Ангилал

Сайтын талаар ярилцъя Уншигчдын санал бодол

"XX зуун"-Бизнесийн хүчирхэг гэр бүлүүд-2Уншсан5,904

1920 оны үед АНУ-д өөрийн хүч авьяасаар дээшээ гарч чадсан хүмүүс цөөхөн байсан бөгөөд цагаачдын ихэнх нь том үйлдвэрт ажиллаж байлаа.

Өмнөх нийтлэлийг ЭНД дарж уншина уу.

1920 оны үед АНУ-д өөрийн хүч авьяасаар дээшээ гарч чадсан хүмүүс цөөхөн байсан бөгөөд цагаачдын ихэнх нь том үйлдвэрт ажиллаж байлаа.

Детройт хотын ойролцоох Фордын машины үйлдвэр рүү ажиллахаар явж буй хүмүүс. Фордын үйлдвэрт зах зээлийн үнээс 2 дахин их цалин олгож байсан тул жилд 5000 илүү цагаачид ажилд орж байв.

Аль ч компанийн хувьд хэл соёл нь тэс өөр цагаачдыг Америк ажилчин болгон сургах нь маш их зовлон байжээ. Форд компанийн үйлдвэрт байгуулсан англи хэлний сургууль нь англи хэлийг анхан шатнаас нь зааж байлаа.

Цагаач ажилчдад шаналж зовсон нэгэн үйлдвэрийн эзний тэмдэглэл үлдсэн байдаг: Хэв цутгагч нар хэлэлцэн тохирч ажлаа таслан далайн эрэг рүү явсан байлаа. Эдвард гадагшаа пиво уух гэж яваад бяслаг идээд согтчихлоо гэж худал хэлэв.

1920 онд архины эсрэг хууль үйлчилж эхлэв. Хуурай хууль гаргахыг хамгийн их хүсэж байсан хүмүүс бол Форд зэрэг компанийн эзэд байв. Компанийн эзэд ажилчид архи ууснаас болж хөдөлмөрийн чадвар нь ихээхэн алдагдаж байна гэдэг байлаа. Фордийн дотнын найз нөхөр байсан зохион бүтээгч Эдисон ч архины эсрэг хуулийг ихээхэн дэмжиж кино хүртэл зохиосон байв.

Эдисоны тэмдэглэлээс: Өмнө нь даваа гариг болонгуут ажилчдын эхнэрүүд ажил дээр хүрч ирэн “Нөхөр маань баасан гаригт авсан бүх цалингаараа уучихлаа” гээд надад уйлан алддаг байв. Харин архины эсрэг хуулийн ачаар бүх эхнэрүүд тэрхүү зовлонгоосоо ангижрав.

Тэр үед Япон улс нь урьд өмнө нь байгаагүй гамшигт нэрвэгдлээ. 1923 оны 9-р сар. Кантогийн их газар хөдлөлтийн дараахан авсан Токио хот. Америк операторч нууцаар авсан зураг.

 

АНУ-ын засгийн газар Азид байрлаж байсан 17 хөлөг онгоцоо Япон руу илгээж байгалийн гамшигт өргөн хэмжээгээр туслав.

Волл Стрийтийн хаан Морган тусламжийн гараа сунгаж Японы Засгийн Газрын гаргасан сэргээн босголтын 150 сая долларын бондыг худалдан авав. Өнөөгийн үнэ цэнээр 20 тэрбум доллар. Японы Засгийн газар энэ их зээлийг буцаан төлж дууссан нь 40 жилийн дараах эдийн засгийн өндөр хөгжлийн үед байлаа.

Бизнесийн хүчирхэг гэр бүлийнхэн АНУ-аар тогтохгүй дэлхийг хамарсан зах зээл, түүхий эдийн эх үүсвэрийг хүсэх болов. Газрын тосны хаан Жон Рокфеллэр 70 нас давж, байр сууриа өөрийн хүү болох Рокфеллэр Жуниорт өгчээ. Рокфеллэр Жуниор нь гэр бүлийн баримталж байсан үзэл баримтлалыг үргэлжлүүлэв. Энэ нь “World Peace Through Trade” буюу чөлөөт зах зээлийг түгээснээр дэлхий дахинд энх тайван авчирна гэсэн үзэл баримтлал болно. Асар их хөрөнгөөр бүтээсэн сайн санааны байгууллага болох “Рокфеллэр сан” үйл ажиллагаа нь хөрөнгөтний нийгмийг дэлхий дахинд түгээх хэрэгсэл болов. “Рокфеллэр сан”-гаас хамгийн их анхаарч байсан зүйл бол хөгжиж буй орнуудын амьдралын түвшинг сайжруулахад байлаа.

Рокфеллэр Жуниор нь Японы эзэмшилд байсан Солонгосын хойгт айлчилж амбан захирагч Сайтотой уулзан Японы эрүүл мэндийн салбарын түвшинг сайжруулах талаар хэлэлцэв.

Мөн Бээжин хотод Рокфеллэр сангийн хөрөнгөөр эмнэлэг байгуулсан нь тухайн үед Хятад улсын хамгийн орчин үеийн тоног төхөөрөмж бүхий эмнэлэг байлаа. Африкт хумхаа, чичрэг зэрэг халдварт өвчнийг устгах, халдвараас сэрэмжлэх ажилд анхаарч байв. Хөдөлмөрлөх орчин нөхцлийг нь бий болгож, сайжруулан хөдөлмөрийн бүтээмжийг нь нэмэгдүүлнэ. Хөдөлмөрийн бүтээмж нэмэгдсэнээр тухайн орон нутгийн орлого нэмэгдэж зах зээл өргөжнө. Дэлхий дахинийг хөрөнгөтний нийгэмд уусгах асар том төлөвлөгөө байлаа. Судалгааны баг Рокфеллэр сангийн тайландаа үр дүнгээ ийнхүү тэмдэглэсэн байдаг.

Рокфеллэр сангийн тайлангаас: 320 ажилчдыг эмчилсэнээр хөдөлмөрийн бүтээмж үнэмшимгүйгээр нэмэгдэн энэхүү төлөвлөгөөт ажлын эдийн засгийн үнэ цэнэ нь батлагдлаа. Ажилчид бага цалинтай ч улам идэвхитэй, улам удаан хугацаагаар хөдөлмөрлөх боломжтой боллоо.

Өргөн хүрээний сайн үйлсийн төлөөх ажлаар гэр бүлийнхээ дүр төрхийг сайжруулахын зэрэгцээ хөрөнгөтний нийгмийг өргөжүүлнэ. Рокфеллэрийн гэр бүлийн 2 дахь үе Рокфеллэр Жуниорийг дэлхийн хамгийн чадварлаг мөнгө зарцуулагч эр гэдэг байлаа.

1920-д онуудад АНУ-ын нэг хүнд ноогдох орлого 30 хувиар нэмэгдэн түүхэнд анх удаа хоол хүнс, хувцаснаас бусад тансаг эдлэлийн бараа худалдан авах чадвартай нийгэм болон хувирав.

 

Хиймэл торго биенд эвтэйхэн байдгийг сурталчилсан сурталчилгаа. Хямд бөгөөд их хэмжээгээр үйлдвэрлэх боломжтой химийн гаралтай ширхэгтүүд эмэгтэйчүүд бүсгүйчүүдийн хувцаслалтыг тансаг сайхан болгов.

Целлофон нь бараа боох уутыг шинэ дэвшилтэнд хүргэв. Худалдагчийн гараас авдаг байсан бүтээгдэхүүнийг үйлчлүүлэгч нар өөрсдөө сонгон авах боломжтой болж супермаркет дэлгэрэв. Эдгээрийг үйлдвэрлэж байсан компани бол “Их гэр бүлийн” нэг Дюпон корпораци. 19-р зуунаас хойш сумны дарь үйлдвэрлэгч байсан компани.

Кубад аялалаар явж буй Дюпоны гэр бүлийнхэний өнгөт дүрс бичлэг үлдсэн байдаг. Галт дарьний түүхий эдийг ашиглан шинээр бүтээгдээд удаагүй байсан өнгөт хальс ашигласан байв.

Дюпон компани Дэлхийн 1-р дайны үед Холбоотны армийн зэвсгийн дарьний 40 хувийг нийлүүлэн “Үхлийн худалдаачин” гэж нэрлэгддэг байв.

 

Дюпон компани нь дариний түүхий эдээс целлюлоз резин, пластик зэрэг олон төрлийн түүхий эд гаргаж авав. Бүтээгдэхүүнүүдээс нь хамгийн их борлогдож байсан зүйл бол шилэн оймс. Шилэн оймсны борлуулалт нь дарьны борлуулалтаас илүү ашиг олсон гэдэг. Шинэ бүтээгдэхүүн борлуулах бүрт хүмүүсийн хүсэл шунал дэвэрдэг байжээ.

7 хоногт 2 өдрийн амралт хэрэглэгдэх болсон нь энэ үеэс байв. Аялалд явах нь ч дэлгэрэв.

Америк хүмүүсийн хүсэл мөрөөдөл нь цэцэгсийн нийслэл Парис байв. Уушийн газрууд америк хүмүүсээр дүүрч байжээ. Парист ойр ойрхон ирдэг байсан залуухан Америк зохиолч байв. Америкийн тансаг баян амьдралыг өгүүлсэн зохиол бичдэг байсан Фитцжиралд. Гэр бүлээрээ Парист аялж байсан маш ховор бичлэг үлдсэн байдаг ба дотны найз Хемингүэ хамт байдаг. Уламжлагдан ирсэн ёс зүйг үгүйсгэн өөрийн дураар амьдрах Фитцжиралд нь Америкийн хэрэглээний нийгмийн бэлэг тэмдэг байв.

Фитцжиралдын “Залуу насны амжилт” зохиолоос: Миний гар бичмэлийн үнэ 30 доллараас 1000 доллар болж өсөв. Залуу насандаа амжилт гаргасны хариу нь тухайн хүний үлдсэн амьдрал нь романтикаар дүүрнэ гэж эндүүрдэг. Хайр дурлал, мөнгө төгрөг угийн байх ёстой мэт гарт орж ирнэ. Ирээдүйд итгэх итгэл, өнгөрч одсон хүнд бэрх явдлууд холилдсон нүд ирмэх зуурын нэгээхэн тансаг үе. Тэр үед хүний амьдрал зүүд мэт байдаг.

Парист ирэх Америк хүмүүсийн сонирхлыг татаж байсан домогт балетийн хамтлаг нь орчин үеийн модерн балетийн эх үүсвэр байжээ. Эрх чөлөөт эмэгтэйн дүрд тоглож байсан Ридиа Робокова. Сод авьяаст бүжигчин Режинскийтэй дүйхүйц бүжигчин байлаа. Түүнд дурлан гэрлэсэн хүн бол дэлхий дахинд алдаршсан Английн нэрт эдийн засагч Жон Менард Кейнз.

Кейнзийн захидлаас: Бүхий л өдрийн турш чинийхээ тухай бодож байлаа. Чи минь настай эмэгтэй байхын сацуу залуухан бүсгүй, нялх хүүхэд мэт. Өөрөөр хэлбэл төгс хүн байлаа. Түүнтэй харьцуулахад миний зовон байж бичсэн эдийн засгийн нийтлэлүүд ямар ч утга учиргүй зүйл болно.

1929 он эхэлсэн ч АНУ-ын эдийн засгийн хөгжил хүрэх оргил гэж үгүй дээшилж байв. Автомашин, орон сууцны зээл дэлгэрч хадгаламжиндаа мөнгө байхгүй ч хүссэн зүйлээ худалдан авч болно гэсэн үзэл баримтлал тархсан байв. Хүмүүсийн хэлэх дуртай үг нь “Buy now, pay later – Одоо худалдаж ав. Дараа нь мөнгөө төл” байлаа. Хувьцааны хувьд ч гэсэн маш бага мөнгөтэй ч худалдаж авсан хувьцаагаа барьцаалан их хэмжээний мөнгө зээлэх боломжтой байв.

1929 оны 10-р сарын 19-ний өдөр. Морган компани нь эдийн засгийн хэт их халалтаас болгоомжилсон Ерөнхийлөгч Күүверт санхүүгийн тайлангаа танилцуулав.

Морганы тайлангаас: Одоогийн нөхцөл байдалд АНУ-ын эдийн засаг хяналтаас гарсан гэх ямар ч хүчин зүйл алга байна. Бид нар дэлхийн хамгийн их баялагтай, ирээдүй маань ч сайн сайхнаар харагдаж байна.

Түүнээс 5 хоногийн дараа.

Кейнзийн захидлаас: Ридиа. Волл Стрийтийн хувьцааны үнэ маш хурдацтай унаж байгааг сонингоос уншсан байх. Түүхэнд байгаагүй хамгийн их уналт болж байна. Өнөөдөр өдөржингөө эдийн засгийн тухай бодоод сэтгэл санаа тавгүйрхэж байна.

Хувьцааны үнийн уналт эхэлсэн “Хар пүрэв гараг”-аас хэдхэн хоногийн дараах зураг. Нэгэн хүний дурсамж: Одоо би Нью-Йоркийн хөрөнгийн бирж дээр байна. Хувьцааны үнэ унаж байгааг мэдсэн олон хүмүүс биржийн өмнө цугларсан байна.

GM, US Steel зэрэг өндөр зэрэглэлийн компанийн хувьцааны үнэ тал үнэ болтолоо буурав. 1 долоо хоногийн дотор хэдэн зуун сая доллар салхинд хийссэн мэт алга болж хувьцаа уранхай цаастай адилхан үнэ цэнэтэй болов. Зээл тавьж хувьцаа худалдан авсан хүмүүсийг зээлийн өрөө төлөхийг банк шаардсанаар хүмүүс дарааллан дампуурав.

Газрын тосны хаан Рокфеллер дампууралд орж сэтгэл санаагаар унасан хүмүүст хандан үг хэлэв: Хүний урт хугацааны амьдралд дампуурал, хөгжил цэцэглэл нь давалгаа мэт ээлжлэн ирдэг. Бурхан болон хүний мөн чанарт итгэн зоригтойгоор урагшилцгаая.

Санхүүгийн хаан Морган нь АНУ-ын конгресст дуудагдав. Хэт их халалтын хөрөнгө оруулалтыг хөхүүлэн дэмжсэн, зөвхөн өөрийнхөө хөрөнгийг хамгийн түрүүлж зах зээлээс татан хохирол амсаагүй, татвараас зугатсан зэрэг асуудлууд байлаа. Өнөөгийн бид бүхэн 2008 онд Лиемэн шокийн үед харж байсан дүр зураг 75 жилийн өмнө бас болжээ.

Кейнзийн зохиолоос: Глобалчлал, хувь хүний үйл хөдлөлийг чухалчилсан хөрөнгөтний нийгэм Капитализм нь амжилт биш байжээ. Капитализм нь мэдлэг биш, гоо сайхан ч биш, эрх тэгш бус, ёс зүйгүй зүйл байв. Мөн сайн сайхныг бий болгохгүй. Гэвч түүнээс өөр юу байна вэ гэж бодохоор маш их гайхширалд орно.

Америкийн төв хэсэг. Туйлдаа хүртэл унасан Америкийг дахин гамшиг дайрав.

1930-д онд Америкийн төв хэсгийн газар тарилангийн газар нутагт “Dust bowl” гэж нэрлэгдсэн элсэн шуурга шуурах болов. Элсэн шуурга 10-д жил үргэлжилсэн тул ямар нэг зүйлийн хараал гэж хүн болгон бодож байлаа.

Хөдөө аж ахуй, газар тариалан эрхлэгчид газар нутгаа орхин баруун зүг рүү нүүв. АНУ-ыг хөндлөн огтлох 66-р автозам нь 3 сая 500 мянган газар тариалан эрхлэгчдээр дүүрэв.

Стайнбегийн зохиолоос: Автомашины зам нь нүүн ирэх хүмүүсээр дүүрч гол мөрөн мэт болов. Баруун эргийн автозам дээр хүмүүс нэмэгдэхэд их хямрал бий болов. Өлсөх гэдгийг мэдэхгүй хүмүүс анх удаа өлсгөлөн хүний нүдийг харлаа. Хэрээ мэт эсвэл алуурчин адил цусан нүдэлсэн хүмүүс сүрэглэсэн байв.

Социалист ЗХУ нь хямралын асуудалгүй төлөвлөгөөт эдийн засгийн амжилтыг магтан дуулж, шуналаар дүүрсэн АНУ-ыг шоглож байлаа.

Америкийн дүрс бичлэгүүдийг ашиглан зохиосон ЗХУ-ын үзэл суртлын кино: Өндөр зэрэглэлийн автомашин, тэнгэр баганадсан барилгыг бүтээсэн хүмүүс бол энэ хүүхдүүдийн эцэг, ажилчин ангийнхан болно. Дэлхийн үр тарианы тал хувийг үйлдвэрлэх АНУ. Гэвч энэ хүүхдүүдэд идэх зүсэм талх ч алга. Трактораа хөдөлгөх шатахуун худалдан авч чадахгүйгээс өмнөх эрин үе рүүгээ буцсан байна. Капитализм нь ийм л эсрэг тэсрэгээр дүүрчээ.

Их хямралын ид үед Рокфеллерийн гэр бүлийнхэн тэнгэр баганадсан барилга “Рокфеллерийн цамхаг”-г барьж дуусгав. Гэвч хүссэн хэмжээнд түрээслэгч нар цугласангүй. Рокфеллерийн 2 дахь үеийн Рокфеллер Жуниор нь ашиггүй байсан ч барилгын ажлыг үргэлжлүүлж байсан нь Капиталист нийгэм эрүүл саруул байгааг дэлхий дахинд харуулах зорилготой байжээ.

Мөн Рокфеллерийн гэр бүлийнхний үзэл баримтлал “World Peace through Trade”-г барилгаар харуулах хүсэлтэй байлаа. Барилга барих ажилд 70,000 хүн ажилтай болжээ. Хүмүүс ажил олгож өгсөнд нь талархал илэрхийлэн халаасны мөнгөө нийлүүлэн том гацуур мод барилгын өмнөх цэцэрлэгт суурилуулав.

Мөн Рокфеллерийн гэр бүлийн 3-р үе болох ач хүү нь гэр бүлийнхээ үзэл баримтлалыг дахин харуулахаар зорив. 3-р үеийн ерөнхий захирал Дейвид нь Волл Стрийтэд байрлах хос цамхаг бүхий дэлхийн хамгийн том барилга барих төлөвлөгөө гаргав. Гэр бүлийнхээ үзэл баримтлал “World Peace through Trade”-с нэр авсан “World Trade Center буюу Дэлхийн Худалдааны Төв” гэж нэрлэв. 21-р зууны анхны жил болох 2001 онд нуран унасан барилга билээ.

1937 он. Үндэслэн байгуулагч Жон Рокфеллэр 97 насандаа хорвоогоос халив. 100 нас хүрнэ гэж зорьж байсандаа арай хүрсэнгүй. Түүний үлдээсэн өв хөрөнгийг нь судалвал хувьцааны үнийн их уналтын үед худалдаж авсан өндөр зэрэглэлийн хувьцаагаа өндөр үнээр дахин зарж алдагдалгүй болсон байв. Нас барахынх нь өмнөхөн өвчтэй байсан Рокфеллэрийг автомашины хаан Форд эргэж очсон гэдэг. “Баяртай. Диваажинд уулзацгаая” гэж хэлсэн Рокфеллэрийн үгийг Форд “Та диваажинд очиж чадах бол” гэж хариулжээ.

АНУ-аас эхэлсэн их хямралын давалгаа түргэн зуур Европийг нөмрөв. Мөн Японд ч хямрал нөмрөв.

Хөрөнгөтний нийгэм Капитализм сүйрэл ирлээ гэх үзэл тархав. Парисийн конкорд талбай дээр болсон ажилчин ангийнхний цуглаанд 30,000 хүн цугларчээ. Ажилчид фашизм, социализм нь капитализмаас илүү гэж орилж байлаа.

Итали, Герман, Японд их хямралаас гарахын тулд фашизм, цэргийн дэглэм төрд гарч байгалийн нөөц, шинэ зах зээлийг хайн эзэмшил газраа өргөсгөв.

Дэлхий дахин ганц хуруу хүрэхэд л дэлбэрэхэд бэлэн болсон байв. Дюпоны гэр бүлийнхэн Дэлхийн 2-р дайны хөлийн чимээ сонсогдож эхлэнгүүт дахин галт зэвсэг үйлдвэрлэгч болон өөрчлөгдлөө.

Гэр бүлийнхний охин нь тухайн үеийн АНУ-ын ерөнхийлөгч Рузьвелтийн хүүтэй хуримлаж засгийн газартай холбоогоо зузаатгав. Нейлон оймс лангуунаас алга болж дарь, шүхэр болж дүрээ хувиргав. Мөн цөмийн зэвсэг хийх “Манхаттан” төлөвлөгөөнд ч оролцов. Морган зэрэг Волл Стрийтийн банк санхүүгийнхэн Герман, Япон, Италийг мөнгө санхүүгээр хангаж байснаа дайн дөхөнгүүт нүүрээ буруулав.

Морганы гэр бүл АНУ-ын Засгийн газрын бонд болох “Дайныг санхүүжүүлэх бонд”-ыг борлуулах ажлыг хүлээн авав. Волл Стрийтийнхэн нэгдэн түүхэнд болох хамгийн том дайнд хүчин зүтгэн зохион байгуулалтанд оров. АНУ-ын залуус дайны талбар руу явж дэнжигнэж эхэлсэн Хөрөнгөтний нийгэм Капитализмийг Фашизм, Социализм, Коммунизмаас аврахаар урт удаан хугацааны туршид дайтах болов.

ҮРГЭЛЖЛЭЛ БИЙ.

Ч.ДӨЛГӨӨН

Сэтгэгдэл 10ЭнгийнХэвтээБосооСэтгэгдэл бичих-Aa+
2017, 9 сар 10. 0:04
Зочиn

Taalagdlaa

2018, 8 сар 10. 12:15
ЗОЧИН

ГАДНЫ ХӨРӨНГӨТНҮҮД ӨӨРСДӨӨ БҮТЭЭЖ, БУСДЫГ ДЭМЖДЭГ, ТЭГЖ БАЙЖ ХӨГЖИНӨ ГЭДГИЙГ МЭДЭРДЭГ БАЙСАН БАЙНА. МАНАЙХАН БОЛХООР ХОВХ СОРООД Л ЗУГТАХ, ХУЛГАЙ ХИЙЖ БАЯЖИНА ГЭСЭН АРЧААГҮЙ СЭТГЭЛГЭЭТЭЙ.

2017, 4 сар 1. 21:16
Зочин

saihan zuils bichjee.medehgui zuiluud ih bna.bayarlalaa

2017, 3 сар 7. 15:58
Зочин

Жаахан эмх цэгцтэй найруулгатай бичмээр байна, зарим газар бүр өөр хүмүүсийн тухай бичээд төөрүүлээд явчих юм

2016, 11 сар 18. 12:20
Зочин

Үргэлжлэл байхгүй юм уу. Байвал оруулна уу

2016, 10 сар 16. 18:25
зочин

мэдлэгт дусал нэмлээ.......

2016, 10 сар 13. 20:38
Zochin

Gehdee mania Mongold hyalbar mungu olson humuusiin l hurungutnii niigem yum. Arhi pivo zaragchid, gazar uhagchid, turuus mungu idegsen geed. Mani met shig uildverleliin ezedtei hurungutnii niigmiig bii bolgoosoi

2017, 1 сар 10. 20:03
LivingLegend

аль ч үед үндэсний хөрөнгөтнүүд тэгж л харагддаг шүү дээ

2016, 10 сар 13. 20:36
Zochin

medej sonsoogui zuilee medlee. Unuugiin niigem argagui l hurungutnii niigem yum daa

2016, 10 сар 12. 16:47
Unshij baigaa shuu mash sonirholtoi

Zochin

Сэтгэгдэл бичих
Санамсаргүй нийтлэл [ Энд дарна уу ]