Ангилал

Сайтын талаар ярилцъя Уншигчдын санал бодол

А.Дюма ба түүний “утга зохиолын негр”Уншсан2,994

Энэ хоёр 10 гаруй жил хамтран ажилласан ба Дюма тохирсон дагуудаа төлөх мөнгөө төлж, алдар хүндийг өөртөө авсаар байсан нь удалгүй Макегийн сэтгэлд тохирохоо болив.

Дэлхийн уран зохиолд хамгийн өндөр оргилд гарсан хүмүүсийн дотор Францын зохиолч А.Дюма байх нь гарцаагүй. Ер бусын олон сонирхолтой зохиол бүтээл туурвисан, тухайн цагтаа охид хатагтай нарын дунд ихээхэн нэр хүндтэй, мөнхийн шахам өр төлбөр, утга зохиолын амжилт, атаархал гээд энэ хүний амьдрал ёстой л адал явдлаар дүүрэн өнгөрсөн байдаг. А.Дюмагийн бүтээлээр 200 гаруй кино хийсэн байдаг нь Шекспирийн л дараа орох үзүүлэлт. Тэрээр 100 000 гаруй хуудас янз бүрийн бүтээл үлдээсэн бөгөөд бас 250 жүжиг, аян замын тэмдэглэл бичсэн байна. Нэг хүн яаж энэ их зүйлийг хийж чадав аа?

 

Гэтэл үнэндээ А.Дюмад олон туслагч нар байсан бөгөөд тэдгээрийг бараг л барлаг зарц нь байсан мэтээр бичих бол зарим нь түүнийг маш өгөөжтэй хамтран зүтгэгч байсан учир олон хамтын бүтээл туурвисан гэдэг. Гэхдээ бүх л зохиолуудын зохиогч нь зөвхөн А.Дюма  гэж явдаг байлаа. Тэдгээр туслагч нар, хамтран зүтгэгч “утга зохиолын негр” нар нь ямар хүмүүс байсан, ямар бүтээл туурвилд нь хамтран оролцсон юм бол?

Поль Мерис, Октав Фейе, Е.Сустре, Жерар де Нерваль гээд олон нэр гарах боловч эдэн дундаас Огюст Маке хэмээх хүний нэр ялгаран байдаг.

1838 онд Парижийн нэгэн сургуулийн багш Маке гээч Soir de carnaval хэмээх зохиол бичин театруудад өгч тоглуулах гэсэн боловч түүнийг нь тоох ганц ч театр олдсонгүй. Урам хугарч утга зохиолыг хаяхаар шийдэн байх үед түүний нэгэн найз тухайн цагтаа нэрд гарч эхэлж байсан А.Дюма гээч эртэй танилцуулжээ. Шинэ од маань зохиолыг нь үзэж сайн болсныг үнэлээд зарим нэг засвар хийж байж үзэгчдэд, театрын эзэд нарт таалагдах болно хэмээн өөрөө ажиллаж, нэлээд өөрчлөлт оруулснаар театрт тавигдаж эхэлжээ.

Урам орсон Маке бичиж байгаа өөр зохиолоо Дюмад үзүүлэхэд өнөөх нь зохиолын зарим баатрыг өөрчилж, нэмж, янз бүрийн өнгө будаг оруулан ихээхэн янзалсны дараа хэвлэлийн газарт өгсөн байна. Энэхүү Шевалье д`Арманталь хэмээх зохиолыг хэвлэлийн газар дуу алдан хүлээж авсан ба яг хэвлэх гэтэл нэг жижигхэн саад тулгарлаа. Алдар хүндэд хүрсэн А.Дюмагийн зохиолын нэг мөр нь 3 франкаар үнэлэгддэг бол хамтарсан зохиолд 30 су (1 су=1/20 франк) гэсэн үнэлгээ гарах байв. Хамгийн гол нь уншигч олон А.Дюмагийн зохиолыг л унших гэх болохоос ямар нэг хамтарсан зохиол, тэр тусмаа хэний ч мэдэхгүй хүнтэй нийлж бичсэн зохиолыг хүлээж авах нь их эргэлзээтэй байв. Дюма байдлыг Макед ярьж өгөхөд шинэ зохиолч маань ашиг орлогоо тэргүүнд тавьж өөрийнхөө нэрийг хассан байна.

Дараагийн зохиол нь "Шадар гурван цэрэг" хэмээх түүхэн роман байлаа. Гэхдээ энэ хэний зохиол вэ? Бас л Макегийн зохиол А.Дюмагийн нэрээр гарсан хэрэг үү? Маке нэгэн зохиолын үндсэн санааг өөр бусад зохиолоос олж зохиол болгон бичсэнийг нь А.Дюма өөрийн алдарт зохиолын нэг ноорог болгон ашигласан гэж ярьдаг.  Тухайн үед А.Дюма олон хүнтэй хамтран ажилладаг байсан бөгөөд түүнд өөрийн гэсэн ажиллах арга барил нэгэнт тогтсон байлаа. Ихэнх хамтрагч нар ямар нэг зохиол бичих бөгөөд Дюма түүнийг нь уншиж үзээд үзэгчдэд чухам юу хэрэгтэй тэр зүйлийг нэмэн, харилцан яриаг маш сонирхолтой болгож, хэсэг болгоны төгсгөлийг цаашдаа улам сонирхолтой болгох замаар тэр чигээр нь өөрчилдөг байсан ба тэрхүү зохиолыг бичсэн зохиолчид Дюмагийн энэ агуу авьяасыг биширдэг байсан гэдэг. Дээр нь нэг зүйл нэмэхэд тухайн үед бичсэн мөрний хэмжээгээр мөнгө төлдөг учир Дюма энэ тал дээр ихээхэн анхаарч, тун ч сайн орлого олдог байсан байна. Чухам ийм байдлаар Дюма, Маке хоёр “Виконт де Бражелон", “Монте-Кристо гүн”, “Хатантан Марго”, “Гүнгийн хатан Монсоро”... зэрэг романуудыг бичсэн гэх бөгөөд (Хатантан Марго, гүнгийн хатан Монсоро нь, Генрих IV-ийн тухай гурамсан романы эхний хоёр бөгөөд үргэлжлэл болох “45” роман нь их хачин дууссан байдаг. Дутуу ч юм шиг) зохиолыг бичих явцдаа хоёр зохиолчдын хоорондоо бичилцэж байсан захианууд нь бараг тэр чигээрээ хадгалагдсан үлдсэн байна. Эдгээр захидлаас харахад Маке хамаг ажлыг биш юмаа гэхэд ихээхэн зүйлийг хийсэн нь харагддаг гэнэ. Нэгэн захидалдаа Дюма үйл явдлыг ямар дараалалтай, хамааралтай байлгах тал дээр нэлээд сургасан зүйл бичсэн байсан бөгөөд “зохиолоо хурдан бичиж дуусгаад явуул, би хуулж бичих цаг завгүй болох нь” гэж анхааруулж байжээ. Яваандаа Дюма элдэв заавар зөвлөгөө өгөхөө больсон төдийгүй бүр хуулж бичихээ болин, Макегийн зохиолын дээр зарим засвар хийгээд нэрээ тавиад явуулчихдаг байсан ба хэвлэгч нарт гол нь "зохиолч Дюма" гэсэн нэр л хэрэгтэй байжээ. Чухам ийм л байдлаар Дюмагийн хамгийн их нэр алдартай, одоо хүртэл олон хүний хайр булаасан романууд гарсан боловч Маке гэдэг нэр тэнд байхгүй.

Дюмагийн хамгийн шилдэг зохиолуудад Макегийн хувь нэмэр их бий гэдгийг батлах нэг баталгаа нь Дюмагийн нэрээр гарсан өөр бусад зохиолууд нь Шадар гурван цэрэг-гурамсан роман, "Генрих IV"-ийн тухай гурамсан роман, Монте-Кристо гүн зэрэгтэй харьцуулахад ихээхэн сулхан байдаг явдал юм.

Энэ хоёр 10 гаруй жил хамтран ажилласан ба Дюма тохирсон дагуудаа төлөх мөнгөө төлж, алдар хүндийг өөртөө авсаар байсан нь удалгүй Макегийн сэтгэлд тохирохоо болив. Одоо тэр хэдийгээр ядуухан сургуулийн багш биш ихээхэн хөрөнгөлөг хүн болсон боловч нэр хүнд түүнд дутагдаж эхэлсэн байна. Гэтэл тэр нэгэн цагт Дюмад өөрийнхөө хамтарсан бүх л зохиолын эрхийг шилжүүлсэн гэдгээ мартсан бололтой. Шүүх хурал хэд дахин явагдсан ч Дюма ялалт байгуулсаар.

Хөрөнгө чинээтэй болгосон Дюматай адил хэмжээний хүн гэдгээ батлах гэсэн Маке янз бүрийн арга хэрэглэж байсан ба дээрх зохиолын эрхээ шилжүүлсэн явдлаа хүчинд автан хийсэн гэж ярин "Шадар гурван цэрэг" романы Миледиг цаазалдаг хэсгийг өөрөө хэрхэн бичсэн хувилбараа хүртэл ил гаргасан байна. Хамгийн сонирхолтой нь энэ бүх илчлэлтийн дараа олон хүн Дюма бол адал явдалт зохиолын хаан гэж ойлгосон ба Макегийн хувилбар Дюмагийн өөрчилсөн хувилбарын хажууд ихээхэн “жол” байсан гэдэг. Олон шүүмжлэгч нар чухам Дюма л тэдгээр зохиолуудын амин сүнсийг бий болгосон ба түүнтэй энэ тал дээр ямар нэг Маке өрсөлдөх ямар ч чадваргүй гэж үзсэн байна.

Энэ хослол үгүй болсны дараа Маке цаашид ч зохиол бүтээлээ туурвиж байсан бөгөөд 12 роман, 7 жүжиг зэргийг хэд хэдэн хүнтэй хамтран бичсэн нь (бас л хамтарсан!) Франц төдийгүй бусад өөр улсад ч тайзанд тавигдаж, хэвлэгдэж байсан боловч урьдынх шиг амжилтад ойртож ч очоогүй байна. Тэрээр насны эцэст  эртний нэгэн цайз худалдан авсан ба үхэхдээ үр хүүхдүүддээ асар их хөрөнгө үлдээсэн гэдэг. Эдгээр нь бүгд зохиол бүтээлийнх нь шагнал бөгөөд ихэнх нь А.Дюматай хамтран ажиллах үед  хураасан хөрөнгө юм.

Харин хэргийн эзэн Дюма маань нэгэн цагт хөрөнгө мөнгө “цацан” амьдарч байхдаа өөрийн гэсэн цайз бариулж, түүнийгээ” Монте-Кристо цайз” хэмээн нэрлэж байсан ч нас эцэслэхийн өмнө өр төлөөстөө баригдан, хамаг юмаа хураалгасан гэдэг ба түүний замбараа муутай амьдрал нь л ийм байдалд хүргэсэн байна. 

А.Дюма нь олон хүний боддог шиг уран зохиолын луйварчин байсан, эсвэл Наполеоны хэлдгээр “ барьж бүтээсэн цайз, ордны хаалга дээр архитекторын нэрийг тавьдаг болохоос будагчин, чулуучин, шаварчин нарын нэрийг тавьдаггүй” гэдэгтэй санал нийлэх эсэх нь таны хэрэг бизээ...

Чалчаа саарал
Сэтгэгдэл 0ЭнгийнХэвтээБосооСэтгэгдэл бичих-Aa+
Санамсаргүй нийтлэл [ Энд дарна уу ]