт ийм нэгэн үйл явдлын тухай өгүүлэх. Юув гэвэл Чингис хаан Татаар иргэдийг номхотгоод, дагаж, бууж өгөгсөдийг нь хэрхэн тухай их эеэр зөвлөлдөв

Монголын Нууц Товчооны 154 –р хэсэгт ийм нэгэн үйл явдлын тухай өгүүлэх. Юу гэвэл Чингис хаан Татаар иргэдийг номхотгоод, дагаж, бууж өгөгсөдийг нь хэрхэн тухай их эеэр зөвлөлдөв.

“... Татаар иргэд
Өвгөд эцгэсийг барсан бүлгээ
Өвгөс эцгэсийн
Өшил өшиж
Хясал хясаж
Цүүнд үлиж
Хядаж, алж өгье.
Үлиттэл хядъя.
Үлдэгсэдийг боол болгоё

Зүг зүгт хуваая” гэж хэлэлцсэнийг Бэлгүдэй гэрээс гармагц Татаарын Их Чэрэнд ам алдаж орхино. Үүнээс үүдэн Татаарууд дэр авч үхэх гэж тэмцэн, монголчуудад үлэмжхэн хохирол учруулах билээ. Түүнээс хойш Чингис хаан Бэлгүдэйг их эед оролцуулахыг хорин, их эе болж бүхийд “...гадна бүхийг застугай. Засаад, хэрүүлийг, хулгай, худал үйлдэтнийг заргалтугай” хэмээн зарлиг буулгадаг.

 

Энд өгүүлэхээр бол Бэлгүдэй давхар давхар ноцтой хүнд гэм хийсэн болох нь тодорхой харагдана. Нэгд, их эеийн нууцыг задруулсан. Энэ маш ноцтой алдаа. Удаад нь энэ нууц задарснаар монголчууд маш хүнд хохирол амсаж, олон дайчид, зарим судлаачдийн үзэхээр бүр 1000 орчим монгол цэрэг алагдсан байна.

ГЭТЭЛ ийм хүнд ял, завхрал гаргасан хүнийг Их хаан яагаад маш хөнгөхнөөр буюу зөвхөн Их эед үл оролцох, тэр зуур гадуурх аюулгүй байдлыг хангах нэлээд хариуцлагатай албанд тохоох төдийгөөр ял хэлтрүүлэв? Чингис хаан өөрийн төрсөн дүү болоод тэр үү? Өнөөх Чингис хааны “Гайтай болбаас шадрыгаа ч шанталсугай, Гавьяатай болбаас дайснаа ч шагнатугай” гэсэн нэн чухал зарчим хаана байна вэ? Эсвэл идэр бага Бэгтэр Тэмүүжин, Хасар хоёрын сумд нэвт сүлбүүлэхийнхээ өмнө хэлсэн “Дүү Бэлгүдэйд бүү хүртүгэй” хэмээсэн гэрээсийг санав уу?

Нөгөө талд Бэлгүдэй яагаад ийм болчимгүй зүйл хийв ээ? Тийм мунхаг, бодлогогүй хүн үү? Эсвэл Хаан ахдаа ямар нэгэн хэмжээгээр хар бурууг, өшил хорсолыг тээж явсан нь энэ үйлдлээр илрэв үү? Гэх мэт олон асуулт бий.

Эдгээр зөрчилтэй асуултуудад бүрэн дүүрэн итгэл үнэмшил төрөхүйц хариулт тэр бүр надтай таарч байсангүй. Түүхч, судлаач, зохиолч бүр өөр өөрийнхөөрөө тайлах ч...

Харин зохиолч Ж.Заяабаатар “Омог босоо Хавт Хасар” түүхэн романдаа дотор цэлмэтэл тайлал хийсэн байх юм.
“... Тэд гэмгүй, би гэмтэй. Би гэмтэй гэсээр Бэлгүтэй морио хөтлөн Чингис хаанд дөхөн очиж сөгдлөө.

- Өчигдөр Их Чэрэн надаас Татааруудыг яах гэж байна гэхээр нь би худлаа хэлж түвдэлгүй үнэнийг дуулгачихсан юм... өршөө намайг... гэхэд Хасар уурсан Бэлгүтэйг заамдан авлаа.” /”Омог босоо Хавт Хасар” роман хэсгээс. 194-р хуудас/

Яагаад энэ тайлал бусдаас илүү итгэл үнэмшилтэй байна вэ? Юуны өмнө аливаа шийдвэрийг гаргахдаа, ялангуяа гайтныг яллах, гавьяатныг алдаршуулахдаа уг хүн нь хэн бэ, ямар нөхцөлд, ямар зорилго, сэдлээс тийн үйлдэв гэдэг нэн чухал учир шалтгаан болдог. Эрүүгийн эрх зүйд энэ сэдвийг бүр ч нарийвчлан авч үздэг.

Чингис хааны хувьд том ялд унасан Бэлгүдэйг маш хөнгөн яллах гол үндэслэл нь энэ юм. Өөрөөр хэлбэл, Бэлгүдэй хэзээ ч худлыг өгүүлж үл чадах, хүн хуурч, мэхэлж, араар нь тавьж, ов заль гаргаж үл чадах маш нандин сайхан чанартай хүн юм. Тэр дайн тулаанд ч ялгалгүй ов мэхийг бус шууд тулж, ид хав, эр бяраар хүчийг тэнсэн үзэх билээ. Тиймээс ч тэрбээр Зэв, Сүбээдэй, Мухулай, Боорчи нар шиг гарамгай сайн жанжин болоогүй биз. Чухамхүү Бэлгүдэйн энэ сайн чанар нь дээрх тохиолдолд ноцтой алдаанд хөтөлсөн байна. Магадгүй, үхэхээс бусдыг үзсэн, бас түгшүүртэй нөхцөлд байгаа Их Чэрэн Бэлгүдэйн тэр чанарыг сайтар мэддэгээс ам алдуулсан ч байж болох... Ялангуяа овог отгоороо “цүүнд үлиж” буюу “тэрэгний голд жишиж” хядагдах болсон тэр овгийнхны хүнд хэцүү байдлыг харж, сэтгэл шаналан байсан нь Их Чэрэнгийн асуултад шууд хариулах нөхцөл ч болсон байж болно.

Чингис хаан эх нэгт дүүгийнхээ энэ чанарыг сайн мэддэг, бас өндөр үнэлдэг байж. Тиймээс ч Бэлгүдэйд машид итгэдэг, ихэд дотно байсан. Бэлгүдэй хэзээ ч хар бурууг санан тийн нууц дэлгэх хүмүүн биш билээ. Энд Чингис хаан өөрийнхөө тогтоосон Их засаг хууль ёсыг ноцтой зөрчсөн нь ч үгүй юм.

Зохиолч, түүхч Б.Наминчимэдийн “Омог босоо ХАВТ ХАСАР” өгүүллээс

Сэтгэгдэл 4ЭнгийнХэвтээБосооСэтгэгдэл бичих-Aa+
1 сар 18. 5:52
Зочин

Gaihaad yu bhav dee. Belgudei noyon er ni tiim ch uhaan tugs hun bish byar baihad uhaanaar yahav gedeg hun baisan ni todorhoi bna.

2016, 6 сар 4. 23:29
Зочин

eh uur gj bichih gesen biz. hhh

2016, 5 сар 31. 12:25
Зочин

чөтгөр аваг гэж эцэг нэгт шүү дээ

2016, 5 сар 31. 8:20
заларуулга

эцэг нэгт

Сэтгэгдэл бичих
Санамсаргүй нийтлэл [ Энд дарна уу ]