Ангилал

Сайтын талаар ярилцъя Уншигчдын санал бодол

Хазара гэж хэн бэ?Уншсан21,440

Афганистаны төвөөр нутагтай Хазара хэмээх энэхүү Ази төрхтэй хүмүүс нь манай эзэн Чингэс хааны байлдан дагуулалтын үеэр дундад Ази, Перст (Иран) үлдсэн Монгол гаралтай хүмүүс ажээ.

Хазара гэж би урьд нь мэддэг, сонсож л байсан л даа, гэхдээ нэг их анхаарч сонирхолгүй л явж. Харин хоёр жилийн өмнө ажил дээр болсон нэгэн явдал надад Хазара хэмээх энэхүү өвөрмөц хувь заяатай хүмүүсийн талаар илүүтэйгээр сонирхох эрмэлзлэл төрүүлсэн юм.

Би нэгэн технологийн компанид шинээр ажилд орж, надтай хамт зэрэг шахуу бас нэгэн Афганистан гаралтай залуу ч тус компанд ажилд оров. 14 настайдаа дайн дажинтай Афган орноос гэр бүлийн хамт дайжин гарч Америкт ирж суурьшсан энэ залууг Дауд (Daoud) гэх бөгөөд 1.86 метр орчим өндөртэй, бухан эрээн нүдтэй, үс сахал болсон “сүрлэг” эр байв. Даудын аав нь 1970-80 оны Афганистаны засгийн газрын нэгэн сайд байж байгаад Зөвлөлтийн цэрэг Афганистанд орж ирэх үед Америкт дүрвэн гарч ирсэн гэнэ. Афганистаны хүн амын ихэнхийг эзэлдэг гэх Паштүн (Pushtun, Pashtun, Pakhtun гэж өөр өөрөөр дууддаг аж) гаралтай энэ эр надтай танилцаад: “Өө, чи бол яг л Хазара байна” гээд, ер нь Хазара болон Монголчууд бол нэг л хүмүүс шүү дээ гэж надад ойлгуулхыг хичээж байсан юм. Үнэндээ түүний хувьд Хазара болан Монголын талаар онцгойлон сонирхох, энэ талаар мэдлэгтэй байх нухацтай шалтгаан байсныг би сүүлд нь ойлгосон юм. Тэгээд ч Хазара болон Монголчуудын гарал үүслийн талаар түүний хэлсэн нь үнэхээр тийм ч хол зөрөөтэй үг биш бололтой.

Хачирхалтай нь, тэр намайг Монгол гэж мэдсэнээсээ хойш надтай нэг л үл тоомсорлосон шинжтэй харьцаад байх шиг надад санагдаад байв. Мэдээж түүний энэ хандлага миний сониуч занг зүй ёсоор татаж байв. Хазара хүмүүсийн талаархи мэдэх бага зэрэг мэдлэгтээ түшиглэн би түүнтэй зарим үед яриа дэлгэж бага багаар Паштүн Хазара гэх хоёр өөр үндэстнүүдийн зөрчлийг яриулж аль болох их зүйлийг мэдэхийг оролддог байв. Тэрвээр Монголын талаар санаанд оромгүй их мэдлэгтэй ялангуяа Монголын түүхийг ихэд сонирхон судалдаг нэгэн байв. Нэгэн удаа шинээр хэвлэгдээд удаагүй байсан Жак Вэдэрфордын “Genghis Khan and the Making of the Modern World” ном түүний ширээн дээр байхыг би харсан юм. Түүний хувьд Монголчууд түүхэнд хэн байсан нь сонирхолтой гэвч одоо хэн байгаа нь илүү ач холбогдолтой байсан байж ч болох. Ямартай ч бидний хувийн харьцаа тийм ч найрсаг биш байв. Уг нь нэг их сүртэй биш л дээ түүний зүгээс “чи өнөөдөр яасан их гангараа вэ” ч гэх юмуу, тийм нэг ажлын байранд үл зохицолдох сул үг хэлэх, эсвэл асуусан асуултанд үл тоомсорлосон маягаар хандах хандлага гаргаад байх шиг санагдаад байв. Ер нь ажил дээр хаа нэг иймэрхүү зүйл байж л байдаг. Тэгээд ч үл шалих асуудлыг тэгэсгээд тоомсорлолгүй өнгөрөөж болох. Миний хувьд түүнтэй байнга харьцаад байх шаардлага байгаагүй. Гэвч гол нь түүний зүгээс надад иймэрхүү төдийлөн үл тоомсорлосон байдлаар хандах харьцааны үндэс шалтгаан нь ердөө би Монгол (Хазара) хүн байсанд байна уу? Чухам энэ л асуудал надад нэг жаахан “юм” бодогдуулаад байв. Ажилд ороод удаагүй байтал зохион байгуулалтын өөрчлөлт хийгдэж ажил үүргийн хувьд Дауд надаас зарим талаар хамааралтай болов.

 

Мань хүн үнэндээ ажил мэргэжлийн хувьд тийм ч гаргууд нэгэн байсангүй, тиймээс ч манай босс түүний ажилд тийм ч сэтгэл ханамжтай байдаггүй байсан нь түүний гол дутагдал байсан юм. Хэдийгээр би хүнд муугаар хандья гэж боддоггүй түгээмэл, Монгол “тэнэгдүү” зантай нэгэн боловч, энэ удаа би түүний бүдүүлэг авир, шалихгүй ихэмсэг занг нь өөгшүүлэхгүй байхаар шийдэж над руу ирсэн Даудын ажлуудыг голж буцаан босс-доо давхар сс-дэн и-мэйл явуулж мэдэгддэг болов. Гэхдээ би үүнд мэргэжлийн үүднээс хандсан, өөрөөр хэлбэл Даудын ажилд мэргэжлийн чангахан шаардлага тавьснаас бус хүний хөдөлмөрийг үгүйсгэсэн хэрэг бус, тийм боломж ч угаасаа мэргэжлийн орчинд үгүй юм. Мань хүн ч даргаас хэд, хэдэн удаа банга хүртэж эвгүй байдалд орсон бөгөөд би ч завшааныг ашиглаж нэг удаа түүний өрөөнд нь орж хаалгыг нь хааж байгаад “чи жаахан аятайхан байгаарай” гэж хэлээд ажил төрлийнх нь талаар ч, бас хувийн харьцааных нь талаар ч түүнд сануулга өгсөн юм. Ямартай ч тэрвээр бид Афганистанд биш Америкт байна, тэр Афганистаны Хазара биш харин Монгол хүнтэй харьцаж байна гэдгийг сайтар ойлгосон гэдэг нь тун эелдэг болон өөрчлөгдсэн түүний харьцаанаас тод харагдаж байсан юм.

Өнгөц харахад бид хоёрын харьцааны энэ асуудал ажил дээрээ таардаггүй хоёр нөхөрийн зөрчилдөөн мэт боловч үнэндээ тийм биш, нэлээд гүн гүнзгий агуулгатай, Паштүн Хазара хэмээх хоёр үндэстний гүнзгий зөрчилдөөний нэг хувилбар байсныг би тэхэд мэдэж билээ. 1890 он орчмоос Хазара үндэстнүүд Афганистаны засгийн эрхийг барих Паштүнүүдэд бүх эрх мэдлээ алдан боолчлогдсон бөгөөд, өнөөг хүртэлх 110 гаруй жилийн турш дарлал, доромжлол, харгислалын дор хоморголон устгах аймшигт бодлогод өртсөөр иржээ. 21-дүгээр зуун, 2008 он гэх өнөө үед ч ихэнх Хазара нарын хувьд өнөөгийн нийгмийн “боолын” гэж болох хөдөлмөр эрхлэн амь зогоох нь сонголтгүй, ганцхан хувь заяа байсаар ирсэн юм. Тиймээс ч Паштүн Хазара нарын хооронд зөвхөн “эзэн, албат” – ын харьцаа л байдаг аж. Ингээд бодохоор Афганистан дахь Хазара нарын бодит байдал ямар байгаа бол гэж бодогддог байв. Хэдийгээр Америкт багаасаа өсч барууны боловсрол олсон боловч Дауд яг л тэр Афган сэтэгэхүйнийхээ өнгө аясыг энд Монгол хүн надад гаргах гэсэн нь үнэхээр тэнэгдүү оролдлого бөгөөд үүнийг тэдний зүгээс Хазара хүмүүсийг хэрхэн үздэгийн илрэл гэж үзэж болно. Бодвол тэдний хувьд Хазара (Монгол) хүн л харах юм бол ингэж үл тоомсорлон харьцах нь зүгээр л “сураар боож болдоггүй сурсан зан” байсан байх л даа. Харин энэ удаа Даудын аз дутхад түүнтэй таарсан Хазара нь нэн зөрүүд мугуйд нэгэн Монгол байсан ба Монгол хүн өөрийг нь үл хүндэлсэн асуудлыг зүгээр нэг анзаараагүй мэтээр өнгөрөөдөггүй юм байна гэдгийг тэр ойлгосон юм.

 Ингээд би энэ нийтлэлийнхээ үндсэн агуулга болох Хазара хэмээх өвөрмөц бас өрөвдөлтэй хувь заяатай ард түмний талаар товчхон өгүүлье. Олны дундах хамгийн түгээмэл ойлголтоор бол Афганистаны төвөөр нутагтай Хазара хэмээх энэхүү Ази төрхтэй хүмүүс нь манай эзэн Чингэс хааны байлдан дагуулалтын үеэр дундад Ази, Перст (Иран) үлдсэн Монгол гаралтай хүмүүс ажээ. Эдгээр хүмүүсийн талаар барууны эрдэмтэд 19-р зууны дундаас бага зэрэг судалж байсныг эс тооцвол дорвитой судалгаа хийгдээгүй бөгөөд энэ нь харьцангуй цөөн тоотой, улс төр эдийн засгийн хувьд нэн хавчигдмал байдалтай оршин тогтож буй эдгээр хүмүүсийг үл хайхрах, тэднийг бусдын нүднээс далд байлгах, түүх гарал үүслийг нь мартагнуулах гэсэн улс төрийн зорилготой Афганистаны засгийн газар, эрх баригчидын цэгц нягт, төлөвлөгөөт бодлогын үр дүн юм. Дундад ази, ойрх дорнодын бүс нутгийн хүн амын түгээмэл хэв шинж болсон өндөрдүү хамар, бухан эрээн нүд, үс сахал болсон нөхдүүдээс Монголжуу дүр төрхөөрөө эрс ялгарах Хазара нарын гарал үүслийн талаарх судалгаа нь үндсэндээ хоёр чигийг заадаг аж.

Үүнд:

1. Хазара нар нь 13-р зууны эзэн Чингис хааны байлдан дагуулалтын үеэс үлдсэн цэргүүдийн удам. Хазара хэмээх үг нь Мянга гэсэн Перс үг бөгөөд энэ нь Монголын армиас тухайн үеийн Хорезмийн нутагт үлдсэн Мянгат цэргийн нэгж гэж тайлбарлажээ. Ихэнх судлаачидын үзэж буйгаар Хазара нь Монгол болоод Түрэг угсааны хүмүүс аж.

  1. Одоогоос 2000 гаруй жилийн өмнө одоогийн Афганистаны нутагт Буддын шашинтай Ази дүр төрхтэй хүмүүсийн Кушан хэмээх гүрэн оршин тогтнож байсан бөгөөд эдгээр хүмүүсийн удам угсаа нь 13-дугаар зуунд Монголын байлдан дагуулагчидын эсрэг тулалдаж ялагдан улмаар Монголчуудтай холилдон Хазара үндэстнийг бий болгосон. Дашрамд дурдахад, 2001 онд Афганистаны Бамьяанд талибанууд 2000 жилийн настай гэгдэх дэлхийн хамгийн том Будда хөшөөг их буугаар буудан устгасан бөгөөд учир нь энэ хөшөө Хазара хүний гадаад төрхтэй төстэй байснаас болсон гэдэг. Юутай ч гэлээ өөрсдийн гарал угсаагаа заахдаа энэ онолыг баримтлах нь Хазара нарт эрх зүйн хувьд нэлээд ашигтай юм. Учир нь хүн амын ихэнхийг эзэлдэг Паштүн, Тажик нарт “гадныхан” хэмээн хавчигддаг тэд өөрсдийгөө нутгийн уугуул иргэд гэж үзэх үндэслэлийг бий болгодог хэрэг.

Сонирхолтой нь, Афганистаны түүхэнд Паштүн үндэстнүүд нь бүүр сүүлд 18-р зуунаас эхлэн өмнөөс зүгээс, Пакистан, Энэтхэгийн нутгаас хойшоо нүүдэллэж одоогийн Афганистанд ирж суурьшсан аж. Хазара нар Хазаражи хэмээх хэлээр ярих ба энэ нь дари хэлний нэг аялга мэт бөгөөд, перс, Монгол, Турк үгсийн сангаас бүрдсэн өвөрмөц хэл аж. Энд сонирхолтой нэгэн явдлыг дурдахад: Халимагын Үнэн сонинд мэдээлсэнээр (”Хальмг Yнн” № 66-67; 03.04.2003) Зөвлөлт Афганы дайны үед Афганд цэргийн алба хааж байсан Халимаг эр Петр Кукудаев 1981 оны 10 сард нөхдийн хамт ууланд тагнуулаар яваад нэгэн Хазара сууринд ирсэн бөгөөд тэдэнтэй нутгийн ямар ч хэлээр яриад ойлголцоогүй атал эх Халимаг Монгол хэлээрээ ярьж харилцан ойлголцож байжээ. Ганцхан энэ жишээ ч бус, мөн Оросын “Незавысимая Газета” (2007) сонинд уулын бөглүүд тосгоны Хазара нар үүн дундаа гадныхантай харьцдаггүй, харьцах шаардлагагүй эмэгтэйчүүд нь Монгол хэлээр ярьдаг, эмэгтэйчүүд хөгшид нь уугуул хэл соёлоо тээгч нар болох талаархи нийтлэл гарч байсныг би уншиж байсан.


Хэл:

Хазара хэл нь хэл судлаачдын хувьд үнэлж баршгүй олз бөгөөд чухам Хазара хэлнээс л эртний Монгол хэл, аялгыг сонсож болох боломж байж болох юм. Би Афганистанд амьдарч байсан нэгэн Америк хүнтэй захидлаар харьцдаг байсан бөгөөд түүний хэлж буйгаар 1990 оны эх хүртэл Афганистаны Херат уулын бэлээр Монгол хэлээр ярьдаг 60 орчим гэр бүл байсаар байсан аж. Миний бодлоор бол эдгээр гэр бүл, хүмүүс одоо болтол байсаар байх боломтой бөгөөд тэднийг олж 13-дугаар зуунаас хойш нэг их өөрчлөгдөлгүй үлдсэн байж болзошгүй тэр эртний Монгол хэл, соёлыг судлах нь нэн сонирхолтой бөгөөд чухал асуудал юм гэж үзэж байна.


Шашин:

Хазара нарын ихэнх нь лалын шашны Шиа урсгалыг шүтдэг бөгөөд энэ нь Афганистаны бусад ихэнх үндэстнүүдийн шүтдэг Суни урсгалтай зарим талаар зөрөлддөг аж. Паштүн нар Хазара нарыг аймаглан устгах бодлогоо хэрэгжүүлэхдээ Хазара нар буруу шашинтай “шиа” нар хэмээн шалтаглаж бусдыг турхирдаг аж.


Газар нутаг:

1880-аад оныг хүртэл Хазара нар Афганистаны нутгийн ихэнхийг эзлэн нутагладаг байсан боловч Паштүнүүдэд газар нутгийнхаа ихэнхийг алдаж өөрсдөө Афганистаны уулархаг үржил шим муутай газар луу шахагдан суурьшжээ. Тооны олноор түрий барих Паштүн үндэстнүүд Хазара нарын газар нутгийг булаан авах явдал үргэлжилсээр байгаа ба яг өнөөдрийн байдлаар Паштүний Кучи (Kuchi, Koochi) овгийн нүүдэлчид Хазара Бэсүд овгийн нутагт түрэн орж ирээд газар нутгийг нь булаалдан маргаан дэгдээж зарим нэгэн хэсэгээр зэвсэгт мөргөлдөөн болсон байна. 


Хазара Хүн Ам:

Хазара хүн амын тоо нь яг тодорхой бус бөгөөд улс төрийн шалтгааны улмаас Афганистаны хүн амын 8-9% гэгддэг байсан боловч яг үнэндээ 16-25% хувь орчим буюу 4-7 сая хүн бий гэж үздэг аж. Үндсэндээ Афганистаны төв, баруун, хойд зах болох Кабул, Мазари Шариф, Хератаар тархан суурьшсан. Одоог болтол овгийн зохион байгуулалттай байдаг ба Монгол хэлэнд шууд ойлгогдож болох, Найман, Боржигон, Хэрэйд, Барлус, Жалайр, Бэсүд гээд овгуудын нэр яг л хэвээрээ хэрэглэгддэг. Хэл, угсаатны зүй судлаачдын хувьд маш сонирхолтой байж болох Дай Занги, Дай Чопан, Дай Кунди, Жагури (Цахар ч юм билүү smile emoticon ) зэрэг олон овог аймгуудын талаар энд дурдаж болох боловч сонирхогчийн хэмжээнд үзэх миний мэдлэг хүрэхгүй нь харамсалтай.

Хазара гэж нэрлэгддэггүй боловч, Хазарануудтай нэг төрөл болох Аймаг (Aimaq), Найман (Naiman) хэмээх Монгол угсаатай гэж тооцогддог хүмүүс бас байдаг аж. Энэ нь Хазара нарын үзэж буйгаар 1880-1890 ээд онуудад Паштүн Хазара нарын дайнд Хазараг ялж засгийн эрхийг авсан Паштүн нар Хазара нарын эв нэгдлийг сарниулахын тулд овог аймгуудыг бүгдийг нь Хазара гэж дуудахгүй өөр, өөр нэрээр дуудах болсонтой холбоотой гэнэ. Юутай ч гэлээ, судлаачдын үзэж буйгаар Афганистан дахь Хазара нар нь Перс дахь Ил хааны хэмээх Толуйн хүү Хулэг хааны Монголчууд, мөн дундад Ази дахь Цагаадай хааны Монголчууд гэсэн хоёр хаант улсын Монголчуудаас бүрдсэн бололтой.

Х.Батсуурь

Үргэлжлэлийн ЭНД дарж уншина уу.

Сэтгэгдэл 66ЭнгийнХэвтээБосооСэтгэгдэл бичих-Aa+
12 сар 8. 17:30
Зочин

Афганистаны Хэрат мужид Монгол хэлтэй төстай Могол хэлээр ярьдаг хүмүүс амьдардаг байжээ. Тэнд Тажик, Узбек, Паштун, Хазара, Туркмэн гээд олон үндэстэн амьдардаг. Өнөөдөр Ижил мөрний адагт орших Халимагууд, Байгал нуурын Буриадууд, Өвөрмонголчууд бидний тасарсан мах үсэрсэн цус болохоос Хазар биш шүү! Харин Түрэг Түркүүдтэй түүх соёлын харилцаатай байсан нь үнэн!

12 сар 5. 23:29
Зочин

tegsend orvol huh nuur deed mongolchuud geed bishgyi l ih mongolchuud bna

12 сар 5. 23:27
Зочин

hazarachuud bidnees denduu ih holdson shashin ahui soyol n ch ter dagaad muu l yum ih orj ireh bhdaa

12 сар 7. 21:31
Зочин

ene nitleliig unshaad Hazarchuudaa ih orovdon bid tedendee Tuslah yumsan er n bidend tusaldag uls er Orosoos oor bidagii yumuu Hazarchuuddaa TUSALSTGAAY Mongolchuudaa bidnii mah tsusnii tsarhai n shuud oilgomjtoo

10 сар 31. 20:42
ганбаатар

би оюутан байхдаа илжигнүүдтэй нэг удаа зодолдсон юм . надтай маш дээрэнгүй харьцсан , би шууд нам цохисон . тэр босч зугтан илжигнүүддээ афгануудад хэдэн үг хэлээд над руу заасан . тэд надруу ХАЗАРА гээд нэг үг нэмж хэлээд бөөнөөр дайрсан . би хэмх зодуулсан , оросууд намайг салгаж аван тэднийг хөөж явуулсан . би дараа нь найзууд болон оросуудтай нийлэн нөгөө илжигнүүдийг толгой дараалан барьж хариугаа авсан . гэхдээ бид зодоогүй . 15 км газар үүрүүлж явсан .бид амралтын газар очиж амрах байсан юм . нөгөө илжиг чинь намайг даахгүй уйлаад чамайг чингисийн монгол гэж мэдсэнгүй уучлаарай гээд сөгдөөд байсан . одоо бодоход ХАЗАРА гэж бодсон байх

10 сар 25. 10:43
Зочин

Uhaantai sain zaluu bna, Mongolchuud bid l tednii asuudliig hundun delhiin sonort hurgeh heregtei

10 сар 25. 9:17
Уншигч

Бид түүхээ сайн мэдэхээ больж байгаа нь үнэхээр харамсалтай.Урьдны түүх худлаа байсан гээд чухам аль нь үнэн болохыг ялгахад ч бэрх.Үр удамдаа Монголынхоо үүх түүхийг үнэн зөвөөр нь таниулж үлдээмээр байх юмаа. Үнэхээр сонирхолтой түүх байна.

10 сар 28. 17:55
Зочинбатзориг

монгопын түүхчид саналаа хэлэх хэрэгтэй

9 сар 5. 19:16
Зочин

орос сайт дээр хазарский каганат гээд ороод узээрэй

10 сар 25. 14:22
Түүхч

Khazar гэж англи латин ааар бичдэг тэр улс бол Еврөп маягийн хүмүүсийн улс бөгөөд өнөөгийн Афган дахь Хазара нартай ямар ч холбоогүй болно. Ижил дуудлагатай үг тааарсан хэрэг. тэгээд ч тэр Khazar улс нь зарим эрдэмтэдийн үзэж буйгаар өнөөгийн Ашкенази Еврэй нарын удам бөгөөд тэд Еврэйн шахсин орсон Төв, дундад Ази, Каспийн далай, Хар далай хавидд 4-8 дугаар зунд амьдарч байсан улсууд аж. Харин Афганы хазарууд нь 13 дугаар зуун Монголчуудын үр удам гэж үздэг. Андуурал болжээ.

6 сар 26. 20:17
Зочин

Xazara mash ertnii undesten shuu dee,tuuniig Chingis xaantai holboj mongol gej uzej boloxgui.

2 сар 19. 16:54
Зочин

Yasan orovdoltei yum be, Hazara nariig nutgaasaa buu gaduurhaj hoogoochee.

1 сар 14. 23:51
Толь

Монголын байлдан дагуулалаас өмнө Тэмүжинг төрөхөөс өмнө буюу 900 оны үед зохиогдсон оросын утга зохиолын дээд өвөг гэж үздэг "Игорийн хорооны дуулал" номонд Игорь ван гэж хүн ижил мөрний сав газар Хазарачуултай тулалдаж яваад алагдсан тухай гардаг. Түүхэнд Ижил мөрний сав газар нүүдэлчидийн өлгий нутаг байж эндээс гарсан овог аймгууд Булгар Мажар улсуудыг байгуулсан гэж түүхэнд гардаг. Чингис улсаа байгуулхаас өмнө Хазара аймаг ижил мөрний орчимд байгаад хэсэг нь төв азид нүүдэллэн суурьшсан гэж зарим орос европ түүхчид тайлбарласан байдаг. Тэгэхээр Хазара нарыг Монгол үндэстэн гэж үзэх нь эргэлзээтэй гэж бодож байна.

10 сар 25. 14:25
Түүхч

Хазар, Казар 2 өөр л дөө. Khazar гэж англи латин ааар бичдэг тэр улс бол Еврөп маягийн хүмүүсийн улс бөгөөд өнөөгийн Афган дахь Хазара нартай ямар ч холбоогүй болно. Ижил дуудлагатай үг тааарсан хэрэг. тэгээд ч тэр Khazar улс нь зарим эрдэмтэдийн үзэж буйгаар өнөөгийн Ашкенази Еврэй нарын удам бөгөөд тэд Еврэйн шахсин орсон Төв, дундад Ази, Каспийн далай, Хар далай хавидд 4-8 дугаар зунд амьдарч байсан улсууд аж. Харин Афганы хазарууд нь 13 дугаар зуун Монголчуудын үр удам гэж үздэг. Андуурал болжээ.

10 сар 25. 14:22
Түүхч

Khazar гэж англи латин ааар бичдэг тэр улс бол Еврөп маягийн хүмүүсийн улс бөгөөд өнөөгийн Афган дахь Хазара нартай ямар ч холбоогүй болно. Ижил дуудлагатай үг тааарсан хэрэг. тэгээд ч тэр Khazar улс нь зарим эрдэмтэдийн үзэж буйгаар өнөөгийн Ашкенази Еврэй нарын удам бөгөөд тэд Еврэйн шахсин орсон Төв, дундад Ази д 4-8 дугаар зунд амьдарч байсан улсууд аж. Харин Афганы хазарууд нь 13 дугаар зуун Монголчуудын үр удам гэж үздэг. Андуурал болжээ.

10 сар 24. 20:37
Төмөрбат

СССР-н бодлголдоо. Наад санаа чинь. Бүхэл бүтэн 70 гаруй жил дарангуйлсан их гүрэн түүхийг яаж ч зохионо шүү дээ.

1 сар 25. 22:55
Мөнхжаргал

Хүннүгээс ч өмнө Монголчууд Төв, Дундад Азийн орнуудаар байылдан дагуулал хийж байсан юм шүү. Хүннүгээс хойш бүр Европ хүрсэн.
Тэгэхлээр Хазараг монгол бус гэж үзэх аргагүй.
Монголчуудын түүх зөвхөн 13 - р зуунаар эхлээгүй юм шүү.
" Хүн төрөлхтний түүх Дорноос, бүр тодруулбал Монголоос эхлэсэн. Учир нь тэнд төр байсан юм " гэж Ф. Гегель хэлсэн байдаг.

10 сар 24. 20:59
Зочин

mundag helsen bn hun gedeg oyun uhaant adguus buyu amitan ni Mongol ugsaatnaas uussen bolohiig olon erdemted notolson bdg aa

1 сар 11. 0:24
hatagin

hatagin ovgiin tuhai medeelel oruulj ogno uu

1 сар 10. 20:48
zochin

сайхан нийтлэл уншлаа хазара нарын тухай анхны танин мэдэх мэдээлэлтэй боллоо баярлалаа батсуурь-д угсаа нэгтэй хазарачуудтай сэтгэл зүрх нэг байна монгол гал голомтдоо ирээсэй гэж залбирч байна

3 сар 30. 19:24
багы

Шашин машингүйгээр бас крилл үсэг сурчаад ирээсэй билээ. Гэхдээ хүүхнүүд нь шүү.

1 сар 31. 11:28
Зочин

яг үнэн хэл язгуур угсаа нэгт монголчуудынхаа талаар зүрх шимшрэм мэдээлэл сонсохоор
эрх мэдэлтэйсэн бол энэ тал нутагтаа нутаг зааж өгөөд суурьшуулах юмсан гэж бодогдох юм даа . Тэрэв тэгвэл дээдсийн минь сүнс баярлах байхдаа БУРХАН ӨРШӨӨГ

1 сар 15. 15:37
Zochin

Bolij uzeerei hazaariig mexehgui hen bsan yum . Hazaar musliman haana bna tend gai duudaj baidag manaihaas 100n jileer hotsrogdson iljirsen muslimanuud emegteichuudiin erh chuluu ulandaa gishigsen zugeer l tuuh domogt uguulj bsan bolohoos tedgeer humuus musliman amidraltai uur ertuntsiin humuus.

1 сар 25. 22:56
Мөнхжаргал

Афганчуудын, тэр дундаа Пуштүнчуудын явуулж байсан хорт бодлогоор Хазарачууд тийм өрөвдөлтэй байдалд орсон юм.

1 сар 14. 2:23
Иргээн гэж

Саяхан монголд байсан хазар оюутануудыг хучээр гаргалаа гэж сонсоод их л харууссан. Тер тембегер ес ембогор засгийн шийдвэр юмдаа гэж халаглаж суулаа. Олуулаа болое энэ тэр худлаа бололтой. Саяхан онгоцонд нисч явахдаа цаасан шувуу наадуулагч гэсэн номыг орчуулсан байсаныг уншаад явж байхад гашууннулимас минь еерийн эрхгуй гарч байсан. Хазарууд одно сирид башарын талд тулалдаж яваа гэдэг шуу. Сая манайх 13 мянга орчим хятадуудад оршин суух эрх егсен гэж сонин дээр байна. Гэтэл хэдэн хазар оюутнуудыг юунд сур бадруулан хеевее. Угсгаа нэгтэнгуудээ бас харж узмээр юмаа.

2 сар 6. 14:13
Лхагваа

Хятад болон бусад улс орны зүгээс манай улсын хөгжилийн бодлого, хүн амын бодлогод хяналт тавьж байдагтай холбоотой байхаа. тэд л манай нөхөдүүдийг айлган дарамталсан байгаа гэж бодож байна

1 сар 25. 22:40
Зочин

Хятадын талыг барьсан төрийн удирдагч нарын хүний мөсгүй үйл ажиллагаа шүү Манай удирдагч нар голдуу хятад угшилтай хүмүүс байгаа учраас тэр дээ

1 сар 14. 9:24
Зочин Төмөрчулуун

Цуурхал байнюа,ямарч хятад хүн иргэн болоогүй ээ,Хазар оюутнууд сурч бгаа

10 сар 25. 11:11
Зочин

Хятадууд дүүрчээд бхд бхгүй гэдэг нь хаанаас авсан мэдээлэл вэ. Гэр хорооллоор яваад үзээрэй монголоор цэвэр яриад сурчихсан тас хужаа царайтай нөхдүүд ганц бие хүүхнүүдтэй гэрлээд суурьшаад дүүрчихсэн байгаа. Хятхд ажилчин оруулж ирж суурьшуулаад олон жил өнгөрч бн шүү. Барилгачин оруулж ирж бн гээд баахан хужаа оруулж ирсэн дээ

1 сар 31. 11:31
Зочин

тийм байлгүй дээ

1 сар 28. 12:32
Зочин

Minii tanidag neg Hazara law master.taa end surj bgaad Tur zasag albadan garga gd nutag butssandaa. Ug n neeh olon bish l yum bnlee shdee.

1 сар 28. 3:39
Зочин

orshin suuh erh gej baina,

1 сар 10. 10:39
Монгол

МИНИЙ ЭМЭГ ЭХ ӨӨРИЙГӨӨ БИ АЗАР ХҮН МАНАЙХАН АЗАР ХҮМҮҮС ГЭЖ ЯРЬДАГ БАЙЖ БИЛЭЭ. ХЭДЭН Ч ҮЕИЙН ӨМНӨ ЮМ БАРУУН ЗҮГЭЭС ИРЖ НУТАГЛАСАН ГЭЖ ЯРЬДАГ БАЙЖ БИЛЭЭ.

1 сар 27. 7:24
Зочин

chi ther hazara l yum bnshd

1 сар 10. 9:36
ЗочинД.Батцэнгэл

хазара үндэстний тухай, Хятадад байдаг "Цагаан Монгол"-ын тухай "Тархан суурьшсан Монголчууд" "Тасам" нэвтрүүлэг хийсэн Ц.Санчир гэж эмэгтэй бий. Та бүхэн "Тархан суурьшсан Монголчууд" "Тасам" гэсэн хаягаар орж дэлхий даяар Чингис хааны их байлдан дагуулалтын үед хаягдсан гээгдсэн Монголчуудынхаа тухай тодорхой мэдээллийг аваарай.

1 сар 25. 22:23
Зочин

Энэ Санчир бүсгүйд маш их талархал дэвшүүлэх хэрэгтэй. Гээгдэн суурьшсан монголчуудынхаа тухай сайхан нэвтрүүлэг хийсэнд, гээгдсэн монголчууд биднийг тэнгэрийн хүмүүс гээд залбирдаг тухай гарч байсан өрөвдөлтэй хүмүүс билээ.Манай төр элэг нэгтнээ авчрах тухай сэтгэхгүйл байх даа.Ер нь Монгол овогтноо нэгтгэх тухай / Казак шиг, Евреэй нар шиг/ тийм арга хэмжээ явуулахаар НҮБ-д хандаж болдоггүй юм болов уу.

10 сар 28. 18:04
Зочинбатзориг

монголоо маш олон болгоход санчирын зүтгэл агуу

1 сар 10. 8:06
Зочин11

Ихсонирхолтой түүх байна хазар нар үнэхээр монгол царайтай бидний өвөг дээдэс чинь дэлхийн талыг эзэлсэн болохоор түүний үр удам цэргүүдийн үрс ад байж болох юм

1 сар 25. 22:14
Зочин

Ажиллах хүч Хятадаас авч байхаар тэр хазаруудыг авчирч монгол улсынхаа хүн амыг өсгөвөл ямар вэ? Тэд чинь зовсон ард түмэн бүтээн байгуулалтанд нэмэр болно доонэг сая хазарыг авчирч монголд суулгавал ямар вэ?

3 сар 30. 19:28
багы

Битгий хуц. Нутагтаа ад үзэгдээд байгааг бодоход зүгээргүй улс. 1 сая хагас галзуучууд биш 1 мянган хүүхэд үрчилж авсан нь дээр.

2 сар 17. 15:00
Зочин

сайын тунгааж, гений шинжилгээ хийлгэх хэрэгтэй ... Бид бага багаар нь авчирч /удаан хугацаанд / авчирч тараан суулгах хэрэгтэй. Сэлэнгэд, увс , дорнод гэх мэт тэгээд тэндээсээ 10жил хөдлөхгүй суух хууль гаргадаг ч юмуу ... Хамт талибууд орж ирвэл яана.. бас шашин өөр гэж байгаа........яаран шийдэх асуудал биш урт хугацааны бодлого, судалгаа хийх асуудал шүү..

1 сар 9. 21:39
Зочин

bid mundag heveeer bsn bol mongoliin nutag bh bsn bolv uu, ted bool bish noyon baih bailaa gej. Ene bugd Hubilaigaas bolson

1 сар 10. 19:16
Зочин

ЭНГИЙН ХҮН ИХ ХААНЫГАА МУУ ХЭЛЭХ ЭРХ БИДЭНД БАЙХГҮЙ

1 сар 10. 18:09
Зочин

Yag tiim. Nowshiin hubilaigaas bolson.

1 сар 9. 20:24
Зочин

Ямар сонин юм бэ? Би өмнө нь дээрх түүхийг хоолны газар ажилладаг хувилбараар уншиж байсан одоо технологийн компанийн хувилбараар уншлаа ямар адил түүх вэ

1 сар 9. 23:50
Зочин

Ene huvilbar gantshan Hazara ch bish, Uigur undesten bas gargadag.

1 сар 9. 18:48
Зочин

muu no+shiin europuud(tsagaan aristnuud) uyiin uyd azi bolood har aristnuudiig boolchilch uusgaj udam ugsaanaasn uurd salgasan sd*n**d tsagaanuudiin haanchlaliin har jiluud duussan, odoo aziin erin uy ehelj bn, odool uhaantai baitsgaajch hunee usguud ulsaa hugjuulj dahin ih gurniig bosgoh heregtei!

1 сар 9. 15:57
ЗочинMGL

Ээ ядарч зовсон яс махны тасархайнууд минь.Монголчууд эргэн нэгдэж оюун ухаанаа уралдуулж их гүрнээ эргэн байгуулах болтугай!

1 сар 25. 22:36
Зочин

Цацсан шагай шиг Монголчуудаа
Атгасан шагай шиг нэгтгэх юмсан
Өргөн дэлхийн элгэн дээр дахин тодорч
Өрлөг түүхийн гавъяагаа нэг давтах юмсан.

1 сар 30. 19:34
Зочин

Буруу ишилсэн сүх шиг
Баруун дуурайсан ардчилагчдаас
Үндэс угсаагаа хамгаалж,
өндөр дээдэд гаргах юм сан

3 сар 30. 19:30
багы

Цагаан хэрэм хүртэлх газар нутаг, мөн Крым энтр гэсэн үг хаачив.

1 сар 15. 15:45
Zochin

Zugeer olon yum hutsalgui yadar ch zovson mongold bga ard tumnee aytaihan amidruulj chadahgui bj tend bga umhii muslimanuudiig duudahaa bolioroi tuugeer unguruh gai g end bitgii duudaarai ene uls chin ezentei shuu hasaguudaa

1 сар 9. 23:31
Зочин

ХАЗАРУУД ӨӨДГҮЙ ХУЛХИ ХУНШГҮЙ ХҮМҮҮС

1 сар 15. 15:41
Zochin

Yag unen uudgui hyatad sanaatai humuus baidagiin ushuu horsold durtai bolohoor ene amidral n urgeljilseer bh bolno

10 сар 25. 11:19
Зочин

Олон жил дарлагдсан хүмүүс яаж цайлган сэтгэлтэй байх юм бэ. Хаанаас ч хамаагүй хүн гарч ирээд буудах эсвэл хэлсэн ярьснаас нь болж хэрэгт гүтгэж байдаг дайны талбарт амьдарч байгаа хүмүүсийн сэтгэл зүйд өөрчлөлт орж л таараа.

2 сар 2. 9:40
Зочин

ter chini l mongol gej helj baigaan b,na ;aa

1 сар 30. 19:36
Зочин

Их Монголын хаадын үрс хойно
Их зантай байлгүй яах вэ?
Хаад, ноёд нь байсан хойно
Харц ядууст халтай байлгүй яах вэ?

1 сар 28. 12:37
Зочин

Chi l uuruu hunishgui hvni musgvi ih zantai deerelhvv bsan bolhoor chamd tgj handsiin bgaaz. Hvrteh eostoigoo hvrtej

1 сар 10. 15:21
Нандиа

Чи ч гэсэн нэг том гүрний ёроолд байсан бол амь зуухын тулд яаж байхсан бол гэж бодоод үзээрэй.

1 сар 10. 5:53
Зочин

Том улсад байдаг цөөнхүүд бүгд тийм болсон байдаг. Өөрсдийгөө авч үлдэхийн тулд юм юм л сурдаг байх.

1 сар 14. 0:42
Зочинzochin

medeej . Olon zuun jil daranguilagchdiin uldegdel gej ad uzegdej havchigdaj bsan humuus

10 сар 25. 1:25
damdinsuren

tuuhend mongolchuudiin daichin chanariig ugui hiih gesen gol buruutnuud omnod horsh hyatasuud yum shuu. hamgiin muu horsh. mongolchuud ueiin uedee hyataduudiig daisnaa gej uzej irsen odoo ch daisan heveeree.yagaad daisanda nair taviad bdg ni ih sonin.

Сэтгэгдэл бичих
Санамсаргүй нийтлэл [ Энд дарна уу ]

Унших СЭДЭВ-ээ өөрөө сонгодог боллоо

12 сард сонгогдсон сэдэв
Дундад зууны Европ
2018 оны 1 сарын онцлох сэдвийн санал хураалт явагдаж байнаЭнд дарж саналаа өгнө үү