Ангилал

Сайтын талаар ярилцъя Уншигчдын санал бодол

Сүсэглэж явдаг уул хайрхныхаа шүтээн дүрийг гэртээ залаарайУншсан4,674

Энэхүү цаг тооны бичигт тахилгат уул, хайрхнуудын эзэн савдгуудын шүтээн дүрийг оруулснаараа онцлог ажгуу.

“Буддын соёлын Махагала нийгэмлэг”-ээс нэгэн цаг тооны бичгийг бүтээжээ. Энэхүү “XVII жарны шороон нохой жилийн цаг улирлын бичиг” хэмээх цаг тооны бичиг нь ихээхэн онцлогтой.

Хуанлийн сар бүрийн хуудаснаа арга билгийн тооллыг багтааж, онцлог өдрүүдийн тайлбарыг заншил ёсоор оруулснаас гадна Монгол төрийн тахилгат арван хайрхан, тэдгээрийн эзэн савдгийн шүтээн дүрийг уул овоо тахилгын эх судрууд, нутгийн иргэдийн ам дамжин ярьж уламжилж ирсэн аман түүх, судалгааны үндсэн дээр бурхан бүтээх тиг ёс, Монгол зургийн аргын дагуу бурханч лам нар, шүтээн урлаач нар сэргээн бүтээжээ.

Тус нийгэмлэгийн тэргүүн М.Тэгшбаяраас энэхүү цаг улирлын бичгийн талаар тодруулсан юм. Тэрээр “Өнөө цагт уул овоо тахилгын зан үйл, ёс горим, зарим талаар мартагдаж бүдгэрэн гажуудах боллоо. Хүмүүс сайн мэдэхгүйгээс зөвхөн баяр наадам төдийгөөр ойлгох, нарийн учир шалтгааныг нь төдийлөн анзаарахгүй, мэдсэн ч хэнэггүй зангаар хандах, цагаан тахилгатай уул хайрханд архи,

мах өргөж баясуулах бус хилэгнүүлэх, энэ нь бидний амьдралд сөргөөр нөлөөлж  байгаа цагт энэхүү цаг улирлын бичгийг түмэн олонд хүргэснээр дээрх гажуудлыг засч залруулахын зэрэгцээ Монгол бичгийн мэргэд, эрдэмт лам нар, хутагт хувилгаад, богд дээдсийн уул хайрханаа ажиглан шинжиж тухайн уулын эзэн ямар дүр байдалтай, ямар унааг хөлөглөсөн, ямар эд зүйлсийг барьсан, юуг таалдаг, эс таалдаг, хэрхэн тахих ёстой зэрэг чухал мэдээллийг агуулсан сан судрууд, үрэгдэж үгүй болж болзошгүй олон зууны турш өвлөгдөн бидний үед хүрч ирсэн соёлын өвийг хамгаалах, уул овоо тахилгын зан үйлээр дамжуулан ахас ихсээ хүндлэх, байгаль орчноо хайрлах сэтгэлийг хойч үеийн хүүхэд залууст ухамсарлуулан төлөвшүүлэх ач холбогдолтой юм.

Шашин шүтэх эрх, хүний эрх, эрх чөлөө дэлгэрсэн 1990-ээд оноос хойш уул хайрхны тахилгыг сэргээн үйлдэж байгаа сайн талтай боловч тахилгын сан судар, зан үйлийг сайн мэдэхгүйн улмаас зарим талаар буруу үйлдэж, байгаль орчноо бохирдуулах, нийгэмд буруу сэтгэгдэл, үр дагавар төрүүлэх зэрэг нь ихээр ажиглагдах боллоо. Төрийн тахилгат арван хайрханыг жил бүр тахиж, төр засгийн зүгээс анхаарч буй нь сайн хэрэг хэдий ч дийлэнх уулсын эзний шүтээн дүрийг бүтээгээгүй байдаг тул бидний зүгээс холбогдох судалгааг хийж, бурханч лам нар, шүтээн урлаачдаар уулсын эзний шүтээн дүрүүдийг бүтээлгэсэн юм. Энэ нь 2018 оны эхний хагаст манай нийгэмлэгээс хэрэгжүүлж эхлэх "Их өлзийт" төсөлтэй холбоотой бөгөөд 2000 оноос хойш сурвалжлан цуглуулж ирсэн Монгол орны уул хайрханы сан тахилгын 400 орчим сан судрыг зүүн, баруун, говийн, төвийн, хангайн гэсэн таван бүс болгон, овоо тахилгын зан үйлийн тайлбар бүхий гарын авлага номыг бүтээхээр багш дээдэс, эрдэмтэн судлаачид, лам хуврагуудтай хамтран ажиллаж байна. Энэхүү төслийн санхүүжилтийг босгох зорилгоор “XVII жарны шороон нохой жилийн цаг улирлын бичиг”-ийг хэвлүүлсэн юм.

Хүмүүс цаг тооны бичиг, хуанли хэлбэрээр ашиглахаас гадна сүслэн залбирч, хүсэл эгээрлээ даатгаж явдаг нутаг усныхаа шүтээн дүр бүхий хуудсыг авч хүрээ жаазанд хийж, хоймортоо залж өдөр бүр сүслэн залбирч, үр хүүхэд, амьдрал ахуйгаа даатгаж байх  боломжтой” хэмээн ярьсан юм.

Мэдээж хэрэг энэхүү цаг тооны бичгийг худалдан авч, настан буурлууд, хүндэт хүмүүндээ өргөвөл үүнээс илүү бэлгэ дэмбэрэлтэй бэлэг дурсгал үгүй биз ээ. Мөн та өөрөө ч арц хүжээ уугиулан заяа буян, хүсэл эгээрлээ даатган сан судрыг өөрөө уншиж байх боломжтой юм.

 

"Монгол орны уул хайрханы сан тахилгын судрууд" ном зохиогчдын багт “Буддын соёлын Махагала нийгэмлэг”-ийн тэргүүн, Докторант М.Тэгшбаяр, ШУА-ийн Хэл зохиолын хүрээлэнгийн Төвөд секторын эрхлэгч, Доктор Д.Сумьяа, МУБИС-ийн багш, Доктор Д.Ганболд, Агнистын гэгээ цувралыг эрхлэн гаргагч, орчуулагч П.Бадрал, Шашны Их сургуулийн багш, Докторант Б.Соронзонболд нар ажиллаж байгаа бөгөөд ариутган нягтлах, зөвлөх багийн гишүүдээр Монголын бурханы шашинтны төв, Гандантэгчэнлин хийдийн хамба лам, гавж Д. Чойжамц, Хансүр, гавж Ё.Амгалан, Гандантэгчэнлин хийдийн Эрдэм соёлын хүрээлэнгийн захирал доктор, профессор, гавж Ш.Сонинбаяр, Шашны их сургуулийн багш, Азийн буддистуудын энхтайваны бага хурлын ерөнхий нарийн бичгийн дарга, доктор, гавж Т.Булган, Шашны их сургуулийн захирал Х.Бямбажав нар ажиллах юм байна.

Монгол төрийн тахилгат арван хайрхан, түүний эзний шүтээн дүр, сан судар, магтаал дуу бүхий цаг тооны бичгийг худалдан авснаар та дээр дурдсан үйлст нэмэр хандив оруулж буй хэрэг билээ. Цаг тооны бичгийн талаар тодруулах, амьдрал ахуйдаа хэрэглэх, улмаар гэр орондоо шүтээн болгон залах хүсэлтэй бол фэйсбүүк дэх "Буддын соёлын Махагала нийгэмлэг" хуудсаар холбогдох буюу 99059274 дугаарын утсаар холбоо барьж болно.

Дэлхий ээж амгалан байг...

Сэтгэгдэл 0ЭнгийнХэвтээБосооСэтгэгдэл бичих-Aa+
Санамсаргүй нийтлэл [ Энд дарна уу ]