Ангилал

Сайтын талаар ярилцъя Уншигчдын санал бодол

Цогсүрэнгийн Ганболдын "Миний их улс төр" номын сонирхол татам 14 хэсэгУншсан3,788

Ид хүйтний өмнөхөн Монголын улс төр халуунаар буцалж байхтай зэрэгцэн хоёр ном хэвлэх үйлдвэрээс номын дэлгүүрүүдэд, уншигчдын гарт очжээ.

 

Ид хүйтний өмнөхөн Монголын улс төр халуунаар буцалж байхтай зэрэгцэн хоёр ном хэвлэх үйлдвэрээс номын дэлгүүрүүдэд, уншигчдын гарт очжээ. Хоёул монголчуудын туулж ирсэн зам мөрийг эргэн сануулжээ. Нэг нь нийтлэлч Баабарын "Нүүдэл суудал. 1996 оны анхны хэвлэлээс хоёр дахин том, 2006 оны хоёр дахь хэвлэлээс 40 хувь зузаан болсон тухай зохиогч тайлбарлажээ.

Нөгөө ном нь сэтгүүлч, улстөр шинжээч Цогсүрэнгийн Ганболдын "Миний их улс төр" намтарчилсан, дурсамжийн ном. Эхний номыг монголчууд сайн мэдэх ба, дахин хэвлэгдэж байгаа тул орхиж хоёр дахь номд дурдагдсан онцлох хэсгүүдийг уншигчдадаа хүргэж байна. "Миний их улс төр" нь сэтгүүлзүй болоод улс төрийн тогоонд олон жил буцалж ирсэн хүний зүгээс, Монголын улс төр, нийгмийн зүтгэлтнүүдийн тухай арвин баялаг дурсамжаа уншигчидтайгаа хуваалцаж буй онц сонирхолтой ном аж.


 

Энэ нь Монголын жирийн нэг сэхээтний түүх боловч хүссэн хүсээгүй 1990 оноос эхэлсэн шинэ Монголын түүхэн товчоотой олон сэжмээр холбогдох болно. Их улс төрийг Монгол Улсын төрийн тэргүүн байсан Н.Энхбаяр, Ц.Элбэгдорж нарын Ерөнхийлөгчид, үе үеийн спикер, Ерөнхий сайдууд, УИХ-ын гишүүд бүтээдэг  гэж хүмүүс боддог байх. Үнэндээ бүр доогуур, хаалттай хөшигний цаана олон нийт мэддэггүй, мэдэх ч боломжгүй үй түмэн үйл явдал болж, улс төрийн нэн шинэхэн түүх олон зуун хүний оролцоотойгоор бичигдэж байдаг юм.

 

Түүнээс хэдхэн хоногийн өмнөхөн Хятадын нийслэлийн төв талбай Тянь Ан Мин амь эрсэдсэн оюутнуудын цусаар угаагдаж, эрх баригчид нь энэ таагүй шуугианыг дэлхий нийтээс чанд хатуу нууцалж байсан энэ үед Монголын Үйлдвэрчний эвлэлийн "Хөдөлмөр" сонины сурвалжлагч намайг ийнхүү Бээжин явахыг зөвшөөрсөн нь залуу сэтгүүлчийн хувьд од шүүрсэн мэт догдлуулж, Тянь Ан Миний үнэнийг монголчууд байтугай дэлхий нийтэд цацах юм шүү гэсэн сүрхий амбицтай Улаанбаатараас хөдөлсөн юм.

 

Төрийн ордон доторх операцийг баруун жигүүрт УИХ-ын дэд дарга Ж.Гомбожав, зүүн жигүүрт Ерөнхий сайд П.Жасрай гоцлон зохицуулж байгааг бид мэдэж байлаа. Сүүл рүүгээ иргэн Г.Сүхээг цагдаа, татварын албаар айлгаж дарамтлах болсон. Ийм маягаар шахсаар байгаад УИХ-ын сонгуулийн санал хураалтын өмнөхөн Их дэлгүүрийн хувьчлалын төсөл сонгон шалгаруулалтыг хүчингүй болгож дөнгөв.

 

Улаан сайдаас бүр ч илүү болгоомжтой, ёстой долоо хэмжиж нэг огтолж шийдвэр гаргадаг хүн бол Ерөнхий сайд П.Жасрай гуай. Ялангуяа эдийн засаг, хүн амын амьжиргаатай холбоотой шийдвэр гаргах үед Жасрай гуай асуудал оруулж ирсэн ажлын хэсгийнхний тооцоолол, дүгнэлтийг дахин дахин нягталж, юм л бол тооны машин гаргаж ирээд өөрөө тоо бодоод суучихдаг сонин удирдагч байж билээ.

 

Ингээд оройн 18 цаг хүртэл Даш-Ёндон даргатай хамтдаа байгаад гартал ажил хаясан баахан хүүхэн голдуу багш нарт бүслэгдэж патиараа татуулах нь тэр. Түүний дараахан Шаргалжуутад гэргийтэйгээ амарч байтал Үйлдвэрчний эвлэлд хамт ажиллаж байсан Лувсанвандангийн Болд хотоос ирж, "Хөх толбо" сонины шинэхэн дугаар өгөв. Тэргүүн нүүрт нь Даш-Ёндон дарга бид хоёрын багш нарт бүслэгдсэн зураг дурайна. Тэр өдөр миний хорвоод чарлаж ирсэн өдөр байлаа. Төрсөн өдрөөрөө бялуу биш шоглол бэлгэнд авав.

 

Тэр ч байтугай М.Энхсайханыг Намбарын Энхбаяр, Гантөмөрийн Уянга нартай Алтай таван богдод авирч, Энхбаярт зориулан шүлэг тэрлэж, Монгол Улсын 3 сая дахь иргэн мэндлэхэд Элбэгдорж Ерөнхийлөгч дээр гүйн орж баяр хүргэж байна гэж дуулаад, яаж байгаа юмбол доо гэж гайхасхийвч...

 

Тэгтэл Болд сайд "Ганболдоо чамд Эби ямархуу хандаж байна гэж асуув. Ерөнхийлөгч Элбэгдоржийг хэлж буй хэрэг л дээ. Би жаахан нэрэлхсэн ч сайнгүй байх аа л гэв. Болд сайд "Намайг Вашингтонд Элчин сайдаар сууж байхад Эби Америкт сурч байлаа. Байсгээд Элчингээр хүрээд ирнэ. Нэг ирэхэд нь чиний бичсэн Энхсайханы тухай ном үзүүлтэл, авч явж уншия гэж байна. Хоёр хоногийн дараа их ууртай буцаж ирсэн. Чиний ном таалагдаагүй байх аа" гэж хуучлав.

 

Би алс баруун хязгаар Ховд аймгийн хүн. Дунд сургуульд байхдаа дотуур байранд сууж лааны гэрэлд хичээлээ хийдэг байсан. Олуулаа шахцалдахаар хүүхдүүд лаанд хөмсгөө түлэх хүртэл энүүхэнд гэхэд Сузуки гуай ихэд цочжээ. Өвчиндөө шаналсан хэн нэгэнд тариа хийх гэхэд сувилагч судсыг нь олохгүй тохиолдол зөндөө гэхэд япон эр өөрөө авдсөн мэт хачирхан бүр санаа зовжээ. Ингээд нутаг буцсан хойноо Японы Засгийн газрын албан тушаалтнуудыг шахсаар байгаад Монголын 57 сумыг гэрэлтэй болгох санхүүжилтийг шийдэж өгсөн гэдэг.

 

1998 оны 11 сарын дундуур нэгэн нартай өдөр би Төрийн ордонд ганц нэг хүнтэй уулзая хэмээн орж явчихлаа. Хамгийн түрүүнд МҮАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, алдарт уртын дууч Н.Норовбанзадын охин Дэлгэрмаатай уулзлаа. За Дээгий чиний хүчин чармайлт хэрэгтэй байна, цаад Нараа чинь (Наранцацралт) Ерөнхий сайд болоход ойрхон байна даа. Ойрмогхон МҮАН-ын Ерөнхий зөвлөлийн хурал болох юм байна. Чи л Нараагийн нэрийг дэвшүүл гэж ятгалаа.

 

Энэ үед би Монголын томоохон хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудыг толгойлоод үзчихсэн, өөрийгөө сэтгүүлзүйн аасуудын нэг хэмээн бат итгэсэн, шаггүй биеэ тоосон нэгэн байв. Шинэ хамт олон, гадаадад сургууль дүүргэсэн баахан залуусын дунд ороод илт хоцрогдсоноо мэдрэв. Наад зах нь компьютерт таг, цахим шуудан ашиглаж сураагүй, костюм пиджак, зангианаас салдаггүй, энгийн чөлөөтэй ажил хэрэгч хувцасласан залуучууд нүдэнд хөгийн харагддаг, төрийн байдаг л нэг хоцрогдсон ажилтны нийтлэг хэв шинжүүдийг өөртөө шингээсэн тийм товарищ иргэний нийгмийн байгууллагын соёл, зарчимд дасах гэж хэсэгтээ л түүртлээ. Өөрөөр хэлбэл Монгол дахь Соросын сан миний толгойны эргээг гаргаж өгөв.

 

Пентагонд зохион байгуулагдсан нэгэн уулзалт дээр би Афганистанд алба хаадаг америкийн цэргийн нэг алба хаагчид зэвсэглэл хангамжийг оруулаад нэг сая доллар төсвөөс зарцуулдаг гэж бичсэн Вашингтон Пост сонины нийтлэлээс иш татаад, "...гэтэл танай төвийг Кабулд хамгаалж байгаа Монголын цэргийн алба хаагч хоногт өчүүхэн бага хөлсөөр байлдааны үүрэг гүйцэтгэж байна. Ямар учраас ийм хол зөрүүтэй байна" гэв. Пентагоны том дарга асуултад гайхасхийн мөрөө хавчаад би үнэндээ монгол цэргүүдийн нөхцөлийг мэдэхгүй байна. Харин америк цэргүүд сая нь ч юу юм 750 мянган доллар зарцуулдаг гэв.

 

Тайлбараа бичиж дуусаад Шангри ла руу очиж 17 цагт нь багтаан Тогтохбуянд өгөх гэтэл гадуур гараад явчихжээ. Зочид буудалд байнга жижүүрлэж байсан ажилтандаа дугтуйлан үлдээж "маш нууц" албан бичиг шүү, орж ирмэгц гарт нь өгөөрэй гэж захиад гэр лүүгээ давхилаа. Маргааш нь Хонконгт жигтэй тунгалаг нар мандлаа. Хэдэн өдрийн турш бүүдийсэн сүүмгэр саарал  орчин ор мөргүй арилжээ. Би Ерөнхийлөгчийг онгоцны буудалд угтав. Түүний нүдэнд оч гэрэлтэхийг анзаарлаа. Өмнөх өдөр цаанаа л хүйтэн харц цухалзуулаад байсан юм. Эбигээ би мэдэлгүй дээ.

 

Нөгөө хэд маань олигтой юм ярихгүй юм. Баривчлагдсанаасаа хойш анх удаа нэг дор гурвуулаа уулзаж байна гэж ярихад нь эд нар маань хэцүүхэн байгааг ойлголоо. Энэ завсар Батсайханы хүү өвдөөд Тайландад хагалгаанд ороход хилийн хориотой тул явуулаагүй гэнэ. Энэ тухай сонсоод "хорвоо чи хүний зовлонд цадах болоогүй юу" гэх зохиолчийн мөр санаанд бууж, алив  Нараа нөгөө Ерөнхийлөгчийн цаг аваад ир гэлээ. За Батсайхан минь үүнийг Элбэгдорж Ерөнхийлөгч надад бэлэглэсэн юм. Уг нь дурсгалтай нандин эд. Чамд өгье дөө. АТГ-ын байцаагч дуудах үед зүүгээд гарын үсэг нь тод харагдахуйцаар бугуйгаа нүдэнд нь ойрхон байлгаарай, тус юу болж магад гээд өгчихлөө. 

 

Бороо генерал маань моринд хорхойтой хээнцэр дэгжин хувцасладгаараа зартай Михлай гэх хүний ганц хүү нь юм гэсэн. Ах нь хэдэн адуугаа болж өгвөл уралдуулаад байх санаатай. Том жижиг наадамдаа биш түрүү айраг хүртэхдээ ч биш, адуу нь давхиж байвал тэнгэрт хальсан аав минь баярлах байх гэж боддог хэмээж байсан юм. Монголын батлан хамгаалах салбар, Зэвсэгт хүчинд 45 жил тасралтгүй алба хаасан эх орны цэрэг, хайртай ах минь цаг бусаар нас нөгчсөнд би туйлаас эмгэнэн гашуудсан.

Сэтгэгдэл 8ЭнгийнХэвтээБосооСэтгэгдэл бичих-Aa+
2018, 6 сар 5. 17:25
Тэнэг

Энэ одоо хаан юм уу заан юм уу дурдатгал энэ тэр бичээд. Естой тэнэг мугуйд амьтан байж

2018, 11 сар 14. 13:53
Зочин

атаархуу ккк

2017, 11 сар 13. 15:41
Зочин

Uneheer unuugiin manai uls tur niigmiin amidraliig sonirholtoi bichsen bn lee

2017, 10 сар 31. 15:29
Номд нэр дурдагдсан офицер.

Таны ой тогтоолтыг гайхашрав.

Бичсэн: Номд нэр дурдагдсан офицер.

2017, 10 сар 31. 15:28
Дэлгэр

Уншиж дууссаны дараа би байтугай, Монголын өөр ямар ч сэтгүүлч улстөрд ийм зам мөрөө үлдээж чадах нь хэцүү, үлдээсэн нь ч ховорхон биз дээ гэж өөрийнхөө сэтгэл хөдлөл, бахархал, атаархлыг тайвшруулав хэхэ.

2017, 10 сар 31. 15:27
zochin

Turd ajillaj tan shig bolmoor neg setgegdel, turd orood ch yavahgui biz dee geh met setgel hodloluud ene nomiig unshij bhad eeljleed l baiv.

2017, 10 сар 31. 15:27
zochin

Bi nasandaa iim dursamjiin nom olj haraagui. Iim sonirholtoi uls toriin adal yavdalt nom hobor doo. Tanii tuuh oguulsen uls toriin zamnal olon ulstorchdiin tuhai bidnii medehgui hesguud tun sonorholtoi.

2017, 10 сар 31. 15:20
Мягмар

Тэр 300 айлын орон сууц чинт аль хэдүйэн ашиглалтад орсоншү дэ. Бараг метр кв нь 600 мянга шахуу үнэтэй орон сууц хаана бн хаа чбхгүй. Ийм хямд үнэтэй орон сууцаар зэвсэгт хүчний 300 өрхийг хангаж чадсанд нь тэр хүмүүст баярлалаа гэж хэлмээр бн. 300 өрхийн оршин суугчид энэ орон сууцыг бариулсан хүмүүст өнөөг хүртэл талархаж явдаг гэдэгтитгэлтэй бн

Сэтгэгдэл бичих
Санамсаргүй нийтлэл [ Энд дарна уу ]